ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ

Τι είναι οι εγκλίσεις;

 Ας παρατηρήσουμε το ίδιο ρήμα στις παρακάτω προτάσεις:

1. Δένω τα κορδόνια των παπουτσιών μου.

2. Δεν ξέρω να δένω τα κορδόνια των παπουτσιών μου.

3. Δένε τα κορδόνια των παπουτσιών σου.

4. Έχω δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών μου.

5. α) Δένοντας τα κορδόνια των παπουτσιών μου βρήκα ένα ευρώ 

6. β)Τα κορδόνια των παπουτσιών μου είναι δεμένα.

Εγκλίσεις είναι οι διαφορετικές μορφές που παίρνει το ρήμα, ώστε να δηλωθεί η στάση του ομιλητή

Πόσες και ποιες εγκλίσεις έχουμε;

οριστική	Δένω τα κορδόνια των παπουτσιών μου.
υποτακτική	Δεν ξέρω να δένω τα κορδόνια των παπουτσιών μου.
προστακτική	Δένε τα κορδόνια των παπουτσιών σου.
απαρέμφατο	Έχω δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών μου.
μετοχή	α) Δένοντας τα κορδόνια των παπουτσιών μου βρήκα ένα ευρώ β) Τα κορδόνια των παπουτσιών μου είναι δεμένα.

Με λίγα λόγια:

Στην οριστική χρησιμοποιούμε το μόριο θα και την άρνηση δεν.

Στην υποτακτική χρησιμοποιούμε τα μόρια να ή τους συνδέσμους  για να, αν, εάν, σαν, πριν, πριν να, μόλις, προτού, άμα,  ας και την άρνηση μη(ν).

αριθμοί	πρόσωπο	οριστική	υποτακτική	προστακτική
ενικός	α	δεν δένω	να μην δένω

Προσπάθησε να βρεις την έγκλιση των ρημάτων 

1. Μου αρέσει πολύ να παίζω ηλεκτρονικά παιχνίδια.
   1.   οριστική
   2.   υποτακτική
   3.   προστακτική

1. Παίξε και κανένα παιχνίδι.
1.   οριστική
2.   υποτακτική
3.   προστακτική

1. Οι συνθήκες των μεγαλουπόλεων δεν είναι ιδιαίτερα φιλικές για τους κατοίκους τους. 
2. 
   
3.   οριστική
4.   υποτακτική
5.   προστακτική

ΠΗΓΗ      :      https://users

Ουσιαστικό

 

Πληροφορίες για το ουσιαστικό

 

Ορισμός

Ουσιαστικό λέγεται η λέξη που αναφέρεται σε πρόσωπα (Γιάννης), ζώα (αλεπού), πράγματα (τραπέζι), τόπους (Φιλιάτες) και σε έννοιες που δηλώνουν ιδιότητα (εξυπνάδα, ομορφιά), ενέργεια (τρέξιμο, δουλειά) και κατάσταση (ησυχία, γαλήνη, θύελλα).

 

 

Γένος και αριθμός

Κάθε ουσιαστικό ανήκει σε ένα γένος. Τα γένη στα οποία μπορούν να ανήκουν τα ουσιαστικά είναι τρία: το αρσενικό, το θηλυκό και το ουδέτερο.

Χρήση

Το ουσιαστικό συμπληρώνει κατά κάποιον τρόπο σε μια πρόταση το ρήμα είτε ως υποκείμενο ή ως αντικείμενο είτε γενικότερα ως προσδιορισμός.

Παραδείγματα

1. Το Κολωνάκι  είναι συνοικία. → Το ουσ. Κολωνάκι χρησιμοποιείται ως υποκείμενο του ρ. είναι (ποιο είναι;)

2. Μου αρέσει το Κολωνάκι → Το ουσ. Κολωνακι χρησιμοποιείται ως αντικείμενο του ρ. αρεσει (τι αρέσει;)

3. Κατοικώ στο Κολωνάκι → Πού κατοικώ;  στο Κολωνάκι-ουσιαστικό  με πρόθεση=προσδιορισμός

Σημείωση: Εδώ θα πρέπει να προσέξουμε ότι τα ουσιαστικά που δηλώνουν τόπο για να είναι προσδιορισμός θα πρέπει να απαντούν στην ερώτηση πού, π.χ. πού θα μείνουμε; σπίτι·

 πού πήγαμε; Πάρο, Νάξο.

 Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να είναι αντικείμενο ή υποκείμενο.

ασκησεις

Υπογραμμίζω   ουσιαστικά που δηλώνουν τόπο

Απόψε θα μείνουμε σπίτι.

Το καλοκαίρι πήγαμε πρώτα Πάρο και μετά Νάξο.

 Έφυγε από την πατρίδα του.

 Ουσιαστικά σε -ης (ισοσύλλαβα)

Ενικός αριθμός				Πληθυντικός αριθμός
Ονομ.	ο	μαθητής	επιβάτης		οι	μαθητές	επιβάτες
Γεν.	του	μαθητή	επιβάτη		των	μαθητών	επιβατών
Αιτ.	τον	μαθητή	επιβάτη		τους	μαθητές	επιβάτες
Κλητ.		μαθητή	επιβάτη			μαθητές	επιβάτες

ΠΩΣ ΕΚΦΡΑΖΕΤΑΙ Ο ΤΟΠΟΣ ΣΤΟ ΛΟΓΟ

 ΠΩΣ ΕΚΦΡΑΖΕΤΑΙ Ο ΤΟΠΟΣ ΣΤΟ ΛΟΓΟ

Όταν χρειαζόμαστε να δώσουμε πληροφορίες για το ΠΟΥ βρίσκεται αυτό στο οποίο αναφερόμαστε χρησιμοποιούμε τοπικούς προσδιορισμούς. 

1.ΜΕ ΤΟΠΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ

π.χ.Το μολύβι είναι κάτω από το τραπέζι.

2.ΜΕ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ  ( εμπρόθετοι προσδιορισμοί του τόπου )

π.χ. Ξεκίνησε απ’ την ανατολή. /

π.χ.Σήμερα περπάτησα ως το ποτάμι

Το σύννεφο κινήθηκε προς τα ανατολικά.

Οι υπολογιστές μόλις ήρθαν από την Αθήνα.

3.ΜΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΕ ΠΤΩΣΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ

π.χ. Πηγαίνω  εξοχή.

π.χ.Φιλιάτες, 12 Οκτωβρίου 2026

4.ΜΕ ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ  που φανερώνουν τόπο.

π.χ.Βάλε τον δίσκο, όπου νομίζεις.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να υπογραμμίσεις και να αναγνωρίσεις τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται ο ΤΟΠΟΣ στις παρακάτω προτάσεις:

Ο Δημήτρης ήρθε εδώ.

...................................................................................................

Το καλοκαίρι πήγαμε στη Ρόδο διακοπές.

..............................................................................

Ήταν η πρώτη φορά που πηγαίναμε σε νησί, γι’ αυτό ταξιδέψαμε με μεγάλο πλοίο

.....................................................................................................................

Μπροστά από το ξενοδοχείο υπήρχε μια τεράστια έκταση με γκαζόν και ένα σιντριβάνι στο κέντρο, ενώ πίσω ήταν ο χώρος στάθμευσης των αυτοκινήτων.

....................................................................................................................................

Καθίσαμε σε μια ταβέρνα δίπλα στην παραλία και απολαύσαμε με ηρεμία τις λιχουδιές.

........................................................................................................................................................................................

Όπου και να πας, θα σε βρω. 

......................................................................................................

Έτρεχε συνεχώς δεξιά αριστερά.

................................................................................................

Πήγαμε σινεμά.

......................................................................

 Προς τα δεξιά βλέπετε το σαλόνι.

................................................................................................

Πάμε, όπου επιθυμείς .

......................................................................

2) Να συμπληρώσεις τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τις κατάλληλες λέξεις και φράσεις που φανερώνουν τόπο.

Πάνω, κάτω, παντού, κοντά, πίσω, δεξιά, εδώ, μπροστά, στο τζάκι, στο δρόμο, από το φράχτη, απέναντι, μέσα, αριστερά, από το τραπέζι, πλάι, στη βαλίτσα, εκεί

α)Προτίμησε να καθίσει ……………… …………………για να ζεσταθεί.

β)Έψαχνε …………..να βρει το φάκελο ………………στον οποίο βρίσκονταν τα αποτελέσματα των εξετάσεων, αλλά αυτός είχε πέσει ……………………………του σαλονιού.

γ)Περπατούσανε βιαστικά , ο ένας ……………… στον άλλο.

δ)Προσπαθούσε να μαζέψει τα ρούχα του που ήταν πεταμένα …………….. κι………………. και να τα χώσει……………………….

ε)Μην περνάς……………… αν δεν κοιτάξεις πρώτα …………… κι ……………….. να δεις αν έρχεται κάποιο αυτοκίνητο.

στ)Έτσι όπως κοίταζε………………του δεν είδε την κολώνα που βρισκόταν ………………… …………….. και έπεσε με δύναμη…….....

……………..της.

3)Βρες τα επιρρήματα ,τους εμπρόθετους προσδιορισμούς και τις αναφορικές προτάσεις που φανερώνουν τόπο.

Πηγαίναμε όπου μας πήγαιναν τα μονοπάτια, σταματώντας στις εκκλησίες που αποτελούν τα αξιοθέατα του Μυστρά. Είναι πολλές και τόσο τρυφερά ωραίες, που θα ‘θελε κανείς να τις χαϊδέψει. Όλες έχουν το εξωτερικό τους άθικτο. Σκορπισμένες εδώ και εκεί, βάζουν, στην ομοιοχρωμία των ερειπίων, μερικές νότες πρόσχαρες και γλυκές, με τα κόκκινα κεραμίδια των τρούλων τους, που έχουν πάρει με τον καιρό το χρώμα από μαραμένα τριαντάφυλλα. Καμιά δεν μοιάζει με την άλλη, όλες όμως έχουν τόσο απλές και αρμονικές διαστάσεις, που απορεί κανείς πώς οι Βυζαντινοί που απεικονίζουν στις τοιχογραφίες τους Θεούς και τους αγίους τους τόσο στυγνούς και βλοσυρούς, τους έχτισαν ναούς έτσι γλυκούς και χαριτωμένους. Μικρές όλες τους, με τρούλους ανάλαφρου, με λεπτούς μαρμάρινους κίονες στις αψίδες των παραθύρων, με προσόψεις εξαίσια διακοσμημένες, θυμίζουν τις μεσαιωνικές εκείνες ανάγλυφες κασετίνες, τις επίχρυσες και σμαλτωμένες, όπου οι αρχόντισσες φύλαγαν τα κοσμήματα τους. Το εσωτερικό τους είναι κατεστραμμένο, οι θαυμάσιες τοιχογραφίες έχουν μισοσβησθεί, χόρτα έχουν φυτρώσει εκεί όπου άλλοτε ήταν μαρμάρινο δάπεδο με ψηφιδωτά, κι ο τρούλος είναι συχνά τρύπιος στην κορυφή 

ΑΡΘΡΑ

 Το άρθρο, γενικά

 

Πρόσεξε τα παρακάτω παραδείγματα:

 

• Αυτός είναι ο Γιάννης,	αυτή είναι η Έλσα	και αυτό είναι το σκυλάκι τους.

 

• Ηλία, φέρε μου σε παρακαλώ τα βιβλία του Μάξιμου και της Έλιας  και του Δημήτρη.

• Είδαμε τον Θωμά, την   Έλια και το σκυλάκι τους.

• Οι μαμάδες καμιά φορά είναι αυστηρες  με τα παιδιά τους.

• Αυτά είναι  των μαμάδων κι αυτά των παιδιών.

• Αφήστε ελεύθερους τους νέους, τις νέες και τα παιδιά.

• Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας μικρός σκύλος που συνάντησε ένα γατάκι.

• Ο  Νικόλας είδε στον δρόμο ένα πληγωμένο γατάκι, το οποίο έκλαιγε με την αδύναμη φωνούλα του.

 ΤΙ ΠΑΡΑΤΗΡΩ;

 

Στη νέα ελληνική έχουμε δύο άρθρα, το οριστικό (ο, η, το) και το αόριστο (ένας, μία/μια, ένα)

 Το οριστικό άρθρο κλίνεται έτσι:

 

	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ενικός αριθμός
ονομαστική	ο	η	το
γενική	του	της	του
αιτιατική	τον1	τη(ν)2	το
κλητική
πληθυντικός αριθμός
ονομαστική	οι	οι	τα
γενική	των	των	των
αιτιατική	τους	τις3	τα
κλητική

 Πολύ συχνά η γενική και η αιτιατική του ενικού και του πληθυντικού ενώνεται με την πρόθεση σε ( εις)   κι έτσι έχουμε τους τύπους στου, στης, στον στη(ν), στο, στων, στους, στις, που τους ονομάζουμε εμπρόθετο άρθρο, π.χ.

• Στου κουφού την πόρτα...

• Πήγαμε στης Ελένης.

• Δώσε χαιρετίσματα στον Αχιλλέα .

• Θα πάω στο σπίτι.

• Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη...

• Μίλησε στους συγκεντρωμένους...

• Θα συναντηθούμε στις εννιά

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ

στον:

τον:

τις:

των:

η:

οι:

την:

στις:

το:

πηγη:https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20Nea/oristiko_aoristo_arthro.htm

Τι είναι τα μέρη του λόγου;

 Όλες οι λέξεις που χρησιμοποιούμε στη γλώσσα μας κατατάσσονται σε δέκα (10) μεγάλες ομάδες, δημιουργώντας έτσι τα μέρη του λόγου.

 

Οι ομάδες αυτές είναι οι εξής:

1. το άρθρο :                 ο, η,το,την, στην,τις  των,μια,ενα

2. το ουσιαστικό :         άνθρωπος, σκύλος, αγάπη

3. το επίθετο:                  καλός-καλή -καλό

4. η αντωνυμία:             εγώ, εκείνος,μας

5. το ρήμα :                     λύνω-λύνομαι

6. η μετοχή :                     λυμενος,-η,-ο, λύνοντας

7. το επίρρημα:                εδώ, τώρα,  καλά

8. ο σύνδεσμος:                και, αν, επειδη, όταν ,ότι

9. η πρόθεση:                    ανά,κατά,δια,από, με ,σε, για ...

10. το επιφώνημα:            α!

 

Το άρθρο, το ουσιαστικό, το επίθετο, η αντωνυμία, το ρήμα, και η μετοχή επειδή αλλάζουν μορφή είναι κλιτά.

Το επίρρημα, ο σύνδεσμος, η πρόθεση, το επιφώνημα επειδή μένουν πάντα τα ίδια, είναι άκλιτα.

Βρες τι μέρος του λόγου είναι οι παρακάτω ομάδες λέξεων

πάτα πάνω στην εικόνα για την άσκηση👇

ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΦΩΝΗ

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΛΥΝΩ-ΛΥΝΟΜΑΙ

Ώρα για ορθογραφία! 💡

Ένα από τα πιο συχνά ορθογραφικά λάθη που συναντάμε καθημερινά στις γραπτές εργασίες —αλλά και στα μηνύματά μας— είναι η σύγχυση ανάμεσα στις καταλήξεις -ετε και -εται.                                                                                                                      Γιατί γράφουμε «εσείς λύνετε» με έψιλον, αλλά «το πρόβλημα λύνεται» με άλφα γιώτα;

Όλα κρίνονται από τη φωνή (ενεργητική ή παθητική) και το πρόσωπο του ρήματος! 

🎯 Οδηγίες: Διαβάστε προσεκτικά την κάθε πρόταση, σκεφτείτε ποιος κάνει την ενέργεια και επιλέξτε τη σωστή γραφή. 

Έτοιμοι; Ξεκινάμε! 👇

1.

«Εσείς γιατί δεν _______ ποτέ τις ασκήσεις στο σπίτι;» Ποια είναι η σωστή γραφή;

1. Μην ανησυχείς, αυτό το δύσκολο αίνιγμα __________ πολύ εύκολα αν σκεφτείς έξυπνα!
2. Εμείς __________ πάντα μαζί τα σταυρόλεξα στο διάλειμμα του σχολείου.
3. Κάθε φορά που έχω αγωνία για τα αποτελέσματα του τεστ, νιώθω ότι __________ τα γόνατά μου.
4. Ο Πέτρος __________ τον γρίφο της ιστορίας πριν από όλους τους άλλους.
5. Παιδιά, αν __________ προσεκτικά τα κορδόνια σας, δεν θα πέσετε στο τρέξιμο.
6. Πώς __________ εμείς όλες τις παρεξηγήσεις στην τάξη μας; Με συζήτηση!
7. Η δασκάλα μάς είπε ότι αυτή η άσκηση __________ με δύο διαφορετικούς τρόπους.
8. Το κορδόνι του παπουτσιού μου __________ συνέχεια όταν παίζω ποδόσφαιρο.
9. Εσείς που είστε καλοί στους γρίφους, για πείτε τε μας, πώς __________ αυτό το μυστήριο;

---

🔑 Οι Σωστές Απαντήσεις

ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ....

1. λύνετε (Εσείς - Ενεργητική φωνή)
2. λύνεται (Το αίνιγμα/Αυτό - Παθητική φωνή)
3. λύνουμε (Εμείς - Ενεργητική φωνή)
4. λύνονται (Τα γόνατά μου/Αυτά - Παθητική φωνή)
5. λύνει (Ο Πέτρος/Αυτός - Ενεργητική φωνή)
6. λύνετε (Εσείς - Ενεργητική φωνή)
7. λύνουμε (Εμείς - Ενεργητική φωνή)
8. λύνεται (Η άσκηση/Αυτή - Παθητική φωνή)
9. λύνεται (Το κορδόνι/Αυτό - Παθητική φωνή)
10. λύνεται (Το μυστήριο/Αυτό - Παθητική φωνή)

---

Πρόσωπο	Ενεργητική Φωνή	Παθητική Φωνή
εγώ	λύνω	λύνομαι
εσύ	λύνεις	λύνεσαι
αυτός/-ή/-ό	λύνει	λύνεται
εμείς	λύνουμε	λυνόμαστε
εσείς	λύνετε	λύνεστε
αυτοί/-ές/-ά	λύνουν	λύνονται

Απλώνω, δένω, διορθώνω, ενώνω, θαμπώνω, ιδρύω,  ντύνω, , πληρώνω, φορτώνω, σηκώνω, χάνω

Άσκηση Β': Συμπλήρωσε τα κενά με το σωστό τύπο του ρήματος δένω -δενομαι

Παιδιά, προσέξτε πώς __________ τα κορδόνια σας για να μην λυθούν στο παιχνίδι.

__________     τον σκυλο μας  πάντα με λουράκι όταν βγαίνουμε βόλτα στο πάρκο.

Κάθε φορά που μπαίνω στο πλοίο, νιώθω ότι __________ το στομάχι μου από το άγχος.

Η γιαγιά __________ τα μαλλιά της κότσο κάθε φορά που μαγειρεύει.

Εσείς γιατί δεν __________ τη σακούλα των σκουπιδιών πριν την πετάξετε;

Το γαϊδουράκι στην αυλή του παππού __________ πάντα κάτω από τον ίσκιο της ελιάς.

Μόλις φτάνουμε στο λιμάνι, το μεγάλο καράβι __________ με χοντρά σκοινιά στην προβλήτα.