Δεικτικές αντωνυμίες

 ΔεικτιΟρισμός – Χρήση:

 Δεικτικές αντωνυμίες ονομάζονται αυτές που χρησιμοποιούνται για να δείξουμε κάτι. Χρησιμοποιούνται πολύ συχνά τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο για να δείξουν –ανάλογα με τον τύπο της αντωνυμίας– πολύ κοντινά, κοντινά ή και μακρινά πρόσωπα, ζώα, πράγματα και καταστάσεις.

 

Δεικτικές αντωνυμίες είναι οι εξής:

α. αυτός, -ή, -ό

β. (ε)τούτος, -η, -ο

γ. εκείνος, -η, -ο

δ. τέτοιος, -α, -ο

ε. τόσος, -η, -ο

 

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	εκείνος εκείνου εκείνο	εκείνη εκείνης εκείνη(ν)	εκείνο εκείνου εκείνο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	εκείνοι εκείνων εκείνους	εκείνες εκείνων εκείνες	εκείνα εκείνων εκείνα

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	τέτοιος τέτοιου τέτοιο	τέτοια τέτοιας τέτοια	τέτοιο τέτοιου τέτοιο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	τέτοιοι τέτοιων τέτοιους	τέτοιες τέτοιων τέτοιες	τέτοια τέτοιων τέτοια

εως εδω

Αόριστες αντωνυμίες λέγονται οι αντωνυμίες που χρησιμοποιούνται για κάποιο άτομο ή για κάποιο πράγμα που δεν το ονομάζουμε είτε γιατί δεν το ξέρουμε είτε γιατί δεν θέλουμε να το ονομάσουμε. Η χρήση τους είναι συχνή τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο.

 

Αόριστες αντωνυμίες είναι οι εξής:

α. ένας, μια/μία, ένα

β. κανένας/κανείς, καμιά/καμία, κανένα

γ. κάποιος, -α, -ο

δ. μερικοί, -ές, -ά

ε. κάτι, κατιτί

στ. τίποτε/τίποτα

ζ. κάμποσος, -η, -ο

η. κάθε

θ. καθένας, καθεμιά/καθεμία, καθένα

ι. καθετί

ια. ο, η, το δείνα,

ιβ. ο, η, το τάδε

ιγ. άλλος, -η, -ο

• Ήρθε ένας και άνοιξε την πόρτα.

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	ένας ενός έναν	μία / μια μίας / μιας μία / μια	ένα ενός ένα

• Κανείς δεν μίλησε (ούτε ένας). Έχεις καμιά καραμέλα;

κανένας/κανείς, καμία/καμιά, κανένα
Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	κανένας κανενός κανέναν	καμία / καμιά καμίας / καμιάς καμία / καμιά	κανένα κανενός κανένα

• Το διάβασα σε κάποιο βιβλίο.

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	κάποιος κάποιου κάποιο	κάποια κάποιας κάποια	κάποιο κάποιου κάποιο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	κάποιοι κάποιων κάποιους	κάποιες κάποιων κάποιες	κάποια κάποιων κάποια

 

• Μερικές από αυτές τις ταινίες είναι πολύ καλές.

Πληθυντικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	μερικοί μερικών μερικούς	μερικές μερικών μερικές	μερικά μερικών μερικά

• Άλλοι είναι υπεύθυνοι για την κατάσταση και όχι εγώ

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	άλλος άλλου / αλλουνού άλλο	άλλη άλλης / αλληνής άλλη	άλλο άλλου / αλλουνού άλλο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	άλλοι άλλων / αλλονών άλλους / αλλουνούς	άλλες άλλων / αλλονών άλλες	άλλα άλλων / αλλονών άλλα

επαναληψη στις προσωπικές αντωνυμίες

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Τι είναι η αντωνυμία;;;;🤔🤔

Ας δούμε ένα παράδειγμα:

– Χθες ήρθε ο Γιώργος. Μόλις είδαν τον Γιώργο οι γονείς του Γιώργου, έτρεξαν, αγκάλιασαν τον Γιώργο και φίλησαν τον Γιώργο.🙉

– Χθες ήρθε ο Γιώργος. Μόλις τον είδαν οι γονείς του, έτρεξαν, τον αγκάλιασαν και τον φίλησαν. 🙊

Οι λέξεις με τα έντονα γράμματα είναι αντωνυμίες,τις χρησιμοποιούμε για να αποφύγουμε την επανάληψη....πχ Γιώργος.... 

αντι +ονυμ α = αντωνυμια

ονυμα=ονομα  πχ επωνυμο 

Η αντωνυμία είναι ένα μέρος του λόγου, μια λέξη, που χρησιμοποιείται για να αντικαταστήσει κάποιο ουσιαστικό, ώστε να αποφύγουμε την επανάληψη.

Η χρήση της αντωνυμίας

Η αντωνυμία μέσα στην πρόταση μπορεί να έχει θέση υποκειμένου, αντικειμένου και γενικότερα προσδιορισμού του ρήματος, π.χ.

Ως υποκείμενο: Εμείς δεν θα έρθουμε.

Ως αντικείμενο: Οι φίλοι του κάλεσαν κι εμάς.

Ως προσδιορισμός του ρήματος: Ελάτε για εμάς.

Δρόμο παίρνω… δρόμο αφήνω!

Ελέγχω  ποια ουσιαστικα εχουν αντικαταστήσει οι αντωνυμιες στο κείμενο

αντιγραφη για την Δευτερα

 

λη   α΄πρόσωπο β' πρόσωπο Ενικός αριθμός   δυνατός αδύνατος δυνατός αδύνατος ονομ. γεν. αιτ. κλητ. εγώ εμένα (μένα) εμένα (μένα) — — μου με — εσύ εσένα (σένα) εσένα (σένα) εσύ σου σε — Π θυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ. κλητ.	εμείς εμάς εμάς —	μας μας —	εσείς εσάς εσάς εσείς	— σας σας —

 ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΩ ΣΕ ΠΟΙΑ ΠΤΩΣΗ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ:

μας, εσας,εγώ, εσένα, εμείς, σε, μου,εμένα,με

 

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

 

Όπως διαπιστώνουμε από την κλίση η γεν. και η αιτ. πληθυντικού και στο α' πρόσωπο αλλά και στο β' είναι ίδιοι:

γεν. μας, σας

αιτ. μας, σας

Αυτό σημαίνει ότι πολλές φορές δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε πότε τα μας, σας είναι σε γενική και πότε σε αιτιατική!

 

Ας δούμε τα παραδείγματα:

α. Μας έδωσε τα παπούτσια.

β. Μας έδωσε στον δάσκαλο.

Πώς θα αναγνωρίσουμε σε ποια πτώση βρίσκεται το μας και στα δύο παραδείγματα;

 

Για να ξεπεράσουμε αυτή τη δυσκολία, αρκεί να μεταφέρουμε τα παραδείγματα στον ενικό αριθμό:

α. Μου έδωσε τα παπούτσια. → γενική

β. Με έδωσε στον δάσκαλο. → αιτιατική

Άρα,

στο παράδειγμα: Μας έδωσε τα παπούτσια, το μας βρίσκεται σε γενική

στο παράδειγμα: Μας έδωσε στον δάσκαλο, το μας βρίσκεται σε αιτιατική.

Οι αντωνυμίες είναι 8 ειδών:

ΑΣΚΗΣΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΓΡΑΨΕ  ΟΠΟΙΑ ΑΟΡΙΣΤΗ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑ ΣΟΥ ΑΡΕΣΕΙ (και ταιριάζει) ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΡΗΜΑΤΑ!

........................ λύνει          . ................. λύνεται

........................έλυνε      ...................λυνόταν

...............  έλυσε              ........... λυθηκε

................   θα λύνει.    .......... θα λύνεται

            ................θα λύσει..................θα λυθεί

   ...............  έχει λύσει                 .......... έχει λυθεί

............

ΧΡΟΝΙΚΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ-ΧΡΟΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Οι χρονικές προτάσεις εισάγονται με:

● χρονικούς συνδέσμους: Όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, πριν, μόλις, προτού, ώσπου, ωσότου, όσο που, άμα

                    Πότε      ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;       

π.χ. Όταν έμαθε τα νέα, χάρηκε πάρα πολύ.

Μόλις την είδε, έτρεξε αμέσως κοντά της χαμογελώντας.

Θα έχει νυχτώσει, πριν έρθετε.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι χρονικές προτάσεις συνήθως χωρίζονται με κόμμα από την κύρια πρόταση .

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

ΧΡΟΝΟΙ ΡΗΜΑΤΩΝ

 

ΠΟΙΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ ΣΥΝΑΝΤΩΝΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΦΟΡΕΣ  ΣΕ ΚΑΘΕ ΣΕΙΡΑ  ; 

ΜΕ ΕΝΑΝ ΧΡΟΝΟ Ή ΔΥΟ ΧΡΟΝΟΥΣ 

  ε,ο   -        η,ω 

ΦΘΟΓΓΟΙ

1. Λόγος. 

Προφορικός και γραπτός λόγος

 1. Ο άνθρωπος είναι προικισμένος με κατάλληλα όργανα, για ν' αρθρώνει τη φωνή του και να μιλεί. · Ἡ ἐναρθρη ομιλία, που μ' αυτήν ο άνθρωπος μπορεί να συνεννοείται με τους ομοίους του, ονομάζεται λόγος. Στην αρχή η συνεννόηση με το λόγο ανάμεσα στους ανθρώπους γινόταν μόνο προφορικά, υπήρχε δηλ. μόνο προφορικός λόγος. Έπειτα, αλλού ενωρίτερα και αλλού αργότερα, χρησιμοποιήθηκε η γραφή και δημιουργήθηκε ο γραπτός λόγος.

 2. Όταν ο άνθρωπος· μιλα  ,βγαίνει από τους πνεύμονες αέρας, που περνάει απο τα φωνητικά όργανα και βρίσκει κάθε φορά κάποιαν αντίσταση σ' ένα ή περισσότερα από αυτά. Έτσι παράγονται ήχοι και ακούονται φωνές. Καθεμιά από τις απλές  φωνές που ακούονται, όταν μιλούμε, λέγεται φθόγγος (από το φθέγγομαι = μιλώ). Όταν π.χ. λέμε τό, ακούονται δύο φθόγγοι (τ-ο)· 

Γλώσσα 

 Το σπουδαιότερο από τα φωνητικά όργανα του ανθρώπου είναι η γλώσσα. Αυτή εκτελει το κυριότερο έργο κατά την εκφορά του λόγου. Γι' αυτό και ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο κάθε λαός εκφέρει το λόγο ονομάστηκε γλώσσα.

 Γραμματική 

 Κάθε γλώσσα μιλιέται και γράφεται σύμφωνα με ορισμένους κανόνες. Τη συστηματική εξέταση των κανόνων αυτών την ονομάζομε γραμματική.

Οι φθόγγοι διαιρούνται σε φωνήεντα και σε σύμφωνα.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ

Τα φωνήεντα παριστάνονται με 7 γράμματα

 Το ε και το ο προφέρονται σε σύντομο (βραχύ) χρόνο

δε	σμός    νε ρό

  

Το η και το ω προφέρονται σε διπλασιο (μακρότερο)  χρόνο  

ζω	ή        η χώ

Δίφθογγοι

 

• Οι δίφθογγοι αποτελούνταν από δύο φωνήεντα που προφέρονταν γρήγορα μαζί σε μία συλλαβή. Στη ν.ελληνική όσες έχουν επιβιώσει χαρακτηρίζονται «δίψηφα» και προφέρονται σαν ένα φωνήεν.

αμετάβατα και μεταβατικά -αντικείμενο

 ρήματα, αμετάβατα και μεταβατικά

                    ===================                                     

Ο ήλιος       φωτίζει            τη γη

Στο παράδειγμά μας έχουμε ένα ρήμα που μας δείχνει ότι ο ήλιος κάνει μια ενέργεια (φωτίζει).

Αν σκεφτούμε λίγο περισσότερο, θα πούμε ότι το ρήμα (φωτίζει) δείχνει πως το υποκείμενο (ήλιος) ενεργεί.

Ακόμη μπορούμε να πούμε ότι η ενέργεια του ήλιου πηγαίνει (μεταβαίνει) στη γη.

 

Τι χρησιμοποιείται ως αντικείμενο; Ως αντικείμενο χρησιμοποιείται μόνο το ουσιαστικό;

 

Αυτά είναι κάποια εύλογα ερωτήματα, που για να δούμε την απάντηση θα μας βοηθήσουν κάποια παραδείγματα:

 

Ο γεωργός οργώνει το χωράφι. Δες τον ανόητο τι κάνει! Απελευθέρωσαν τους κρατούμενους. Εγώ θέλω μόνο εκείνον και κανέναν άλλο. Φίλησέ με! Ποτέ δε λέει ευχαριστώ! Άκουσα ένα οχ! Θέλω να φάω. Είπε ότι δε με θέλει πια! Πάρε ό,τι σου αρέσει.

ουσιαστικό επίθετο μετοχή αντωνυμία αντωνυμία ρήμα επιφώνημα πρόταση πρόταση πρόταση

Σε ποια πτώση μπαίνει το αντικείμενο;

 

Το αντικείμενο μπαίνει μόνο στις πλάγιες πτώσεις, δηλαδή στη γενική και στην αιτιατική. Ποτέ δεν μπαίνει στην ονομαστική. Περισσότερο χρησιμοποιούμε το αντικείμενο στην αιτιατική. Το αντικείμενο στη γενική είναι αρκετά σπάνιο. Συνήθως αντί για τη γενική χρησιμοποιούμε εμπρόθετο αντικείμενο, δηλ. αντί να πούμε «Η Στέλλα μοιάζει του μπαμπά της» λέμε: «Η Στέλλα μοιάζει στον μπαμπά της.»

Ρήματα μονόπτωτα και δίπτωτα

το αντικείμενο βρίσκεται ή σε γενική ή σε αιτιατική. Ποτέ σε ονομαστική.

Ο Γιώργος κλάδεψε την τριανταφυλλιά και τη λεμονιά.

αιτιατική

Μου αγόρασε	μια τυρόπιτα. γενική - αιτιατική
	Με ρώτησε κάτι.	αιτιατική - αιτιατική
	Με ρώτησε τι κάνω.	αιτιατική - πρόταση

Παραδείγματα  μονόπτωτα
1η ομάδα	α)	Ο Γιώργος φίλησε την Ελένη.	αιτιατική
	β)	Την φίλησε.	αιτιατική
	γ)	Αυτό δε με αφορά.	αιτιατική
	δ)	Ο νόμος αφορά όλους τους μαθητές.	αιτιατική

Το αντικείμενο στα δίπτωτα ρήματα

 

Στα δίπτωτα ρήματα τα αντικείμενα μπαίνουν στις εξής πτώσεις:

α) γενική - αιτιατική,

β) αιτιατική (προσώπου) - αιτιατική (πράγματος).

Από τα δύο αυτά αντικείμενα το ένα λέγεται άμεσο και το άλλο έμμεσο.

Λέγεται άμεσο εκείνο στο οποίο πηγαίνει άμεσα η ενέργεια του υποκειμένου ή γιατί αυτό σχετίζεται άμεσα με το ρήμα.

Λέγεται έμμεσο εκείνο στο οποίο πηγαίνει έμμεσα η ενέργεια του υποκειμένου.

 

Επειδή είναι πολύ φυσιολογικό να μην κατάλαβες τίποτα απ' όσα διάβασες παραπάνω για το άμεσο και το έμμεσο, και να νιώθεις λίγο αγχωμένος/η γι' αυτό ας τα δούμε σε παραδείγματα.

Παραδείγματα	γενική έμμεσο	αιτιατική άμεσο
α) Ο Γιώργος μου ζήτησε χρήματα	μου	χρήματα
β) Του έδωσα το βιβλίο.	Του	το βιβλίο