Τι είναι η παρατακτική σύνδεση;

 α. [Ο Γιώργος ούτε πλύθηκε] [ούτε ντύθηκε].

β. [Δεν θέλω τίποτα άλλο] παρά [να μ' αφήσεις ήσυχο]

γ. [Ή θα μείνεις μόνος σου] [ή θα έρθεις μαζί μας]

δ. [Δεν είχε λεωφορείο εκείνη την ώρα]· [αναγκάστηκαν λοιπόν] να γυρίσουν με ταξί

 

Στα παραπάνω παραδείγματα υπάρχουν από δύο προτάσεις. Στο α' παράδειγμα οι προτάσεις συνδέονται μεταξύ τους με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο ούτε-ούτε, στο β' με τον αντιθετικό παρά, στο γ' με τον διαχωριστικό ή και στο δ' με τον συμπερασματικό λοιπόν.

 

Συμπέρασμα: Στην παρατακτική σύνδεση οι προτάσεις παρατάσσονται, δηλ. μπαίνουν η μία δίπλα στην άλλη, και συνδέονται μεταξύ τους με συνδέσμους, τους συμπλεκτικούς, τους αντιθετικούς, τους διαχωριστικούς και τους συμπερασματικούς, που με μια λέξη λέγονται παρατακτικοί σύνδεσμοι.
 

 

Συνεπώς στην παρατακΤιτκή σύνδεση έχουμε το σχήμα: πρόταση παρατακτικός σύνδ. πρόταση παρατακτικός σύνδ. πρόταση

 

Παρατακτικοί σύνδεσμοι είναι οι: α) συμπλεκτικοί, β) διαζευκτικοί ή διαχωριστικοί, γ) αντιθετικοί ή εναντιωματικοί, δ) συμπερασματικοί και ε) ο επεξηγηματικός δηλαδή.

 

Συμπλεκτικοί: και/κι, ούτε, μήτε (ουδέ, μηδέ σε παλαιότερα κείμενα)

Διαζευκτικοί ή διαχωριστικοί: ή, είτε

Αντιθετικοί: αν και, αλλά, μα, παρά, όμως, ωστόσο, ενώ, μολονότι, μόνο (που)

Συμπερασματικοί: λοιπόν, ώστε, άρα, επομένως, οπότε

Επεξηγηματικός: δηλαδή

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

 για το  σχολείο

Πρόσεξε τα παρακάτω παραδείγματα:

 

• Θα έρθει ο Πέτρος και η Νίκη και η Γλυκερία και ο Τάσος.

• Είτε έρθεις είτε δεν έρθεις εγώ θα πάω.

• Επειδή πεινάω, όταν θα έρθεις, και αν μπορείς, φέρε μου ένα σάντουιτς.

 

Όπως βλέπεις στα παραπάνω παραδείγματα για να ενώσουμε τις λέξεις ή τις προτάσεις χρησιμοποιούμε κάποιες άκλιτες λέξεις. Οι λέξεις αυτές λέγονται σύνδεσμοι.

Οι παρατακτικοί σύνδεσμοι όταν συνδέουν προτάσεις, συνδέουν όμοιες προτάσεις, δηλαδή ή κύριες με κύριες ή εξαρτημένες με εξαρτημένες, π.χ.

 

Θα φάω	και	θα φύγω.
κύρια		κύρια

 

Μου είπε	ότι με αγαπάει	και	ότι θα με παντρευτεί.
	εξαρτημένη		εξαρτημένη

 

Οι υποτακτικοί σύνδεσμοι συνδέουν μια κύρια με μια εξαρτημένη, αλλά και μια εξαρτημένη με μια άλλη εξαρτημένη.

 

Δεν θα φάω	αν	το φαγητό δεν είναι έτοιμο.
κύρια		εξαρτημένη

 

Μου είπε	ότι	δεν θα φάει	αν	το φαγητό δεν είναι έτοιμο
κύρια		εξαρτημένη		εξαρτημένη

 

Τους συνδέσμους τους χωρίζουμε σε δύο κατηγορίες, τους παρατακτικούς και τους υποτακτικούς.

 

Παρατακτικοί:

    Αγόρασα ψωμί και γάλα. (σύνδεση λέξεων)

    Περπάτησα πολλή ώρα και κουράστηκα. (σύνδεση προτάσεων, κύρια με κύρια)

......................................................................................................

Σου είπα (ότι δε θα αργήσω.) ( κύρια με δευτερεύουσα)

ασκησεις

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/askisis%20nea/syndesmoiB.htm

https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/askisis%20nea/syndesmoiD.htm

θεωρούμαι

 

						υποκείμενο  ΟΡΙΣΤΙΚΗ
Ενεστώτας	εγώ             θεωρ-ούμαι       εσύ             θεωρ-είσαι      αυτός           θεωρ-είται                     θεωρ-ούμαστε                      θεωρ-είστε αυτοί             θεωρ-ούνται

Ποια κατάληξη να βάλω, -μαι ή -με, -ται ή -τε

Βρες τη σωστή απάντηση.

Οδηγίες

Όταν το ρήμα βρίσκεται στον ενικό αριθμό, άρα το υποκείμενο είναι ένα, τότε η κατάληξη είναι -μαι    - σαι    -ται.

1. Το σπίτι αυτό ενοικιάζε...
1.   ται
2.   τε
2. Δεν ακούγε... κανένας ήχος.
1.   ται
2.   τε
3. Δεν ανέχομ… τέτοια συμπεριφορά
1.   μαι
2.   με
4. Εγώ δεν ξεγελιέ… με τέτοια κόλπα!
1.   μαι
2.   με
5. 1. . Δεν αισθάνε___ καλά;
   1.   σε
   2.   σαι
   3. Θυμά___ που σε βοήθησα στα Μαθηματικά;
   1.   σε
   2.   σαι
   2.  Μη διηγεί___ τόσο βιαστικά την ιστορία.
   1.   σε
   2.   σαι
   3. Ποιος σου είπε να ανακατεύε___ σε ξένες υποθέσεις;
   1.   σε
   2.   σαι
   4.  Αυτά που ισχυρίζε___ δεν είναι σωστά.
      1.   σε
      2.   σαι

Αόριστος

θεωρ-ήθηκα θεωρ-ήθηκες θεωρ-ήθηκε θεωρ-ηθήκαμε θεωρ-ηθήκατε θεωρ-ήθηκαν

Παρακείμενος

έχω θεωρηθεί έχεις θεωρηθεί έχει θεωρηθεί έχουμε θεωρηθεί έχετε θεωρηθεί έχουν θεωρηθεί

Τα συνδετικά ρήματα

 Δεν ξεχνάμε:

για να έχουμε κατηγορούμενο,
θα πρέπει να έχουμε ένα συνδετικό ρήμα,
που να συνδέει το υποκείμενο μια λέξη,

η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα.

Το φαγητό έγινε νόστιμο.
α) Ρήμα: έγινε
β) Ποιο έγινε; → το φαγητό → υποκείμενο σε πτώση ονομαστική
γ) Τι έγινε το φαγητό → νόστιμο → κατηγορούμενο σε πτωση ονομαστική

Ποια ρήματα χρησιμοποιούνται ως συνδετικά;

 

Τα δύο ρήματα που χρησιμοποιούνται πρωτίστως ως συνδετικά είναι τα είμαι και γίνομαι.
Χρησιμοποιούνται ως συνδετικά και τα ρήματα που έχουν παρόμοια σημασία με τα είμαι και γίνομαι· τέτοια ρήματα είναι τα:

φαινομαι,ονομαζομαι,  λέγομαι,εκλέγομαι, υπαρχω,θεωρούμαι,  γεννιέμαι, ζω,  στέκομαι, διατελώ, υπηρετώ, φυτρώνω, αποδεικνύομαι, δείχνομαι,  λογαριάζομαι, μοιάζω, νομίζομαι, βρίσκομαι, παρουσιάζομαι, χειροτονούμαι κ.ά.

προσοχή

Τα συνδετικά ρήματα λειτουργούν πάντοτε ως συνδετικά;;;;;;;;;;

 

Τα ρήματα που αναφέραμε παραπάνω ως συνδετικά δεν είναι πάντοτε συνδετικά. Αυτό σημαίνει ότι δε συνδέουν το υποκείμενο με μια λέξη η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα. Ας το δούμε με παράλληλα παραδείγματα:

Ο Γιώργος βαδίζει περήφανος → το ρ. βαδίζει είναι συνδετικό, επειδή συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με τη λέξη περήφανος, δίνοντάς του μια ιδιότητα. Γιώργος - υπερήφανος  ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ.
Ο Γιώργος βαδίζει στον δρόμο → το ρ. βαδίζει δεν είναι συνδετικό, επειδή δε συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με κάποια λέξη που να του δίνει μια ιδιότητα. Γιώργος και δρόμος ΔΕΝ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ 

 Τι χρησιμοποιείται ως κατηγορούμενο;

Όπως ήδη είπαμε ως κατηγορούμενο χρησιμοποιείται το επίθετο και το ουσιαστικό. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθούν κι άλλα μέρη του λόγου, αφού αποκτήσουν σημασία επιθέτου, π.χ.

• Ο Γιώργος είναι όμορφος. → επίθετο
• Ο Γιώργος είναι φίλος μου. → ουσιαστικό
• Ο Γιώργος είναι εκείνος; → αντωνυμία
•  Ο Γιώργος είναι πρώτος. → αριθμητικό
•  Ο Γιώργος είναι κουρασμένος. → μετοχή

• Ο Γιώργος είναι ό,τι κι αν πεις → πρόταση

ΘΥΜΑΜΑΙ

Τι είναι το κατηγορούμενο;

 

Κατηγορούμενο είναι το επίθετο (συνήθως) που με τη βοήθεια του συνδετικού ρήματος δίνει μια ιδιότητα στο υποκείμενο .

Ο ήλιος ειναι λαμπερός.

• Ο Γιώργος είναι όμορφος.

• Ο Γιώργος είναι φίλος μου.

ΠΡΟΣΟΧΗ
Προφανώς, χωρίς συνδετικό ρήμα δεν έχουμε κατηγορούμενο.

Δεικτικές αντωνυμίες

 ΔεικτιΟρισμός – Χρήση:

 Δεικτικές αντωνυμίες ονομάζονται αυτές που χρησιμοποιούνται για να δείξουμε κάτι. Χρησιμοποιούνται πολύ συχνά τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο για να δείξουν –ανάλογα με τον τύπο της αντωνυμίας– πολύ κοντινά, κοντινά ή και μακρινά πρόσωπα, ζώα, πράγματα και καταστάσεις.

 

Δεικτικές αντωνυμίες είναι οι εξής:

α. αυτός, -ή, -ό

β. (ε)τούτος, -η, -ο

γ. εκείνος, -η, -ο

δ. τέτοιος, -α, -ο

ε. τόσος, -η, -ο

 

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	εκείνος εκείνου εκείνο	εκείνη εκείνης εκείνη(ν)	εκείνο εκείνου εκείνο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	εκείνοι εκείνων εκείνους	εκείνες εκείνων εκείνες	εκείνα εκείνων εκείνα

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	τέτοιος τέτοιου τέτοιο	τέτοια τέτοιας τέτοια	τέτοιο τέτοιου τέτοιο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	τέτοιοι τέτοιων τέτοιους	τέτοιες τέτοιων τέτοιες	τέτοια τέτοιων τέτοια

εως εδω

Αόριστες αντωνυμίες λέγονται οι αντωνυμίες που χρησιμοποιούνται για κάποιο άτομο ή για κάποιο πράγμα που δεν το ονομάζουμε είτε γιατί δεν το ξέρουμε είτε γιατί δεν θέλουμε να το ονομάσουμε. Η χρήση τους είναι συχνή τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο.

 

Αόριστες αντωνυμίες είναι οι εξής:

α. ένας, μια/μία, ένα

β. κανένας/κανείς, καμιά/καμία, κανένα

γ. κάποιος, -α, -ο

δ. μερικοί, -ές, -ά

ε. κάτι, κατιτί

στ. τίποτε/τίποτα

ζ. κάμποσος, -η, -ο

η. κάθε

θ. καθένας, καθεμιά/καθεμία, καθένα

ι. καθετί

ια. ο, η, το δείνα,

ιβ. ο, η, το τάδε

ιγ. άλλος, -η, -ο

• Ήρθε ένας και άνοιξε την πόρτα.

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	ένας ενός έναν	μία / μια μίας / μιας μία / μια	ένα ενός ένα

• Κανείς δεν μίλησε (ούτε ένας). Έχεις καμιά καραμέλα;

κανένας/κανείς, καμία/καμιά, κανένα
Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	κανένας κανενός κανέναν	καμία / καμιά καμίας / καμιάς καμία / καμιά	κανένα κανενός κανένα

• Το διάβασα σε κάποιο βιβλίο.

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	κάποιος κάποιου κάποιο	κάποια κάποιας κάποια	κάποιο κάποιου κάποιο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	κάποιοι κάποιων κάποιους	κάποιες κάποιων κάποιες	κάποια κάποιων κάποια

 

• Μερικές από αυτές τις ταινίες είναι πολύ καλές.

Πληθυντικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	μερικοί μερικών μερικούς	μερικές μερικών μερικές	μερικά μερικών μερικά

• Άλλοι είναι υπεύθυνοι για την κατάσταση και όχι εγώ

Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ονομ. γεν. αιτ.	άλλος άλλου / αλλουνού άλλο	άλλη άλλης / αλληνής άλλη	άλλο άλλου / αλλουνού άλλο
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ.	άλλοι άλλων / αλλονών άλλους / αλλουνούς	άλλες άλλων / αλλονών άλλες	άλλα άλλων / αλλονών άλλα

επαναληψη στις προσωπικές αντωνυμίες

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

Τι είναι η αντωνυμία;;;;🤔🤔

Ας δούμε ένα παράδειγμα:

– Χθες ήρθε ο Γιώργος. Μόλις είδαν τον Γιώργο οι γονείς του Γιώργου, έτρεξαν, αγκάλιασαν τον Γιώργο και φίλησαν τον Γιώργο.🙉

– Χθες ήρθε ο Γιώργος. Μόλις τον είδαν οι γονείς του, έτρεξαν, τον αγκάλιασαν και τον φίλησαν. 🙊

Οι λέξεις με τα έντονα γράμματα είναι αντωνυμίες,τις χρησιμοποιούμε για να αποφύγουμε την επανάληψη....πχ Γιώργος.... 

αντι +ονυμ α = αντωνυμια

ονυμα=ονομα  πχ επωνυμο 

Η αντωνυμία είναι ένα μέρος του λόγου, μια λέξη, που χρησιμοποιείται για να αντικαταστήσει κάποιο ουσιαστικό, ώστε να αποφύγουμε την επανάληψη.

Η χρήση της αντωνυμίας

Η αντωνυμία μέσα στην πρόταση μπορεί να έχει θέση υποκειμένου, αντικειμένου και γενικότερα προσδιορισμού του ρήματος, π.χ.

Ως υποκείμενο: Εμείς δεν θα έρθουμε.

Ως αντικείμενο: Οι φίλοι του κάλεσαν κι εμάς.

Ως προσδιορισμός του ρήματος: Ελάτε για εμάς.

Δρόμο παίρνω… δρόμο αφήνω!

Ελέγχω  ποια ουσιαστικα εχουν αντικαταστήσει οι αντωνυμιες στο κείμενο

αντιγραφη για την Δευτερα

 

λη   α΄πρόσωπο β' πρόσωπο Ενικός αριθμός   δυνατός αδύνατος δυνατός αδύνατος ονομ. γεν. αιτ. κλητ. εγώ εμένα (μένα) εμένα (μένα) — — μου με — εσύ εσένα (σένα) εσένα (σένα) εσύ σου σε — Π θυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ. κλητ.	εμείς εμάς εμάς —	μας μας —	εσείς εσάς εσάς εσείς	— σας σας —

 ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΩ ΣΕ ΠΟΙΑ ΠΤΩΣΗ ΚΑΙ ΑΡΙΘΜΟ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ:

μας, εσας,εγώ, εσένα, εμείς, σε, μου,εμένα,με

 

ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ

 

Όπως διαπιστώνουμε από την κλίση η γεν. και η αιτ. πληθυντικού και στο α' πρόσωπο αλλά και στο β' είναι ίδιοι:

γεν. μας, σας

αιτ. μας, σας

Αυτό σημαίνει ότι πολλές φορές δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε πότε τα μας, σας είναι σε γενική και πότε σε αιτιατική!

 

Ας δούμε τα παραδείγματα:

α. Μας έδωσε τα παπούτσια.

β. Μας έδωσε στον δάσκαλο.

Πώς θα αναγνωρίσουμε σε ποια πτώση βρίσκεται το μας και στα δύο παραδείγματα;

 

Για να ξεπεράσουμε αυτή τη δυσκολία, αρκεί να μεταφέρουμε τα παραδείγματα στον ενικό αριθμό:

α. Μου έδωσε τα παπούτσια. → γενική

β. Με έδωσε στον δάσκαλο. → αιτιατική

Άρα,

στο παράδειγμα: Μας έδωσε τα παπούτσια, το μας βρίσκεται σε γενική

στο παράδειγμα: Μας έδωσε στον δάσκαλο, το μας βρίσκεται σε αιτιατική.

Οι αντωνυμίες είναι 8 ειδών:

ΑΣΚΗΣΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΓΡΑΨΕ  ΟΠΟΙΑ ΑΟΡΙΣΤΗ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑ ΣΟΥ ΑΡΕΣΕΙ (και ταιριάζει) ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΑ ΡΗΜΑΤΑ!

........................ λύνει          . ................. λύνεται

........................έλυνε      ...................λυνόταν

...............  έλυσε              ........... λυθηκε

................   θα λύνει.    .......... θα λύνεται

            ................θα λύσει..................θα λυθεί

   ...............  έχει λύσει                 .......... έχει λυθεί

............