Σάββατο 16 Μαΐου 2026

ΑΡΧΕΙΟΜΑΤΙΕΣ ΣΤΗΝ ΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ

Σήμερα δεν παρουσιάζουμε μόνο ιστορία.
Παρουσιάζουμε έρευνα μέσα από αρχεία.
Γιναμε μικροί ιστορικοί:
διάβασαμε εφημερίδες, τηλεγραφήματα και φωτογραφικά τεκμήρια του 1913.
Και ανακαλυψαμε ότι η Ιστορία… γράφεται από ίχνη
Σκύψαμε πάνω από τις εφημερίδες της εποχής…ΣΚΡΙΠ, ΕΜΠΡΟΣ, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ,
Ψάχναμε πότε απελευθερώθηκε η Ηγουμενίτσα.
Ένα τηλεγράφημα…Μια φωτογραφία…
Ι -Ένα ίχνος αλήθειας.
εναλλάξ: -Αρχεία…-Μνήμη…-Ιστορία…
-Από τα αρχεία… στη μνήμη της πόλης.
Πότε απελευθερώθηκε η Ηγουμενίτσα;
Το ερώτημα είναι απλό στη διατύπωση, αλλά δύσκολο στην απάντηση.
Για την Ηγουμενίτσα δεν υπάρχει ακριβής ημερομηνία απελευθερωσης σε ιστοριογραφικές πηγές ή μνημεία της πόλης.
ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ – ΑΡΧΕΙΑ

Στις εφημερίδες της εποχής συναντούμε ίχνη γεγονότων: ημερομηνίες, τηλεγραφήματα, αναφορές.
Δεν είναι μια ενιαία αφήγηση, αλλά κομμάτια που πρέπει να συνδεθούν.
Η Ιστορία δεν εμφανίζεται ολοκληρωμένη. Σχηματίζεται από ίχνη.
Ψάχνουμε, συγκρίνουμε, ελέγχουμε…

ΤΡΟΠΟΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΜΕ ΑΡΧΕΙΟ
Παιδί 1 – κρατά άρθρα εφημερίδας
Στις εφημερίδες της εποχής βρήκαμε κείμενα στην καθαρεύουσα.
Στην αρχή δεν καταλαβαίναμε.
Μετά ακούσαμε το κείμενο στη δημοτική από την κυρία μας.
Για να καταλάβουμε το νόημα.
Δοκιμάσαμε να διαβάσουμε το κείμενο στην καθαρευουσα.

Βρήκαμε λέξεις γνωστές.Πολλές λέξεις!!!!!
Και τότε καταλάβαμε ότι η γλώσσα μας είναι μία: η ελληνική !!!!!!!!

Αρχεία… Ίχνη… Τοπίο… Ερμηνεία…
Παντού σε αυτόν τον τόπο σηκώνεται αρχαία σκόνη.

ΞΕΦΕΥΓΕΤΕ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΜΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ.

Οχι, Οι πηγές δεν μιλούν μόνο για την Ιστορία… μιλούν και για την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Στις εφημερίδες της εποχής .... συναντούμε ίχνη γεγονότων: ημερομηνίες, τηλεγραφήματα, αναφορές.

Δεν είναι μια ενιαία αφήγηση, αλλά κομμάτια που πρέπει να συνδεθούν. Τα ίχνη μας οδηγούν μέσα στον Φεβρουάριο του 1913.
23-2-1913 οι προκριτοι στον νομαρχη
Ενα πολύ ωραίο εύρημα.
Οι πρόκριτοι των Φιλιατων , Μαργαριτίου ,Γουμενίτσης ,Παραμυθιας πηγαίνουν στον νομάρχη. Ζητούν να επέμβει, γιατί υπάρχει αναστάτωση και φόβος. Ζητουν ισοπολιτεια και αδελφική συμβίωση.
ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΗΠΙΤΗ

Το βρήκα… γράφει Γουμενίτσα!
Το βρήκα… γράφει Ηγουμενίτσα!

Η πληροφορία από το τηλεγράφημα της εποχής μας δίνει ως ημερομηνία την ……28…η Φεβρουαρίου 1913, επιβεβαιώνοντας ένα σημαντικό ιστορικό τεκμήριο.

Άρα… αυτό είναι το ίχνος.

Το ίχνος μιας στιγμής που έγινε Ιστορία.

Ένα τηλεγράφημα.

Ξεχασμένο για χρόνια.

Και τώρα… ξανά στο φως.

Όμως η έρευνα συνεχίζεται.

Στο κείμενο αναφέρεται ότι:

εκδίδεται προκήρυξη προς τους κατοίκους

“υποταγή και ισονομία προς τους κατοίκους ανεξαρτήτως φυλής, θρησκεύματος ή γλώσσας”

Άρα εδώ η “ισονομία” σημαίνει:

ίση μεταχείριση των κατοίκων από τη νέα στρατιωτική,διοικητική αρχή

Εδώ ο στρατός δεν αναφέρει μόνο την κατάληψη, αλλά και τον τρόπο διοίκησης που υπόσχεται στους κατοίκους

ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ;

Γιατί είναι σημαντικό το τηλεγράφημα 100 χρόνια μετά;

Είναι “φωνή της εποχής”
Το τηλεγράφημα δεν είναι αφήγηση εκ των υστέρων. Είναι καθαρό τεκμήριο.

Όταν ένα τηλεγράφημα εμφανίζεται 100 χρόνια μετά:
Δείχνει ότι η Ιστορία δεν χάνεται — επανεμφανίζεται.
Τα ίχνη παραμένουν στα αρχεία.
Η έρευνα τα ξαναφέρνει στο φως.

Μας εκπαιδεύει στον τρόπο του ιστορικού
Ο ιστορικός δεν “ξέρει” την Ιστορία — την ανακαλύπτει από πηγές και δίνει τις δικές του ερμηνείες.

Δείχνει ότι η Ιστορία έχει αβεβαιότητες
Οι πηγές δεν είναι πάντα άμεσα ορατές.
Η αλήθεια αποκαλύπτεται σταδιακά.

ΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ – ΣΑΓΙΑΔΑ

Γουμενίτσα και Σαγιάδα.

Εδώ τα δύο χωριά δεν είναι απλώς “ονόματα κατάληψης”.
Στην πηγή φαίνονται ως κομβικά σημεία ελέγχου και πρόσβασης.

Ο αποκλεισμός παραμένει.

Τα ατμόπλοια δεσμευμένα από κανόνες.
Δίδεται εντολή: ιστιοφόρα.

Όχι σύμφωνα με τον νόμο.
Η ανάγκη πιέζει.
Πείνα που επιβάλλει αποφάσεις.

Η ιστορία δείχνει ότι μικροί τόποι έγιναν σημαντικοί όταν υπήρχε ανάγκη.

Α΄: Τα Στενά του Οτράντο… πύλη της Αδριατικής για τους Ευρωπαίους της εποχής.
Β΄: Η Σαγιάδα, η Ηγουμενίτσα… γέφυρα προς την Ανατολή.

Α΄: Έλεγχος του περάσματος… έλεγχος της θάλασσας.
Α΄: Έτσι διαμορφώνεται η εικόνα.
Β΄: Και προετοιμάζεται η χάραξη των συνόρων του 1913.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ – ΤΡΟΠΟΣ ΣΚΕΨΗΣ

Συγκρίνουμε!
Διαβάζουμε!
Αμφισβητούμε!
Ψάχνουμε ξανά!

Κάποια χρόνια μετά δεν θα θυμόμαστε ίσως όλες τις ημερομηνίες για την απελευθέρωση της Ηγουμενίτσας.

Θα θυμόμαστε όμως ότι κάποτε ψάχναμε αρχεία, διαφωνούσαμε, επιχειρηματολογούσαμε και ουρλιάζαμε από χαρά.

Κι αυτό έχτισε τη σχέση μας με την Ιστορία. Βήμα βήμα.

ΑΥΤΗ είναι η ουσία της εργασίας μας:

Δεν είναι “βρήκαμε ημερομηνία”
είναι “μάθαμε πώς βρίσκουμε την Ιστορία”.

Λέμε αργά:
Αρχεία… Μνήμη… Αλήθεια…
Η πόλη μας δεν είναι μόνο τόπος.

Είναι η μνήμη που συνεχίζεται.
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Παρασκευή 15 Μαΐου 2026

Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 - Ο Μακεδονικός Αγώνας (1904-1908)

Οι Κομιτατζήδες (από τη λέξη κομιτάτο / επιτροπή) ήταν μέλη ένοπλων βουλγαρικών ομάδων που έδρασαν στη Μακεδονία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, κυρίως κατά τον Μακεδονικό Αγώνα (1904-1908).

Στόχος: Η απόσπαση της Μακεδονίας από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και η μελλοντική προσάρτησή της στη Βουλγαρία

Μέθοδοι: Χρήση ένοπλης βίας, τρομοκρατίας και δολοφονιών κατά του ελληνικού λαού.

Αντίδραση: Η δράση τους οδήγησε στην οργάνωση της ελληνικής ένοπλης απάντησης με τους Μακεδονομάχους (π.χ. Παύλος Μελάς).

Ερωτήσεις κατανόησης
1. Τι έγινε το 1897 και ποιες ήταν οι συνέπειες για τους Έλληνες;
2. Γιατί η ελληνική κυβέρνηση έστελνε μυστικά εθελοντικά σώματα στην Μακεδονία και δεν βοηθούσε φανερά τους Μακεδόνες επαναστάτες;
3. Ποιοι ήταν οι κομιτατζήδες και ποιες ήταν οι ενέργειές τους στην Μακεδονία;
4. Πότε ξεκίνησε ο «επίσημος» Μακεδονικός Αγώνας, δηλαδή ο αγώνας με την επίσημη συμμετοχή του ελληνικού κράτους, και μέχρι πότε κράτησε;
5. Γιατί άραγε η Ελλάδα και η Βουλγαρία δεν πολεμούσαν με «κανονικές» μάχες μεταξύ τους, αλλά έκαναν ανταρτοπόλεμο;

Τετάρτη 13 Μαΐου 2026

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ο Α΄ ΚΑΙ Fred Boissonnas

Ήπειρος – η κοιτίδα των Ελλήνων

«L'image de la Grèce: l'Epire – berceau des Grecs»

Η βαθύτερη ιδέα

Ο Boissonnas κατάλαβε κάτι πολύ μπροστά από την εποχή του:
Η φωτογραφία είναι:
απόδειξη (φαίνεται αληθινή)
αλλά και αφήγηση (δείχνει αυτό που επιλέγεις)
👉 Άρα:
μπορεί να υπηρετήσει εθνική πολιτική, οικονομία και τουρισμό

https://archive.org/details/lpireberceaude00bois/page/n51/mode/2up

Ενα πολύ συγκεκριμένο και σημαντικό ιστορικό γεγονός που αφορά την πρώτη επίσημη κρατική χρηματοδότηση για την τουριστική προβολή της Ελλάδας μέσω της φωτογραφίας.

Το 1907, ο Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ ενέκρινε προσωπικά μια οικονομική επιχορήγηση ύψους 5.000 δραχμών προς τον κορυφαίο φωτογράφο Fred Boissonnas (Φρεντ Μπουασονά).
Στόχος ήταν να καλυφθούν τα έξοδα για λευκώματα που θα παρουσίαζαν την Ελλάδα στην Ευρώπη.
Παρά τη βασιλική έγκριση, η εκταμίευση καθυστέρησε σημαντικά λόγω γραφειοκρατικών εμποδίων. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή άνοιξε τον δρόμο για τη δημιουργία σημαντικών φωτογραφικών έργων, τα οποία ανέδειξαν την Ελλάδα ως ζωντανή σύγχρονη χώρα, συνδέοντας το ιστορικό της παρελθόν με το παρόν της και συμβάλλοντας καθοριστικά στην τουριστική και πολιτιστική της προβολή.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό;

Για πρώτη φορά το ελληνικό κράτος (μέσω του βασιλιά)
επενδύει συνειδητά στην εικόνα της χώρας προς το εξωτερικό
Το ποσό των 5.000 δραχμών δεν είναι απλώς οικονομική ενίσχυση
👉 είναι πολιτική επιλογή
Αναγνωρίζεται ότι:

η φωτογραφία μπορεί να λειτουργήσει ως διπλωματικό και εθνικό εργαλείο

Το αποτέλεσμα — κάτι πολύ πιο μεγάλο από φωτογραφίες

Τα λευκώματα του Boissonnas:
Δημιουργούν την πρώτη “εικόνα” της σύγχρονης Ελλάδας στην Ευρώπη
Δεν δείχνουν μόνο αρχαία μνημεία
👉 δείχνουν τοπία, ανθρώπους, ζωή
Συνδέουν:
την Αρχαιότητα
με τη σύγχρονη Ελλάδα

👉 Με απλά λόγια :
Ο Μπουασονά βοήθησε τους Ευρωπαίους να δουν ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο παρελθόν — είναι και παρόν.

ΗΠΕΙΡΟΣ – ΤΟ ΛΙΚΝΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΗΠΕΙΡΟΣ –

ΤΟ ΛΙΚΝΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1913

το κείμενο και οι φωτογραφίες είναι από το φωτογραφικό λεύκωμα του Frederic Boissonnas με τίτλο
“L’EPIRE – BERCEAU DES GRECS”

«Τι βλέπει ο φωτογράφος;» «Τι ακούει;» «Τι νιώθει;»

https://archive.org/details/lpireberceaude00bois/page/n51/mode/2up

Καθώς αφήναμε πίσω μας τα Ιωάννινα, ο ήλιος του Ιουνίου άρχισε να υψώνεται πάνω από τον κάμπο, σκορπίζοντας πλαγιαστά τις ακτίνες του στα ψηλά χόρτα, γεμάτα υγρασία από την καταιγίδα της προηγούμενης μέρας.
Ο δρόμος που ακολουθήσαμε, σπαρμένος με πέτρες εδώ κι εκεί, ξετυλίγονταν στο βάθος, υγρός και κόκκινος. Βοσκοί με γοερές φωνές συγκέντρωναν τα κοπάδια τους. Γυναίκες με το βαρελάκι ή τη στάμνα στον ώμο, πήγαιναν να προμηθευτούν νερό. Και οι πελαργοί περιφέρονταν τάχα σπουδαίοι και ταυτόχρονα αστείοι..

…..Ξάπλωσα στη ρίζα ενός από αυτά τα γέρικα δένδρα. Ο ήχος της πηγής, άλλοτε πιο σιγανός, άλλοτε πιο δυνατός, έφθανε σε μένα διακριτικά. Ένα ξερόκλαδο έσπασε, ένα περιστέρι φτεροκόπησε πάνω από το κεφάλι μου....

Εάν η ιστορία, οι μύθοι, οι θρύλοι και η γλώσσα δεν αρκούν, οι πέτρες είναι εκεί, τείχη ελληνικά ή βυζαντινά, για να μαρτυρούν ότι η Ήπειρος είναι κομμάτι της Ελλάδας

Σε μικρή απόσταση από τους Φιλιάτες, στη συμβολή του Καλαμά με την Κρεμνίτσα, σε ένα μέρος ασύγκριτης απομόνωσης και κατάνυξης, οι βοσκοί έβοσκαν τα κοπάδια τους στα ισχυρά τείχη της Πασσαρώνας. Κοντά στο Δέλβινο, σε ένα λόφο, φαίνονται τα απομεινάρια της ωραίας Φοινίκης, πρωτεύουσας της χώρας των Χαόνων. Στην κορυφή ενός από τους διπλανούς λόφους, που τους βρέχει η λίμνη Λιβάρι, ορθώνονται τα επιφανή ερείπια του Βουθρωτού. Εκεί, σε ένα ιερό δάσος δίπλα στη πόλη, στις όχθες ενός χείμαρρου, ο Αινείας ξαναβρήκε την Ανδρομάχη. Κλαίγοντας θυσίαζε στην ψυχή του Έκτορα. Υποδέχεται τον ήρωα, του μαθαίνει ότι αυτή η χώρα ονομάζεται Χαονία από το όνομα του Χάονα, αδελφό του Έλενου, που είναι ο νέος της σύζυγος.
Κάθε βήμα, σ’ αυτό το έδαφος, σηκώνει αρχαία σκόνη. Η παράκτια ζώνη της Ηπείρου εκτείνεται από το ακρωτήριο της Χειμάρας, που τα Κεραύνια όρη σπρώχνουν μέσα στην Αδριατική μέχρι τον Αμβρακικό κόλπο. Προσανατολισμένες από βορειοδυτικά προς νοτιοανατολικά η Πίνδος και τα βουνά που περιβάλλουν τον Αώο (Viosa) σχηματίζουν τα φυσικά της σύνορα. Η Ήπειρος, για τους αρχαίους, ήταν η «ΉΠΕΙΡΟΣ», η συνεχής γη.

Ακτές σχεδόν παντού ξηρές, ένα σύμπλεγμα δασωμένων βουνών, μια πληθώρα μεγάλων υδάτινων ρευμάτων, στενές κοιλάδες, μερικές πεδιάδες που σχηματίσθηκαν από προσχώσεις, να η Ήπειρος. Οι κοιλάδες της χρωστούν το ήπιο, σχεδόν ζεστό κλίμα, στο φράγμα της Πίνδου που τις προστατεύει από τους βόρειους ανέμους.
Η φύση την έχει ευνοήσει. Συγκεντρώνει εξαιρετικές συνθήκες γονιμότητας.

Το εμπόριο δέρματος, λαδιού, η εκτροφή μεταξοσκωλήκων, η καλλιέργεια δημητριακών, ρυζιού, καπνού, αμπελιών και οπωροφόρων δέντρων, η αξιοποίηση ακόμη και των βούρλων που θορυβούν στις εκβολές των ποταμών, η εκμετάλλευση των δασών με βελανιδιές, είναι φυσικοί πόροι που εξασφαλίζουν το μέλλον αυτής της όμορφης περιοχής.. Και αν στις ερημιές της Πίνδου αντηχούν τα ουρλιαχτά των λύκων και οι διαπεραστικές ιαχές των τσακαλιών, οι καταπράσινοι λόφοι αφθονούν από αίγαγρους και πέρδικες, καθώς και τα βάθη των δασών από αγριογούρουνα, αγριοκάτσικα και τρυγόνια,.
Επί τέλους, αυτή η γη, με το τόσο σπουδαίο παρελθόν, ποιους θησαυρούς δεν διαφυλάσσει ακόμη;

ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

λίκνο ουδέτερο Ουσιαστικό

η κούνια (το παιδικό κρεβατάκι)
ο τόπος όπου δημιουργήθηκε κάτι σπουδαίο
↪ το λίκνο του πολιτισμού
Ερωτήσεις κατανόησης κειμένου

1. Βασική κατανόηση
Από πού ξεκινά το ταξίδι που περιγράφεται;
Τι ώρα της ημέρας είναι και πώς φαίνεται αυτό;
Ποια πρόσωπα συναντά ο αφηγητής στον δρόμο;
2. Περιγραφή τοπίου
Πώς περιγράφεται ο δρόμος;
Ποια στοιχεία της φύσης αναφέρονται;
Τι ήχους ακούει ο αφηγητής;
3. Ζωή των ανθρώπων
Τι δουλειές φαίνεται να κάνουν οι άνθρωποι;
Πώς προμηθεύονται το νερό;
Πώς ζουν οι βοσκοί;
4. Ιστορία και μύθος
Ποιες αρχαίες πόλεις αναφέρονται;
Ποιον μυθικό ήρωα συναντάμε στο κείμενο;
Τι μας δείχνουν τα αρχαία ερείπια για την περιοχή;
5. Κατανόηση βαθύτερου νοήματος (πολύ απλά)
Γιατί ο συγγραφέας λέει ότι «οι πέτρες μαρτυρούν την ιστορία»;
Τι θέλει να δείξει για την Ήπειρο μέσα από το κείμενο;
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ
ΠΟΙΕΣ ΛΗΨΕΙΣ ΘΑ ΚΑΝΑΤΕ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΜΕΡΑ;

Αρχείο… Ματιές: Η Γουμενίτσα το 1913

ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ -Ένα ίχνος αλήθειας.

εναλλάξ:       -Αρχεία…-Μνήμη…-Ιστορία…
ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ -Από τα αρχεία… στη μνήμη της πόλης.
Πότε απελευθερώθηκε η Ηγουμενίτσα;
26  Φεβρουαρίου 1913; 27;28;1 Μαρτίου; Κανείς δεν είναι βεβαιος....
Περίμενε… αυτό τι λέει;
Δεν είναι ίδια ημερομηνία…
Δες εδώ!»«Βρήκα εφημερίδα!
Λέει 28 Φεβρουαρίου!
Όχι, περίμενε… είναι ημερομηνία φύλλου!
Δεν συμφωνούν οι πηγές!
ΒΡΗΚΑ ΑΥΤΟ. .... ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ  τηλεγράφημα του Ηπίτη
εναλλάξ:Ο λαός στερείται τροφίμων…Δεν είχαν φαγητό…Περίμεναν βοήθεια…

βαφή μαλλιών, σοκολάτες, μεταξωτά, υπερωκεάνια για Καναδά/Αργεντινή!

ΞΕΦΕΥΓΕΤΕ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΜΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ.

Οχι, Οι πηγές δεν μιλούν μόνο για την Ιστορία… μιλούν και για τους ανθρώπους της.

Επανοδος των Ηπειρωτων προσφυγων

27 Φεβρουαρίου! 28 Φεβρουαρίου! Έχω πηγή!κι εγω !
Η Ιστορία δεν είναι μόνο μία ημερομηνία.

Ψάχνουμε, συγκρίνουμε, ελέγχουμε…
ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΤΟΥ ΗΠΙΤΗ !
Το βρήκα… Γράφει Γουμενίτσα! Το βρηκα...γραφει Νιγουμενιτσα
Η πληροφορία από το τηλεγράφημα της εποχής μας δίνει ως ημερομηνία την...........η Φεβρουαρίου 1913, επιβεβαιώνοντας ένα σημαντικό ιστορικό τεκμήριο.

Άρα… αυτό είναι το ίχνος…

Το ίχνος μιας στιγμής που έγινε Ιστορία.
Ένα τηλεγράφημα.
Ξεχασμένο για χρόνια.
Και τώρα… ξανά στο φως

Με βάση αυτό το τηλεγράφημα, συμπεραίνουμε ότι η ημερομηνία είναι η ........η Φεβρουαρίου 1913…όμως η έρευνα συνεχίζεται
Γιατί είναι σημαντικό το τηλεγράφημα 100 χρόνια μετά;;;;;;;;;
1. Είναι “φωνή της εποχής”
Το τηλεγράφημα δεν είναι αφήγηση εκ των υστέρων. Είναι:
καθαρό τεκμήριο
2.Όταν ένα τηλεγράφημα εμφανίζεται 100 χρόνια μετά εδω στο Β΄ΔΗΜΟΤΙΚΌ:
Δείχνει ότι η Ιστορία δεν χάνεται — επανεμφανίζεται
τα ίχνη παραμένουν στα αρχεία
η έρευνα τα “ξαναφέρνει στο φως”
3. Μας Εκπαιδεύει στον τρόπο του ιστορικού
μαθαίνουμε κάτι πολύ σημαντικό:
ο ιστορικός δεν “ξέρει” την Ιστορία — την ανακαλύπτει από πηγές και δίνει τις δικες του ερμηνειες
4. Δείχνει ότι η Ιστορία έχει αβεβαιότητες
Το γεγονός ότι ένα τηλεγράφημα επανέρχεται ΣΉΜΕΡΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ μετά από δεκαετίες δείχνει:
οι πηγές δεν είναι πάντα άμεσα ορατές
η αλήθεια αποκαλύπτεται σταδιακά

-Συγκρίνουμε!Διαβάζουμε!Αμφισβητούμε!Ψάχνουμε ξανά!
Κάποια χρόνια μετά δεν θα θυμομαστε ίσως όλες τις ημερομηνίες για την απελευθέρωση της Ηγουμενίτσας.
Θα θυμομαστε όμως ότι κάποτε ψαχναμε αρχεία, διαφωνούσαμε, επιχειρηματολογούσαμε και ουρλιαζαμε απο χαρά
Κι αυτό έχτισε τη σχέση μας με την Ιστορία. Βήμα βήμα
ΑΥΤΗ ειναι η ουσία της εργασίας μας
Δεν είναι:βρήκαμε ημερομηνία είναι: μάθαμε πώς βρίσκουμε την Ιστορία.
λέμε αργά: Αρχεία,Μνήμη,Αλήθεια

Η πόλη μας δεν είναι μόνο τόπος.

Ειναι η μνήμη που συνεχίζεται

λεπτομερειες για περισσοτερα στοιχεια

τηλ ηπιτη28/2 ΤΗΛ

Αυτό είναι το πρώτο σημείο που εμφανίζεται η Ηγουμενίτσα στα τηλεγραφήματα.

Ποιος στέλνει τι και σε ποιον

Το τηλεγράφημα :
Αποστολέας: στρατιωτική διοίκηση (Ηπίτης, αντισυνταγματάρχης)
Παραλήπτης: Πρωθυπουργός / Υπουργείο Στρατιωτικών στην Αθήνα
Τύπος κειμένου: επίσημη στρατιωτική αναφορά επιχειρήσεων

Τι δηλώνει το τηλεγράφημα

Ο Ηπίτης δηλώνει ότι:
έχει εκδώσει προκήρυξη προς τους κατοίκους της περιοχής
ότι η περιοχή της “Τσαμουριάς” έχει τεθεί υπό ελληνικό έλεγχο
ότι τα στρατιωτικά του τμήματα κατέχουν:
Παραμυθιά
Μαργαρίτι
Γουμενίτσα
Φιλιάτες
και άλλα σημεία
ότι προχωρά σε αφοπλισμό κατοίκων
και ότι κινείται προς τα καταληφθέντα μέρη

Τι σημαίνει η «ισονομία» στο συγκεκριμένο τηλεγράφημα

Στο κείμενο αναφέρεται ότι:
εκδίδεται προκήρυξη προς τους κατοίκους
“υποταγή και ισονομία προς τους κατοίκους ανεξαρτήτως φυλής, θρησκεύματος ή γλώσσας”

Άρα εδώ η “ισονομία” σημαίνει:

ίση μεταχείριση των κατοίκων από τη νέα στρατιωτική,διοικητική αρχή

Εδώ ο στρατός δεν αναφέρει μόνο την κατάληψη, αλλά και τον τρόπο διοίκησης που υπόσχεται στους κατοίκους.»

Αυτό που διαβάζουμε εδώ είναι μια συγκεκριμένη στιγμή πριν την αλλαγή διοίκησης. Δεν περιγράφει όλη την προηγούμενη ιστορία της περιοχής

Από αυτά τα ρεπορτάζ της 28ης Φεβρουαρίου βλέπουμε πώς, μέσα σε λίγες μέρες, ο τόπος αλλάζει. Δεν ήταν μόνο στρατός· ήταν και άνθρωποι που περίμεναν, που βοηθούσαν. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα των ματιών στα αρχεία: να δούμε τους ανθρώπους πίσω από τις ημερομηνίες.

Από τα διαθέσιμα τηλεγραφήματα του Ηπίτη προκύπτει ότι η περιοχή της Γουμενίτσας βρίσκεται υπό ελληνικό στρατιωτικό έλεγχο στις 28 Φεβρουαρίου 1913.

3/3 τηλεγραφημα

καταληψις Γουμενιτσας και Σαγιαδας

1 Μαρτίου! Νεότερες ειδήσεις από τη Βόρεια Ήπειρο αναφέρουν ότι ο ελληνικός στρατός κατέλαβε τη Γουμενίτσα και τη Σαγιάδα και προχωρεί προς το Αργυρόκαστρο!
Αυτό είναι ισχυρό τεκμήριο

Η Ηγουμενίτσα αναφέρεται ως σημείο που καταλαμβάνεται.

Το τηλεγράφημα του 1913 αποκαλύπτει ότι, μέσα σε συνθήκες πολέμου και αποκλεισμού, η ανάγκη για επιβίωση του πληθυσμού έγινε πιο ισχυρή από τους τυπικούς ναυτιλιακούς κανονισμούς. Η μεταφορά τροφίμων με ιστιοφόρα, αντί των προβλεπόμενων ατμόπλοιων, δείχνει την προσπάθεια να παρακαμφθούν οι περιορισμοί ώστε να αντιμετωπιστεί η πείνα

Η τεκμηρίωση ότι η περιοχή ήταν υπό ελληνικό έλεγχο στις 28 Φεβρουαρίου ενισχύεται και γίνεται πιο ασφαλής σε σχέση με παλαιότερες ιστορικές προσεγγίσεις

στον χαρτη

Στον χάρτη φαίνεται η πορεία προς την Ηγουμενίτσα, αλλά όχι προς τη Σαγιάδα, γιατί η Σαγιάδα δεν ήταν βασικός στρατιωτικός στόχος και ίσως θεωρείται μέρος της ίδιας παράκτιας περιοχής.

τελοσ

Ψάξαμε.
Διαφωνήσαμε.
Βρήκαμε.
Σκεφτήκαμε.

Στη φάση αυτή δουλέψαμε με τις πηγές· την ιστορική σύνθεση την αφήνουμε για την έρευνα του ιστορικού του μέλλοντος .

ΑΝΑΡΤΗΣΗ.....ΑΡΧΑΙΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ

Οι άνθρωποι της εποχής:

φοβούνται
νιώθουν ανασφάλεια
ζητούν βοήθεια από το κράτος

προσχεδιο βιντεο για την εργασια των αρχειων

Αρχείο… Ματιές: Η Γουμενίτσα το 1913

ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ -Ένα ίχνος αλήθειας.

εναλλάξ: -Αρχεία…-Μνήμη…-Ιστορία…
ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ -Από τα αρχεία… στη μνήμη της πόλης.
Πότε απελευθερώθηκε η Ηγουμενίτσα;

Το ερώτημα είναι απλό στη διατύπωση, αλλά δύσκολο στην απάντηση.
26 Φεβρουαρίου 1913; 27;28;1 Μαρτίου; Κανείς δεν είναι βεβαιος....
Περίμενε… αυτό τι λέει;
Δεν είναι ίδια ημερομηνία…
Δες εδώ!»«Βρήκα εφημερίδα!
Λέει 28 Φεβρουαρίου!
Όχι, περίμενε… είναι ημερομηνία φύλλου!
Δεν συμφωνούν οι πηγές!
ΒΡΗΚΑ ΑΥΤΟ. .... ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ τηλεγράφημα του Ηπίτη
εναλλάξ:Ο λαός στερείται τροφίμων…Δεν είχαν φαγητό…Περίμεναν βοήθεια…

βαφή μαλλιών, σοκολάτες, μεταξωτά, υπερωκεάνια για Καναδά/Αργεντινή!

ΞΕΦΕΥΓΕΤΕ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΜΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ.

Οχι, Οι πηγές δεν μιλούν μόνο για την Ιστορία… μιλούν και για την καθημερινότητα των ανθρώπων

Στις εφημερίδες της εποχής .... συναντούμε ίχνη γεγονότων: ημερομηνίες, τηλεγραφήματα, αναφορές.

Δεν είναι μια ενιαία αφήγηση, αλλά κομμάτια που πρέπει να συνδεθούν.

Η Ιστορία δεν εμφανίζεται ολοκληρωμένη. Σχηματίζεται από ίχνη.
Ψάχνουμε, συγκρίνουμε, ελέγχουμε…
ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΤΟΥ ΗΠΙΤΗ !
Το βρήκα… Γράφει Γουμενίτσα! Το βρηκα...γραφει Νιγουμενιτσα

Η πληροφορία από το τηλεγράφημα της εποχής μας δίνει ως ημερομηνία την...........η Φεβρουαρίου 1913, επιβεβαιώνοντας ένα σημαντικό ιστορικό τεκμήριο.

Άρα… αυτό είναι το ίχνος…

Το ίχνος μιας στιγμής που έγινε Ιστορία.
Ένα τηλεγράφημα.
Ξεχασμένο για χρόνια.
Και τώρα… ξανά στο φως

Γουμενιτσα και Σαγιαδα

Α΄: Τα Στενά του Οτράντο… πύλη της Αδριατικής
για τους Ευρωπαίους της εποχής,
Β΄: Η Σαγιάδα, η Ηγουμενίτσα … γεφυρα προς την Ανατολή. (παύση)

Α΄: Έλεγχος του περάσματος… έλεγχος της θάλασσας.

Α΄: Έτσι διαμορφώνεται η εικόνα.

Β΄: Και προετοιμάζεται η χάραξη των συνόρων του 1913.
Η πόλη μας δεν είναι μόνο τόπος.

Ειναι η μνήμη που συνεχίζεται

Ο ΤΟΠΟΣ (Boissonnas)

ΤΟΠΟΣ

Καθώς προχωρούμε μέσα στο κείμενο και στις εικόνες του Boissonnas, δεν μας ενδιαφέρει να αφηγηθούμε μια διαδρομή, αλλά να παρατηρήσουμε πώς ο τόπος αποκαλύπτεται μέσα από τη ζωή των ανθρώπων και το τοπίο που τους περιβάλλει.

Παντού σε αυτόν τον τόπο σηκώνεται αρχαία σκόνη.

ΣΚΗΝΗ 7– ΚΟΡΥΦΩΣΗ: ΤΑ ΙΧΝΗ

ΕΡΕΥΝΑ Τα ίχνη μας οδηγούν μέσα στον Φεβρουάριο του 1913.

ΟΛΟΙ (αργά) Αρχεία… Ίχνη… Τοπίο… Ερμηνεία…

Σήμερα δεν προσπαθήσαμε απλώς να βρούμε μια ημερομηνία. Προσπαθήσαμε να δούμε πώς δουλεύει η Ιστορία μέσα από ίχνη.

Δεν έχει σημασία μόνο τι βρήκαμε, αλλά πώς το ψάξαμε. Αυτό είναι που μένει.

ΣΚΕΨΗ Δεν αναζητούμε μόνο μία απάντηση, αλλά τον τρόπο με τον οποίο η Ιστορία συγκροτείται

ΣΚΗΝΗ 9 – ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΣΗ

ΣΚΕΨΗ Το πιο σημαντικό δεν ήταν να βρούμε μία ημερομηνία, αλλά να καταλάβουμε πώς λειτουργεί η ιστορική γνώση.

ΕΡΕΥΝΑ Πηγές, ίχνη, συγκρίσεις.

ΣΚΕΨΗ Ερμηνεία.

οδηγιες ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΝ ΛΟΓΟ
Δεν παίζουμε θέατρο. Κάνουμε μοντάζ σκέψης-καθαρή ροντηρική έκφραση-
ήρεμα , καθαρά ,σχεδόν δημοσιογραφικά
δεν μετακινούμαστε όλοι μαζί
δεν αλλάζουμε θέσεις συνέχεια
κάθε ομάδα έχει “ρόλο-χώρο”
η αλλαγή γίνεται μόνο με λόγο, όχι με κίνηση

.////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Κυριακή 10 Μαΐου 2026

ΤΟ ΜΑΤΙ ΜΑΣ

Βλέπουμε επειδή τα μάτια μας 👀λειτουργούν σαν μικρές, ζωντανές φωτογραφικές μηχανές που μαζεύουν το φως και στέλνουν τις εικόνες στον εγκέφαλο.

Για να καταλάβεις πώς βλέπουμε, σκέψου το σαν ένα ταξίδι που κάνει το φως μέσα στο μάτι σου!

🌍 Το ταξίδι της όρασης σε βήματα

Φως 👉Κόρη 👉 Φακός 👉Αμφιβληστροειδής (Ανάποδη εικόνα) 👉Οπτικό νεύρο 👉Εγκέφαλος (Σωστή εικόνα)

Το φως αντανακλάται: Το φως πέφτει πάνω σε ένα αντικείμενο (π.χ. σε ένα μήλο) και μετά έρχεται προς το μάτι μας.
Μπαίνει στο μάτι: Περνάει μέσα από την κόρη και τον φακό.

Η ανάποδη εικόνα: Ο φακός στέλνει το φως στο πίσω μέρος του ματιού (στον αμφιβληστροειδή). Το απίστευτο είναι ότι εκεί η εικόνα σχηματίζεται ανάποδα (πάνω-κάτω)!

👀👀👀👀👀

Ο φακός του ματιού είναι συγκλίνων φακός.

Κύρια Χαρακτηριστικά

Σχήμα: Είναι παχύτερος στο κέντρο και λεπτότερος στις άκρες.
Λειτουργία: Συγκεντρώνει (συγκλίνει) τις ακτίνες του φωτός σε ένα μόνο σημείο.
Εστίαση: Το σημείο αυτό είναι η ωχρά κηλίδα του αμφιβληστροειδή.
Μεταβολή: Μπορεί και αλλάζει σχήμα για να εστιάζει σε κοντινές ή μακρινές αποστάσεις.

Σάββατο 9 Μαΐου 2026

ΤΟ ΜΑΤΙ ΜΑΣ(2)

Το μάτι έχει τη μορφή μιας μικρής μπάλας που ονομάζεται βολβός και μπορεί να περιστρέφεται μέσα στην κόγχη εύκολα με τη βοήθεια έξι μυών.

Τα βασικά μέρη του ματιού είναι:

ο σκληρός χιτώνας: είναι το άσπρο μέρος και καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του ματιού.Έχει πολλά αιμοφόρα αγγεία και μεταφέρουν αίμα στο μάτι

ο κερατοειδής χιτώνας: είναι διαφανής, πάνω από το σκληρό χιτώνα και προστατεύει το φακό

η ίριδα: δηλαδή το χρωματιστό μέρος του ματιού, βρίσκεται πίσω από τον κερατοειδή και λειτουργεί όπως το διάφραγμα της φωτογραφικής μηχανής. Στο κέντρο της βρίσκεται η κόρη

η κόρη: από εδώ μπαίνει το φως στο εσωτερικό του ματιού. Μεγαλώνει ή μικραίνει ανάλογα με την ποσότητα του φωτός που εισέρχεται στο εσωτερικό του ματιού.

ο κρυσταλλοειδής φακός: είναι άχρωμος διάφανος και συγκλίνων φακός। Μέσα από αυτόν περνά το φως. Μπορεί και αλλάζει σχήμα ανάλογα με το αν το αντικείμενο που εστιάζουμε βρίσκεται κοντά ή μακριά.

ο αμφιβληστροειδής χιτώνας: βρίσκεται στο πίσω μέρος του ματιού, αποτελείται από πάρα πολλά οπτικά κύτταρα που είναι ευαίσθητα στο φως και σε αυτόν σχηματίζονται τα είδωλα των αντικειμένων που βλέπουμε αλλά ανεστραμμένα

το υαλώδες σώμα: αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του ματιού και είναι διάφανο υγρό που βρίσκεται πίσω από το φακό(υπάρχει και το υδατώδες υγρό που βρίσκεται ανάμεσα στο φακό και τον κερατοειδή)

το οπτικό νεύρο: μεταφέρει τα οπτικά ερεθίσματα από το μάτι στον εγκέφαλο για επεξεργασία

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ

ΚΛΙΚ

ΚΛΙΚ

ΚΛΙΚ

ΤΟ ΜΑΤΙ ΜΑΣ(1)

Ένα από τα αισθητήρια όργανά μας είναι και το μάτι.

Άλλωστε η όραση είναι μία από τις πέντε αισθήσεις μας.

Είναι η αίσθηση που στηριζόμαστε περισσότερο από όλες. Τα μάτια είναι ευαίσθητα και πολύπλοκα όργανα που μοιάζουν με τη φωτογραφική μηχανή και μας επιτρέπουν να διακρίνουμε τα σχήματα, τα χρώματα, τις διαστάσεις κλπ Τα μάτια του ανθρώπου βρίσκονται στο κέντρο του προσώπου σε κοιλώματα των οστών που ονομάζονται κόγχες.

Τρία είναι τα σημαντικά μέρη του προσώπου που προστατεύουν τα μάτια:

Τα φρύδια: Είναι πάνω από τα μάτια και τα προστατεύουν με το να εμποδίζουν τον ιδρώτα και τις σταγόνες διαφόρων υγρών να μπουν σε αυτά
Τα βλέφαρα: Διακρίνονται σε πάνω και κάτω βλέφαρα και προστατεύουν τα μάτια με το να ανοιγοκλείνουν με μία αντανακλαστική κίνηση και να μην αφήνουν να μπαίνει σε αυτά έντονο φως ή άλλα επιβλαβή υλικά. Κλείνουν επίσης και ασυναίσθητα όταν πλησιάσει κάποιο αντικείμενο στο μάτι ή όταν τυχαίνει να φτερνιστούμε. Όταν ανοιγοκλείνουν, βγάζουν ένα υγρό από τους δακρυγόνους αδένες (βρίσκονται στο πάνω βλέφαρο), το δάκρυ και έτσι κρατούν υγρά τα μάτια και τα καθαρίζουν από μικρόβια και ακαθαρσίες.

Οι βλεφαρίδες, που βρίσκονται σε κάθε βλέφαρο( 2 ή 3 σειρές), δηλαδή μικρές τριχούλες που κρατούν σκόνες και ακαθαρσίες μακριά από το μάτι.

Έχουμε δύο μάτια έτσι ώστε:

να αντιλαμβανόμαστε καλύτερα τη θέση των αντικειμένων γύρω μας

Εάν ζωγραφίσουμε έναν κύκλο και προσπαθήσουμε να βάλουμε μία κουκίδα μέσα σε αυτόν θα διαπιστώσουμε ότι είναι δύσκολο να το κάνουμε με το ένα μάτι κλειστό και πολύ εύκολο με τα δύο μάτια ανοιχτά

να έχουμε καλύτερο οπτικό πεδίο, δηλαδή να βλέπουμε περισσότερα πράγματα δεξιά και αριστερά, χωρίς να χρειάζεται να στρέψουμε υποχρεωτικά το κεφάλι μας προς τα εκεί.

Εάν ανοίξουμε τις παλάμες μπροστά στο πρόσωπο και τις απομακρύνουμε, θα παρατηρήσουμε ότι με ανοιχτά και τα δύο μάτια κοιτάζοντας μπροστά μπορούμε να δούμε για αρκετή απόσταση τα χέρια, πράγμα που δε συμβαίνει άν κλείσουμε το ένα μάτι και ιδίως το χέρι που βρίσκεται στο κλεισμένο μάτι

Το πιο ιδιαίτερο μέρος του ματιού είναι η κόρη. Αυτή είναι η μικρή τρύπα που εισέρχεται το φως στο εσωτερικό του ματιού. Η διάμετρός της μπορεί να αυξομειώνεται ανάλογα με την ποσότητα του φωτός που περνάει από αυτήν. Συγκεκριμένα, όταν το φως είναι λιγοστό, η κόρη διαστέλλεται(μεγαλώνει) ώστε η ποσότητα του φωτός να είναι επαρκής, ενώ όταν είναι πολύ, συστέλλεται, ώστε να ρυθμίσει το φως και να προστατέψει το μάτι. Είναι λοιπόν αυτή η οποία ρυθμίζει το πόσο φως θα περάσει στο εσωτερικό του ματιού.

αντίδραση της κόρης του ματιού στο φως

ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ(Πάτα το Α)

ΚΛΙΚ

Μάτια έχουν και τα ζώα. Άλλα έχουν κανονικά όπως και οι άνθρωποι δύο, άλλα όμως μπορεί να έχουν και παραπάνω από δύο(αράχνες, μύγες κλπ) ενώ άλλα δεν έχουν και καθόλου(σκουλήκια) και αντιλαμβάνονται το φως από κύτταρα που έχουν στο σώμα τους.
Επίσης υπάρχουν ζώα που βγάζουν και δάκρυα, χωρίς όμως να κλαίνε αλλά για διάφορους άλλους λόγους.

Τα μάτια του φιδιού καλύπτονται από μια λεπτή μεμβράνη που στην παραπάνω φωτογραφία έχει τραβηχτεί. Τα φίδια δε βγάζουν δάκρυα

Οι θαλάσσιες χελώνες που φαίνεται σα να κλαίνε, στην πραγματικότητα βγάζουν από τα μάτια τους το αλάτι που έχει μπει μέσα τους

ΟΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΤΕΣ

Είναι τα μάτια μας αξιόπιστα; Πρέπει να εμπιστευόμαστε πάντα όσα βλέπουμε; Οι παρακάτω εικόνες θα σε μπερδέψουν. Αυτό για να καταλάβεις ότι δεν παίζει ρόλο πώς είναι το περιβάλλον μας αλλά πώς το αντιλαμβανόμαστε!

Συγκεντρώσου στις παρακάτω εικόνες. Γυρίζουν όλα;;;