Ιουλιανός -Θεοδόσιος

Ιουλιανός 

Γεννήθηκε  στην Κωνσταντινούπολη, από επιφανείς γονείς, τη νεαρή Χριστιανή Βασιλίνα και τον αδελφό του Μεγάλου Κωνσταντίνου, Ιούλιο Κωνστάντιο.Ο Ιουλιανός είχε βαφτιστεί και μεγαλώσει ως Χριστιανός.

Ο Ιουλιανός ήτανΡωμαίος αυτοκράτορας από το 361 έως το 363και ένας διάσημος λόγιος και στρατιωτικός ηγέτης που ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας από τα στρατεύματά του.

 Ο Ιουλιανός είχε σπουδάσει αρχαία ελληνική φιλοσοφία στην Αθήνα και την Αντιόχεια. Οι σπουδές και η ζωή του στην Αθήνα τού προκάλεσαν το θαυμασμό για τον ελληνικό πολιτισμό, τους ολύμπιους θεούς και τη λατρεία τους. 

Γι’ αυτό, όταν έγινε αυτοκράτορας, προσπάθησε να επαναφέρει τη λατρεία της παλαιάς θρησκείας και να περιορίσει τη χριστιανική.

Πολιτικές ως αυτοκράτορας

Ο Ιουλιανός, ο μοναδικός πλέον Αύγουστος , απλοποίησε πολύ τη ζωή του παλατιού και μείωσε τα έξοδά του. Περιόρισε αμέσως την αυτοκρατορική γραφειοκρατία, μείωσε τους φόρους και προσπάθησε να τονώσει την τοπική αυτοδιοίκηση.Εξέδωσε προκηρύξεις στις οποίες δήλωνε την πρόθεσή του να κυβερνήσει ως φιλόσοφος . Με ένα διάταγμα του 361 διακήρυξε την ελευθερία της λατρείας για όλες τις θρησκείες.

Πέντε μήνες μετά την στέψη του, ο αυτοκράτορας Ιουλιανός έφυγε από την Κωνσταντινούπολη  .Στην Αντιόχεια ο Ιουλιανός έμεινε εννέα μήνες ελπίζοντας να ζήσει το όνειρο της επιστροφής στην ελληνική αρχαιότητα, στηρίζοντας τους εκεί ελληνιστές, τους ρήτορες, τους γραμματικούς και τους τελευταίους οπαδούς της λατρείας του θεού Απόλλωνα, οργάνωσε την εκστρατεία εναντίον  Περσών. Ήταν σκοπός του θείου του, του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ο οποίος πέθανε το 337 στον δρόμο προς το περσικό μέτωπο. Ήταν σκοπός και του ξαδέλφου του, του Κωνστάντιου Β΄, ο οποίος πέθανε και αυτός στον δρόμο προς το περσικό μέτωπο το 361.

Η προσπάθεια αυτή του Ιουλιανού, παρότι δεν είχε άμεσα αποτελέσματα, δημιούργησε σοβαρές αντιδράσεις και διαμάχες ανάμεσα στους πιστούς των δύο θρησκειών. Γι’ αυτό ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος, που τον διαδέχτηκε κήρυξε το Χριστιανισμό επίσημη θρησκεία και πήρε αυστηρά μέτρα κατά της θρησκείας των εθνικών:

• Έκλεισε τους αρχαίους ναούς, απαγόρευσε τη λατρεία των αρχαίων θεών και όρισε, με νόμο, βαρύτατες ποινές για τους παραβάτες.
• Κατάργησε τους Ολυμπιακούς αγώνες (392 μ.Χ.), τα Ελευσίνια μυστήρια κι έκλεισε το Μαντείο των Δελφών.
• Ανέχτηκε την καταστροφή και τη λεηλασία αρχαίων ναών, μνημείων και έργων τέχνης από φανατικούς χριστιανούς.

Για όλα αυτά οι χριστιανοί ονόμασαν το Θεοδόσιο «Μέγα» και τον Ιουλιανό «Παραβάτη» ή «Αποστάτη». 

Ο χριστιανισμός όμως τελικά επιβλήθηκε με τη διδασκαλία του και το έργο των πατέρων της εκκλησίας. Ιδιαίτερη συμβολή στην ειρηνική εξάπλωση του χριστιανισμού είχαν οι τρεις ιεράρχες, Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και Ιωάννης ο Χρυσόστομος, οι οποίοι συνδύασαν την αρχαία ελληνική παιδεία με τα διδάγματα της νέας θρησκείας. 

Ιστορία 

Φάκελος έρευνας: Τι συνέβη στον ελληνικό πολιτισμό επί Θεοδοσίου;

Το ενδιαφέρον ερώτημα 

Τι άλλαξε ή σταμάτησε;

ΝΑΟΙ — ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ — ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

Τι διατηρήθηκε;
Τι συνέχισε να υπάρχει με διαφορετική μορφή;

Οι ιστορικοί ερευνητές: Τι χάθηκε και τι διατηρήθηκε;

ΘΥΜΑΜΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ Δ΄ ΤΑΞΗΣ

Η καθημερινή ζωή στα ελληνιστικά χρόνια

Η εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου άλλαξε τη ζωή των ανθρώπων σε πολλά μέρη της Ανατολής. Νέες ΑΥΤΟΝΟΜΕΣ μεγάλες πόλεις δημιουργήθηκαν, οι οποίες στολίστηκαν με γυμναστήρια, ναούς, βιβλιοθήκες ,ΓΥΜΝΑΣΙΑ  για όλους τους ανθρώπους, Ελληνες και Ασιάτες .Οι Πέρσες παρακολουθούσαν τραγωδίες του Ευριπίδη στα θέατρα..Οι άνθρωποι από την Μακεδονία έως την  Ινδία ζούσαν καλά και μορφώνονταν.

Ο Αλέξανδρος ονειρεύτηκε έναν κόσμο χωρίς σύνορα  με πολίτες από πολλούς πολιτισμούς  που σέβονται ο ενας τον άλλον .

Ο Αλέξανδρος έκοψε και κυκλοφόρησε τη μεγαλύτερη ποσότητα νομισμάτων που είχε κυκλοφορήσει ποτέ στην αγορά.

Ούτε πριν ούτε μετά από εκείνον κυκλοφόρησε τόσο πολύ νόμισμα. Όταν κυκλοφορεί νόμισμα, αναπτύσσεται η οικονομία.

Τα νομίσματα του Αλέξανδρου είχαν μεγάλη αξία και τα εμπιστεύονταν. Γι’ αυτό, ακόμη και τριακόσια χρόνια μετά τον θάνατό του, έκοβαν νομίσματα με το όνομά του στην Αραβία και στην Οδησσό.

Οι μισθοφόροι δεν δέχονταν να πληρωθούν με άλλα νομίσματα. Ήθελαν νομίσματα που εμπιστεύονταν. Ήθελαν να έχουν πάνω το πρόσωπο που γνώριζαν, του Αλέξανδρου.

 Ο Αλέξανδρος  κατάφερε να ενώσει όλους αυτούς τους ανθρώπους με τον ελληνικό πολιτισμο  , την ελληνική γλώσσα.

Με την έλευση των Ρωμαίων, όμως, αλλάζει το πολιτικό σύστημα. Οι πόλεις παύουν να είναι αυτόνομες, όπως ήταν στα ελληνιστικά χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, η ελληνιστική οικουμένη συνεχίζεται και στα ρωμαϊκά χρόνια.

Ο ελληνικός πολιτισμός και η ελληνική γλώσσα εξακολουθούν να έχουν σημαντικό ρόλο, ιδιαίτερα στην Ανατολή. Η ελληνική γλώσσα παραμένει ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στους διαφορετικούς πολιτισμούς της Ανατολής.

10–15 λεπτά

Η αποστολή σας

Ο Θεοδόσιος πήρε αυστηρά μέτρα κατά της αρχαίας θρησκείας. Μήπως αυτό σημαίνει ότι εξαφανίστηκε και ολόκληρος ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός;

Ερευνήστε τα παρακάτω στοιχεία και ανακαλύψτε την απάντηση!

1. Διαβάστε τις κάρτες στοιχείων-Κυκλώστε τη σωστή απάντηση

Α   Οι αρχαίοι ναοί

Η λατρεία των αρχαίων θεών περιορίστηκε και πολλοί ναοί έκλεισαν.

Άλλαξε ή περιορίστηκε

Συνέχισε να υπάρχει

Β  Η ελληνική γλώσσα

Η ελληνική γλώσσα ενώνει τους πολιτισμούς

Στα ελληνιστικά χρόνια, η ελληνική γλώσσα γίνεται ο κοινός τρόπος επικοινωνίας των λαών. Ενώνει τους διαφορετικούς πολιτισμούς της Ανατολής.

Αυτή η σύνδεση συνεχίζεται και αργότερα. Τον 4ο αιώνα μ.Χ., τα λατινικά είναι η επίσημη γλώσσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Όμως, στην Ανατολή οι άνθρωποι συνεχίζουν να μιλούν ελληνικά.

Έτσι, η ελληνική γλώσσα αποτελεί έναν συνδετικό κρίκο ανάμεσα στους πολιτισμούς της Ανατολής.

Οι άνθρωποι συνέχισαν να μιλούν και να γράφουν ελληνικά.

κυκλωνω το σωστό 

Άλλαξε ή περιορίστηκε

Συνέχισε να υπάρχει

Γ  Η αρχαία φιλοσοφία

Τα έργα αρχαίων φιλοσόφων εξακολούθησαν να διαβάζονται και να μελετώνται.

Άλλαξε ή περιορίστηκε

Συνέχισε να υπάρχει

Δ  Η λατρεία των αρχαίων θεών

Οι δημόσιες αρχαίες θρησκευτικές τελετές αντιμετώπισαν απαγορεύσεις.

Άλλαξε ή περιορίστηκε

Συνέχισε να υπάρχει

Ε   Η ελληνική παιδεία

Η γνώση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και γραμματείας παρέμεινε σημαντική και για χριστιανούς λογίους.  ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ,ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ....

Άλλαξε ή περιορίστηκε

Συνέχισε να υπάρχει

 Το μεγάλο συμπέρασμα

Αν άλλαξε η θρησκεία της αυτοκρατορίας, σημαίνει ότι εξαφανίστηκε και ο ελληνικός πολιτισμός; Ποια στοιχεία μάς βοηθούν να απαντήσουμε;

3. Ξεκλειδώστε το επόμενο μυστικό

Ο Θεοδόσιος περιόρισε την αρχαία __________, αλλά η ελληνική __________, η αρχαία __________ και η ελληνική __________ συνέχισαν να υπάρχουν.

Λέξεις που θα χρησιμοποιήσω:
γλώσσα , φιλοσοφία ,παιδεία, θρησκεία



...........................................ΤΕΛΟΣ................................................................................................................................

Αν ο ελληνικός πολιτισμός συνέχιζε να ζει στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, γιατί οι Ρωμαίοι ήθελαν να ελέγχουν τις πόλεις, αντί να τις αφήνουν να αποφασίζουν μόνες τους;;

...............................................................................................................

Οι θρησκείες στον αρχαίο κόσμο

Το πρόβλημα εμφανίζεται τον 4ο αιώνα μ.Χ. Τότε ανεβαίνουν οι μονοθειστικές θρησκείες. Αργότερα εμφανίζεται και το Ισλάμ.

Δημιουργείται η ιδέα ότι υπάρχει μόνο ένα καλό πράγμα, μία θρησκεία και ένας θεός. Έτσι, όλες οι άλλες θρησκείες θεωρούνται κατώτερες.

Για τους αρχαίους δεν ισχυει  αυτό. Μπορεί κάποιος να λατρεύει την Αφροδίτη και να αναγνωρίζει ότι η Ιστάρ είναι η ίδια θεά ή μια αντίστοιχη θεά. Μπορούν να τις λατρεύουν μαζί.

το βροντερό ΟΧΙ των Ελλήνων

Σώζοντας την Ιστορία!

Ας δούμε τώρα τι συνέβη στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Αποφασίστηκε να κρυφτούν τα αρχαία μας, με εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας στις 11 Νοεμβρίου 1940.

Για έξι ολόκληρους μήνες, όσο κράτησε το Αλβανικό Έπος, χρειάστηκε πολλή δουλειά για να προστατευτούν τα αρχαία μας. Ο ελληνικός λαός ανησυχούσε πολύ για την τύχη τους όταν άρχισε ο πόλεμος.

Πολύ νωρίς το πρωί, πριν ακόμα ξημερώσει, συγκεντρώνονταν στο μουσείο οι άνθρωποι που είχαν αναλάβει αυτή τη δύσκολη δουλειά. Δούλευαν για πολλές ώρες και το βράδυ επέστρεφαν στα σπίτια τους.

Την ίδια στιγμή, στο μέτωπο, οι ηρωικοί Έλληνες στρατιώτες έγραφαν τη δική τους ιστορία με το «Όχι» και φώναζαν το σύνθημα «Αέρα!».

Στο μουσείο, όμως, ακουγόταν ένα άλλο σύνθημα: «Βάλε φωτιά!»

Αυτή ήταν μια από τις εντολές που ακούγονταν όταν οι τεχνίτες προσπαθούσαν να μετακινήσουν τα βαριά μαρμάρινα αγάλματα του μουσείου. Για να τα μεταφέρουν, χρησιμοποιούσαν αλυσίδες και σχοινιά.

Η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς

Η πολιτιστική μας κληρονομιά είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της Ελλάδας.
Σε αυτήν ανήκουν τα αρχαία, τα αγάλματα, τα μνημεία και όλα όσα μας θυμίζουν τον πολιτισμό των ανθρώπων που έζησαν εδώ πριν από εμάς.

Γι’ αυτό και η πολιτιστική μας κληρονομιά πολλές φορές αποτελούσε στόχο των κατακτητών.

Οι Έλληνες αρχαιολόγοι γνώριζαν πόσο σημαντικά ήταν τα αρχαία μας. Γι’ αυτό έκαναν ό,τι μπορούσαν για να τα προστατεύσουν.

Όμως δεν ήταν μόνο οι αρχαιολόγοι. Και ο ελληνικός λαός βοήθησε στην προστασία του πολιτισμού του. Αυτό είναι κάτι σημαντικό που δεν αναφέρεται συχνά.

Η είσοδος των Γερμανών στην Αθήνα

Στις 27 Απριλίου 1941, την Κυριακή του Θωμά, τα γερμανικά στρατεύματα μπήκαν στην Αθήνα.

Το επόμενο πρωί, Γερμανοί αξιωματικοί πήγαν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Ήθελαν να δουν ποια αρχαία αντικείμενα θα μπορούσαν να πάρουν και να μεταφέρουν στη Γερμανία.

Όμως, όταν μπήκαν στο μουσείο, συνέβη κάτι που δεν περίμεναν.

Το Μουσείο ήταν άδειο!

Οι Έλληνες είχαν προλάβει να κρύψουν τα αρχαία, ώστε να μην μπορέσουν οι κατακτητές να τα βρουν.

Έτσι, τα αρχαία μας σώθηκαν και οι Γερμανοί δεν μπόρεσαν να τα πάρουν.

Ο Άγγελος Σικελιανός

Αυτό το γεγονός ενέπνευσε τον Έλληνα ποιητή Άγγελο Σικελιανό να γράψει το «Πνευματικό Εμβατήριο», που είναι γνωστό και ως «Το Πανανθρώπινο Εμβατήριο της Ελλάδας».

Στο ποίημά του μιλά για τους αρχαίους θεούς της Ελλάδας και για το πώς οι Έλληνες τους είχαν κρύψει βαθιά στη γη, για να μην τους βρουν οι ξένοι.

Ο Σικελιανός γράφει:

«Το ξέρω, ναι, που κι οι Θεοί σου,
οι Ολύμπιοι, χθόνιο τώρα γίνανε θεμέλιο,
γιατί τους θάψαμε βαθιά βαθιά, να μην τους βρουν οι ξένοι.»

Με αυτά τα λόγια θέλει να δείξει ότι οι αρχαίοι θεοί και ο ελληνικός πολιτισμός ήταν κρυμμένοι βαθιά στη γη, αλλά παρέμεναν ζωντανοί μέσα στην Ελλάδα.

Και συνεχίζει:

«Ομπρός, βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω από την Ελλάδα,
ομπρός βοηθάτε να σηκώσουμε
τον ήλιο πάνω από τον κόσμο!»

FASISMOS

 

Ας κάνουμε ένα διάλειμμα από  τα  πολεμικά  γεγονοτα και ας ρίξουμε μια ματιά στα παιδιά   του Γ' Ράιχ.

Όμορφα παιδάκια…

Παίζουν.Γελούν Ακούν ένα παλιό όργανο δρόμου. Τι ξέρουν από φασισμό;

Τι ξέρουν από πόλεμο;

Ένα σχολείο. Η πρώτη άσκηση

στην ορθογραφία -"Χάιλ Χίτλερ".Προφανώς, η εκπαίδευση

θα πρέπει να ξεκινά μ' αυτή τη φράση.

Είναι η ώρα τώρα για να μάθουν

πώς να στεκόνται προσοχή, Πρέπει  να ανατραφούν

για να πυροβολούν

να καινέ και να σκοτώνουν

εκατομμύρια ανθρώπους.

πώς να αντικρίζουν τον Χιτλερ με θαυμασμό….και για πολλά χρόνια θα ακούν κάθε μέρα

και κάθε ώρα ότι είναι αλάθητος, ότι έχει πάντα δίκιο,

Τωρα  είναι έτοιμα να γίνουν στρατιώτες…… να σκοτώσουν

και να καταστρέψουν στο όνομα του Χίτλερ.,,,

BINTEO

Σε όλη τη Γερμανία ο κόσμος

ορκίζονταν αφοσίωση στον Αδόλφο Χίτλερ…Σε όλη την Ιταλία ορκίζονταν αφοσίωση  στον Μουσολίνι.  Κατ' ουσίαν, όλοι αυτοί ορκίζονταν να γίνουν απάνθρωποι.

καινε βιβλια.....

."Στενομυαλοι και αμορφωτοι άνθρωποι καινε τα έργα των μεγαλύτερων επιστημόνων.Τα διαμάντια της ανθρωπότητας
ριχνοναι στη φωτιά.
Γιατί ο Χίτλερ ηθελε παιδια με γερες γροθιες. δυνατά σαν το ατσάλι του Krupp  . Είχε ανάγκη από αδίστακτους ανθρώπους.Όλα αυτά ήταν προετοιμασία για

την εξόντωση των άλλων λαών.

Πρέπει να πούμε δυο λόγια για το

Μουσολίνι. Να τος.   Άλλωστε ήταν σύμμαχος  του Χίτλερ

και η λέξη φασισμός, έχει ιταλικές ρίζες. Ο Μουσολίνι είχε επινοήσει τον φασιστικό χαιρετισμο

κι ο Χίτλερ απλώς τον  μιμήθηκε.

Duce στα ιταλικά σημαίνει ο Αρχηγός,

ο Φύρερ..

Υπήρχαν  όμως άνθρωποι που επέμεναν να λένε

όχι στο Φασισμό  χρόνο με το χρόνο.

Πρέπει να είναι κανείς θαρραλέος  να

λέει "όχι" όταν όλοι λένε "ναι"... να παραμένει άνθρωπος και μαχητής,

όταν οι υπόλοιποι παραιτούνται... να σκέφτεται όταν

η σκέψη απαγορεύεται.

Απριλιος 1941

Οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Ελλάδα.
Τα σχολεια μας τα εχουν κάψει οι Γερμανοι φασίστες  και τα υπόλοιπα τα έχουν λεηλατήσει .Κι όμως,τα ελληνόπουλα μαθαίνουν γράμματα σε υπαίθρια σχολεία πάνω στα βουνα .

Δύο αγωνιστές  παιδαγωγοί ο Παπαμαύρος και η Ιμβριώτη γράφουν .....μεσα σε 15 μέρες ,νύχτα με το λυχναρι..... δύο Αναγνωστικά:  Τα Αετόπουλα   και την Ελεύθερη Ελλάδα.   Το περιεχόμενο των βιβλίων  εκφράζει τον αγώνα του λαού για τη λευτεριά του και την πανανθρώπινη ειρήνη. 

έκθεση «τα παπουτσάκια μου»:

«Σήμερα στο σταθμό μας είναι μεγάλη χαρά, βάνουμε καινούργια παπούτσια, τα ’φερε η κυρά δασκάλα η Ναυσικά μας, ταφτιασαν οι τσαγκάρηδες οι αντάρτες γιατί ήμασταν με σγαρόνια και μούσκεμα τα ποδαράκια μας. Να ναι καλά οι αντάρτες που μας αγαπάνε κι οι δασκάλες που μας μαθαίνουν τόσα πράματα».

Οι πρώτες μέρες του πολέμου στη Θεσπρωτια

Οι πρώτες μέρες του πολέμου στη Θεσπρωτία: Η βολή στο καζάνι με τη

μακαρονάδα και η απόγνωση του Ιταλού διοικητή: No fatsa Ntoulka

Κυριακή 27 Οκτωβρίου 1940

Φιλιάτες Θεσπρωτίας.

Αργά το βράδυ, μια πάνοπλη ομάδα Ιταλών στρατιωτών πέρασε τα ελληνοαλβανικά σύνορα και πλησίασε το ελληνικό φυλάκιο… Ο Ιταλός αρχιφύλακας ανθυπασπιστής ζήτησε από τον Έλληνα λοχία μια κουραμάνα, γιατί τους είχε τελειώσει το ψωμί και θα τους έφερναν την άλλη μέρα. Οι Έλληνες τους έδωσαν πέντε κουραμάνες και κράτησαν μια για τους ίδιους. Η πείνα των Ιταλών ήταν μόνο το πρόσχημα. Στην πραγματικότητα, οι στρατιώτες του Μουσολίνι είχαν πάει για να κατασκοπεύσουν και να δουν την ετοιμότητα του φυλακίου… Περίπου στις 2 το πρωί, οι Ιταλοί στρατιώτες χορτασμένοι πλέον, επέστρεψαν. Αυτή τη φορά δεν είχαν ανάγκη καμιά δικαιολογία. Σύρθηκαν μυστικά γύρω από το φυλάκιο και επιτέθηκαν… (Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΟΠΟΙΙΑ 1940-1941,ΤΕΡΖΑΚΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ)



Ωστόσο, ο πόλεμος δεν είχε ακόμα κηρυχτεί…

Οι ήσυχες φθινοπωρινές ημέρες δεν προμηνούσαν την μπόρα του πολέμου που θα έρχονταν. Όμως μια ανησυχία πλανιόταν πάνω από την περιοχή μας.
Μέσα από την «ζωντανή» μαρτυρία του δάσκαλου Παναγιώτη Μήτση, την οποία αποτύπωσε στις σελίδες του βιβλίου «ΘΥΜΑΜΑΙ»
Δευτέρα 28 Οκτώβρη 1940.Πριν καλά-καλά ξημερώσει, τους κατοίκους της μικρής κωμόπολης των Φιλιατών, ξάφνιασαν οι εκρήξεις οβίδων πυροβολικού ,γύρω και μέσα στο Φιλιάτι. Η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο. Ο ιταλικός στρατός επιτέθηκε στις συνοριακές φρουρές και εισέβαλε στην Ελλάδα. Οι φρουρές ύστερα από μικρή αντίσταση, συμπτύχθηκαν. Τα πρώτα θύματα ανάμεσα στους πολίτες, ήταν ο δήμαρχος Φιλιατών Παναγιώτης Κύρκος και ο γιος του Δημήτρης, με καταγωγή από την Σίδερη. Μια οβίδα, έσκασε μπροστά τους και τους σκότωσε λίγα μέτρα από το σπίτι τους.
Από το χωριό παρακολουθούσαμε τις εκρήξεις στις Κογκέλες. Ήταν τότε γυμνές από δέντρα. Φουρνέλα βάζουν, είπε ο γείτονάς μου ο Πίπης. Και όμως ήταν βόμβες.


Ο πόλεμος ήταν γεγονός».

Η αφήγηση του Γιάννη Κόντη, επικεφαλής ομάδας πολυβόλου του λόχου που ήταν στρατοπεδευμένος στη Βάναρη, δίνει την εικόνα της πρώτης ημέρας του πολέμου: «Την Κυριακή το βράδυ βρισκόμουν με άδεια στο χωριό. Πριν ακόμη ξημερώσει ξεκίνησα με τον συγχωριανό μου Φιλίππη, να παρουσιαστούμε στο λόχο. Οι μέρες ήταν κρίσιμες. Δεν προλάβαμε να φτάσουμε στο λόχο. Μας πρόλαβαν τα γεγονότα. Οι εκρήξεις βομβών που ακούγαμε μαρτυρούσε ότι ο πόλεμος είχε αρχίσει. Δεν βρήκαμε το λόχο στη θέση του. Είχε ήδη μετακινηθεί. Εκεί ήταν μόνο το πολυβόλο μας και δυο-τρεις στρατιώτες. Πήραμε το πολυβόλο και ανεβήκαμε στη Βάρη,στο σημείο που ελέγχει το δρόμο που έρχεται από το Πλαίσιο. Από κει θα ‘ρχονταν οι Ιταλοί. Πιάσαμε θέση και περιμέναμε. Οι ώρες περνούσαν χωρίς να φαίνεται καμιά κίνηση.

Η μικρή αντίσταση που πρόβαλαν τα φυλάκια ανάγκασε τους Ιταλούς να προχωρούν με προφυλάξεις. Κάποια στιγμή στην απέναντι ράχη, βλέπουμε να ξεπροβάλει μια μεγάλη ομάδα. Όσο προχωρούσαν τόσο καλύτερα ξεχώριζαν. Στην Κιάφα, στο σημείο που κατηφορίζει ο δρόμος προς τη Βάναρη, σταμάτησαν. Οι Ιταλοί, που ως τα τώρα δε συνάντησαν αντίσταση, πίστεψαν ότι ο δρόμος ήταν ανοικτός. Προχωρούσαν χωρίς ιδιαίτερες προφυλάξεις. Τους αφήσαμε να μας πλησιάσουν. Όπως ήταν συγκεντρωμένοι βάλαμε με το πολυβόλο. Αρκετοί έπεσαν. Νεκροί, τραυματίες; Οι υπόλοιποι σκόρπισαν και καλύφθηκαν… Οι Ιταλοί μόλις συνήλθαν άρχισαν να βάλλουν με καταιγιστικά πυρά. Δεν είχαμε να κάνουμε κάτι άλλο. Πήραμε το πολυβόλο και φύγαμε. Περάσαμε μέσα από το Φιλιάτι όπου ο ελληνικός πληθυσμός μας παρακολουθούσε. Σε λίγο θα έμπαινε ο ιταλικός στρατός. Στο δρόμο συναντούσαμε και άλλες ομάδες που βάδιζαν να περάσουν τον Καλαμά. Περάσαμε με τη λούντρα την μετακινούμενη σχεδία. Στην απέναντι πλευρά του Καλαμά ήταν η δεύτερη γραμμή αντίστασης».

Η επαρχία Φιλιατών βρισκόταν στα χέρια των Ιταλών.

Ο ιταλικός στρατός, μπήκε στο Φιλιάτι το απόγευμα της Δευτέρας.

Τη νύχτα που ακολούθησε και την άλλη μέρα άρχισε λεηλασία στο Φιλιάτι. Δημόσια κτήρια παραβιάστηκαν, αρχεία και έπιπλα πετάχτηκαν στους δρόμους, μαγαζιά και σπίτια ανοίχτηκαν, εμπορεύματα και νοικοκυριά αρπάχτηκαν.

Τα σύνορα της περιοχής Φιλιατών, από τη θάλασσα ως τη Μουργκάνα, κάλυπτε το τάγμα Φιλιατών ενισχυμένο με ντόπιους εφέδρους. Οι Ηπειρώτες καλούνταν να υπερασπιστούν την πατρίδα, τον τόπο τους, τις οικογένειές τους. Οι δυνάμεις ήταν μικρές και με ελαφρύ οπλισμό. Είχαν εντολή, μετά τις πρώτες αψιμαχίες, να συμπτυχθούν πέρα από τον Καλαμά, όπου ήταν η δεύτερη γραμμή αντίστασης. Έτσι και έγινε. Αλλού οργανωμένα, αλλού μεμονωμένες ομάδες πολέμησαν ώσπου αργά το βράδυ και οι τελευταίοι στρατιώτες πέρασαν τον Καλαμά, απόσυραν τη λούντρα και οχυρώθηκαν σε προκαθορισμένες θέσεις. Εκεί πολέμησαν με πείσμα και κράτησαν τη θέση τους δέκα μέρες, παρά τους σφοδρούς βομβαρδισμούς και τις επιθέσεις των ιταλικών δυνάμεων. Κάθε προσπάθειά τους να στήσουν γέφυρα αποτύγχανε.

Οι Αρχές εγκατέλειψαν το Φιλιάτι και πέρασαν στον Καλαμά, όπου συγκεντρώνονταν ο στρατός για να προβάλει αντίσταση. Ένα μέρος πολιτών ακολούθησε το στρατό και τις αρχές. Πολλοί κατευθύνθηκαν στα γύρω ελληνικά χωριά. Εκεί βρήκαν φιλοξενία στις δύσκολες μέρες που ακολούθησαν. Μερικοί πάλι κλείστηκαν στα σπίτια τους στο Φιλιάτι και περίμεναν με αγωνία. Είχαν ελπίδες στη βοήθεια γειτόνων και φίλων .Στο Φοινίκι, όσο βράδιαζε μεγάλωνε ο φόβος και η αγωνία. Οι άντρες μαζεμένοι στην πλατεία περίμεναν μήπως και κάπου μάθει κάτι. Πολλές οικογένειες διανυκτέρευσαν στη μεγάλη γράβα του χωριού, άλλες πάλι βρήκαν φιλοξενία στα κορφινά σπίτια του χωριού, για να φύγουν στο βουνό αν γίνει κάτι. Όλοι μαζί αντιμετώπιζαν το φόβο καλύτερα .Το ίδιο συνέβαινε σε όλα τα ελληνικά χωριά.

Η νύχτα και οι επόμενες μέρες πέρασαν μέσα στην αγωνία. Όμως δεν σημειώθηκαν επιδρομές άτακτων. Κάποιοι από τους φιλοξενούμενους Φιλιακιώτες πήγαν στο Φιλιάτι και επιστρέφοντας μας μετέφεραν την εικόνα της καταστροφής .

Πέρασαν δέκα ημέρες και οι Ιταλοί δεν κατόρθωναν να περάσουν τον Καλαμά. Κάθε προσπάθειά τους να πλησιάσουν, να ανιχνευθούν περάσματα, να στήσουν γέφυρα, αντιμετωπίζονταν με επιτυχία από τα εύστοχα ελληνικά πυρά. Το ελληνικό πυροβολικό ήταν ιδιαίτερα εύστοχο και ένα πρωινό την ώρα του συσσιτίου των Ιταλών στου Τάκα που στρατοπέδευαν, μια οβίδα χτύπησε ανάμεσα στους συγκεντρωμένους στρατιώτες, στο καζάνι με τη μακαρονάδα, προκαλώντας πολλά θύματα.

Ιστορική έμεινε η φράση του Ιταλού διοικητή:

«No fatsa Ntoulka» («όχι πέρασμα από μέρος που να είναι ορατό από το παρατηρητήριο του ελληνικού πυροβολικού στη θέση Ντούλκα πάνω από τον Παραπόταμο»).

Στις 7 του Νοέμβρη τη νύχτα, ξέσπασε φοβερή καταιγίδα, ο δυνατός αέρας έφερνε κύματα-κύματα την καταρρακτώδη βροχή οι αστραπές έσχιζαν τον μαύρο ουρανό. Ανάμεσα στις βροντές και το βουητό του αγέρα ξεχώριζε ένας άλλος θόρυβος! ήταν εκρήξεις οβίδων και ριπές πολυβόλων. Αυτή τη νύχτα διάλεξε ο ιταλικός στρατός να στήσει γέφυρα και να περάσει τον Καλαμά. Η μάχη συνεχίζονταν ώρες πολλές.

Όταν κόπασε η καταιγίδα σταμάτησε και η αχολοή της μάχης. Ξημέρωσε μία ήσυχη ημέρα. Τίποτε δεν θύμιζε τον χαλασμό της νύχτας. Οι Ιταλοί κατόρθωσαν να περάσουν τον Καλαμά και να προχωρήσουν προς την Ηγουμενίτσα και την Παραμυθιά. Η προέλαση τους όμως δεν συνεχίστηκε για πολύ.

Ο ελληνικός στρατός για δέκα ημέρες πρόβαλλε ηρωική αντίσταση στη γραμμή Καλαμά. Αντιμετώπιζε μεγαλύτερες δυνάμεις σε άνδρες οπλισμό και Αεροπορία. Όμως προκάλεσε απώλειες τον εχθρό και καθυστέρησε τη γρήγορη προέλαση που ονειρευόταν οι Ιταλοί.

Στις 8 Νοεμβρίου οι Ιταλοί μπήκαν στην Ηγουμενίτσα. Επακολούθησαν τα ίδια τα έκτροπα που σημειώθηκαν και στο Φιλιάτι. Έγιναν λεηλασίες και καταστροφές αρκετών σπιτιών και καταστημάτων, πυρπολήθηκαν καταστήματα. Στην Ηγουμενίτσα έγιναν οι πρώτες εκτελέσεις δύο Ελλήνων του Χρήστου Πιτούλη και του Χρήστου Τσώνη. Αυτές οι εκτελέσεις σήμαναν την απαρχή των δεινών και του αίματος που πότισε άφθονο, στη συνέχεια τα χρόνια της κατοχής, τη θεσπρωτική γη.

Η προέλαση των ιταλικών στρατευμάτων πέρα από τον Καλαμά, μας γέμισε απογοήτευση. Δεν μπορούσαμε δεν θέλαμε να πιστέψουμε πως όλα τελείωσαν.

Οι ελληνικές δυνάμεις αφού με αυταπάρνηση πολέμησαν τους Ιταλούς στην Πίνδο και το Καλπάκι, σταμάτησε την προέλαση τους κι όταν ύστερα από λίγες ημέρες ενισχύθηκε με καινούργιες δυνάμεις, πέρασαν στην αντεπίθεση και τους ανάγκασαν, ηττημένους και ντροπιασμένους να υποχωρήσουν πέρα από τα ελληνοαλβανικά σύνορα. Το ίδιο έγινε και στο μέτωπο της δικής μας περιοχής. Ο ελληνικός στρατός άρχισε την αντεπίθεση. Βαθιά πέρα από την Ηγουμενίτσα ακούγονταν υπόκωφες εκρήξεις.

Από τις 10-12 Νοεμβρίου 1940 η VIII Μεραρχία κινήθηκε επιθετικά κατά του εχθρού.

Την Παρασκευή 22 Νοεμβρίου ξημέρωσε μία ήσυχη μέρα.

Τίποτε δεν ακουγόταν. Οι ιταλικές δυνάμεις είχαν υποχωρήσει. Έμεναν μόνο μικρά τμήματα οπισθοφυλακής. Με αγωνία περιμέναμε από στιγμή σε στιγμή να αντικρίσουμε να παρελαύνουν τα ελληνικά τμήματα. Το απόγευμα από τη Ράχη του χωριού είδαμε στρατιώτες, ακροβολισμένους να ανεβαίνουν από το Καλπάκι (Ελαία) προς το Φιλιάτι. Δεν είχαμε καμιά αμφιβολία, ήταν ο ελληνικός στρατός. Χωρίς να σκεφτούμε τυχόν κινδύνους τρέξαμε και με μια ανάσα ανεβήκαμε τις Κογκέλες. Τους προλάβαμε στην είσοδο των Φιλιατών. Γεμάτοι χαρά τους αγκαλιάσαμε. Δεν ήταν από το τάγμα των Φιλιατών. Μας συνέστησαν να απομακρυνθούμε γρήγορα γιατί μπροστά τους υπήρχαν ιταλικές ομάδες και υπήρχε το ενδεχόμενο να συμπλακούν. Γυρίσαμε στο χωριό. Είχε σουρουπώσει. Εκεί βρίσκονταν από αρκετή ώρα, ομάδα στρατιωτών του τάγματος Φιλιατών και ο χωριανός μας στρατιώτης Γιάννης Κόντης. Ήτανε σταλμένοι από τη διοίκηση του τάγματος να ζητήσουν από τους κατοίκους να ετοιμάσουν ψωμί κι ότι άλλο μπορούσαν, γιατί το τάγμα προελαύνοντας γρήγορα είχε αποκοπεί από την επιμελητεία.

Στη στιγμή όλοι οι φούρνοι του χωριού άναψαν.

Επιτέλους ελεύθερος ο τόπος ύστερα από είκοσι και πλέον μέρες κατοχής, μέσα σε φόβους και αγωνίες.

Όμως ο πόλεμος δεν είχε τελειώσει. Μόλις άρχιζε.

Πηγή-  Αθηναϊκό  Πρακτορείο Ειδήσεων ,ΑΠΕ – ΜΠΕ
Αθήνα, Ελλάδα

Ενεργός Πολίτης

Τίτλος δράσης: «Από τον Ιουλιανό στον Ενεργό Πολίτη:


Χωράμε όλοι στην ίδια κοινωνία;


Στο μάθημά μας είδαμε ότι οι αποφάσεις των αυτοκρατόρων επηρέασαν τη θρησκευτική ζωή των ανθρώπων.


Ενεργός Πολίτης:
Διαλέγω μια κοινωνία με σεβασμό!




Οδηγία: Βάλε ν στις σωστές συμπεριφορές.


☐ Σεβόμαστε όλους τους ανθρώπους.


☐ Σεβόμαστε ανθρώπους που έχουν άλλη γνώμη ή πιστεύουν κάτι διαφορετικό.


☐ Κάνουμε άσχημη διάκριση σε ανθρώπους επειδή έχουν άλλη θρησκεία ή άλλη καταγωγή.


☐ Συνεργαζόμαστε για να λύσουμε προβλήματα.


☐ Ακούμε τους άλλους, ακόμη κι αν έχουμε άλλη γνώμη.


☐ Δεν αφήνουμε κάποιους ανθρώπους έξω επειδή είναι διαφορετικοί.


☐ Λύνουμε τις διαφωνίες με συζήτηση και ειρήνη.


☐ Υπερασπιζόμαστε την ισότητα και τα δικαιώματα όλων.


☐ Βοηθάμε ώστε όλοι να μπορούν να συμμετέχουν.


Σκέφτομαι και απαντώ:


Πώς μπορεί ένας καλός πολίτης να βοηθήσει ώστε άνθρωποι με διαφορετικές ιδέες να ζουν με σεβασμό;


....................................................................


....................................................................
ESCAPE ROOM ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΟΛΙΤΗ
Ξεκλειδώνουμε τον σεβασμό!




Αποστολή: Λύσε τους γρίφους και ανακάλυψε πώς η Ιστορία συνδέεται με τη σημερινή κοινωνία
!
Γρίφος 1 – Ο Ιουλιανός




Ο Ιουλιανός προσπάθησε να επαναφέρει τη λατρεία των αρχαίων θεών.


Τι μας βοηθά να ζούμε σήμερα σε μια κοινωνία με διαφορετικές πεποιθήσεις;


Α. Να έχουν όλοι τις ίδιες πεποιθήσεις.
Β. Να σεβόμαστε τις διαφορετικές πεποιθήσεις.


Κωδικός: ΒΣΕΑΜΣΟ


Γρίφος 2 – Ο Θεοδόσιος




Το 380 μ.Χ. ο Θεοδόσιος καθιέρωσε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας. Αργότερα επιβλήθηκαν περιορισμοί στην αρχαία θρησκεία.


Ποια στάση βοηθά σήμερα να προστατεύονται τα δικαιώματα όλων;


Α. Οι διακρίσεις λόγω θρησκείας.
Β. Η ισότητα και ο σεβασμός των δικαιωμάτων.


Κωδικός: Ι Α Σ Τ Ο Η Τ


Γρίφος 3 – Οι Τρεις Ιεράρχες




Ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος συνδύασαν την αρχαία ελληνική παιδεία με τη χριστιανική διδασκαλία.


Ποια συμπεριφορά ταιριάζει σε έναν ενεργό πολίτη;


Α. Να ακούμε, να μαθαίνουμε και να βοηθάμε τους άλλους.
Β. Να απορρίπτουμε όποιον σκέφτεται διαφορετικά.


Κωδικός:
Σ ...Ν.....ΡΓ....Α


Γρίφος: Ο Ιουλιανός και οι πολίτες


Ο Ιουλιανός μείωσε τους φόρους και τα έξοδα του παλατιού.


Ποια στάση βοηθά το κοινό καλό;


Α. Υπεύθυνη διαχείριση των χρημάτων.
Β. Σπατάλη δημόσιου χρήματος.


Κωδικός: ΥΠΕΥΘ......ΗΤΑ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ-ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

 

Πώς λύνουμε ένα πρόβλημα; Με απλά βήματα

ΕΞΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΜΕ ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΛΟΓΙΚΑ 

Πρόβλημα 1

Η  Μαρία  έχει 1500 € και θέλει να αγοράσει 3 υπολογιστές:

• Υπολογιστής  Α: 690 €

• Υπολογιστής Β: 575 €

• Υπολογιστής Γ: 780 €

Ερωτήσεις:

1. Πόσα της μένουν μετά τον πρώτο και τον δεύτερο υπολογιστή;

2. Πόσα της λείπουν για να αγοράσει και τον τρίτο υπολογιστή;

....................................................................................

Ας το σκεφτούμε βήμα-βήμα λογικά

 πρόβλημα

Η Ιωάννα έχει 1. 560 μπλε καρτες και 802 πρασινες . Δίνει 607 μπλε κάρτες   στον Αλέξανδρο και 357 πρασινες  στον Αργύρη . Θέλει να έχει 3.000 μπλε καρτες και 1.000 πρασινες.Πόσες  της λείπουν;

Ερωτήσεις:

1. Πόσες της  μένουν;

2. Πόσες λείπουν για να φτάσει τις 3.000  μπλε    και τις 1000 πρασινες;

Σπάμε το πρόβλημα σε μικρά βήματα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ :

1ο βήμα: Διαβάζουμε καλά το πρόβλημα για να το κατανοήσουμε και υπογραμμίζουμε τις πληροφορίες που μας είναι απαραίτητες για να το λύσουμε
.
2ο βήμα: Σχεδιάζουμε το πώς θα λύσουμε το πρόβλημα. Αποφασίζουμε ποιες πράξεις θα κάνουμε για να λύσουμε το πρόβλημα.

3ο βήμα: Εκτελούμε τις πράξεις με προσοχή και γράφουμε σε κάθε αποτέλεσμα τι είναι αυτό που βρήκαμε.

4ο βήμα: Απαντούμε στο πρόβλημα και εκτιμούμε αν η απάντησή μας φαίνεται λογική. Αν δεν φαίνεται, κάνουμε τις επαληθεύσεις των πράξεων μας.

Λέξεις-φράσεις κλειδιά που μας οδηγούν στην επιλογή των σωστών πράξεων είναι:

ΠΡΟΣΘΕΣΗ: Προσθέτω, αυξάνω κατά, καταθέτω και, βάζω, θέλω ακόμη, ενώνω, συγκεντρώνω, εισπράττω, κ.α.

ΑΦΑΙΡΕΣΗ: δίνω, ξοδεύω, μου έμειναν, λιγοστεύω, μειώνω, ελαττώνω, διαφέρω κατά, συμπληρώνω, αδειάζω, αδυνατίζω, βγάζω, διαγράφω, καταναλώνω, έχω έκπτωση, υπόλοιπο κ.α.

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ:
Γινόμενο
Διπλάσιο, τριπλάσιο, τετραπλάσιο...
Φορές, επί
Κάθε, το καθένα (όταν ξέρεις το ένα και ψάχνεις τα πολλά)
Όλα μαζί, συνολικά (όταν πρόκειται για ίσες ομάδες)

ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ για να βρω:
ή το 1
ή σε ποσα ίσα μέρη μοιραζω 

ΦΡΑΣΕΙΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ: μοιράζω, χωρίζω, τέμνω, κόβω σε… ίσα μέρη, κατανέμω ισότιμα, πόσες φορές χωράει…, πόσες συσκευασίες χρειάζονται…, πόσες ομάδες θα σχηματίσω… κ.α

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

............................................................................. 👽...................


Ο εξωγήινος και η ουρά για σουβλάκια

Ένας εξωγήινος προσγειώθηκε στη Γη και πήγε κατευθείαν στο πιο διάσημο σουβλατζίδικο της πόλης. Μόλις είδε την ουρά, έβγαλε τις κεραίες του κομπιουτεράκι και άρχισε να μετράει, γιατί στον πλανήτη του οι ουρές εξυπηρετούνται με τηλεμεταφορά!

Στην ουρά υπάρχουν 41 άτομα συνολικά, μαζί με τον εξωγήινο.

Οι άνθρωποι που βρίσκονται πίσω του είναι τετραπλάσιοι από εκείνους που βρίσκονται μπροστά του.

Ο εξωγήινος έχει αρχίσει να χάνει την υπομονή του και απειλεί να απαγάγει τον σουβλατζή!

Μπορείς να βρεις πόσοι άνθρωποι βρίσκονται μπροστά του και πόσοι πίσω του;

Προσοχή: Μην ξεχάσεις να υπολογίσεις και τον εξωγήινο! 👽🌯





Ο Πέτρος και η ατελείωτη ουρά

Ο Πέτρος πήγε να αγοράσει την τελευταία τυρόπιτα του κυλικείου. Όταν έφτασε, είδε μια τεράστια ουρά και σκέφτηκε να γυρίσει στον πλανήτη του!

Στην ουρά υπάρχουν 33 άτομα συνολικά, μαζί με τον Πέτρο.

Οι άνθρωποι που βρίσκονται πίσω του είναι τριπλάσιοι από εκείνους που βρίσκονται μπροστά του.

Ο Πέτρος αναρωτιέται αν θα προλάβει να αγοράσει την τυρόπιτα πριν χτυπήσει το κουδούνι!

Πόσοι άνθρωποι βρίσκονται μπροστά του και πόσοι πίσω του;

Να αιτιολογήσεις την απάντησή σου.

προστακτική αορίστου

 

Χ τυπησε τα αυγα  με τη ζάχαρη.

Σαν οδηγία:

 Όταν πρέπει να αναρωτηθούμε πώς θα γράψουμε την προστακτική, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας:

α) αν το ρήμα τελειώνει σε -ιζω, τότε διατηρούμε το -ι- του θέματος,

 π.χ.  γεμίζω > γεμίστε

           δανείζω > δανείστε,

β) αν το ρήμα τελειώνει σε -ώ (π.χ. ζητώ) και

 αν είναι προστακτική αορίστου ενεργητικής φωνής, τότε γράφεται με -η.

        χτυπ -ώ

 π.χ. χτύπησα             χτύπησε

                                χτυπήστε

Άσκηση στην ορθογραφία της προστακτικής 
Συμπληρώστε με το κατάλληλο -ι-

 

δανείζω           δαν____στε               

 ακολουθώ       ακολουθ____στε

αθροίζω          αθρ____στε              

  δακρύζω         δακρ____στε

μυρίζω            μυρ____στε            

    παρατηρώ       παρατηρ____στε

   τηλεφωνώ       τηλεφων____στε

μπήζω               μπ____ξτε              

   φιλώ                φιλ____στε

θερίζω             θερ____στε          

      σκουπίζω        σκουπ___

           κτυπώ             κτυπ____

	οριστική	προστακτική
-ίζω	ανθίζω, αντικρίζω,	ανθίστε, σχίστε
-ήζω	μπήζω, πήζω, πρήζω	μπήξτε
-ύζω	αναβρ(λ)ύζω, δακρύζω,  κατακλύζω,  κελαρύζω, συγχύζω, σφύζω,	δακρύστε
-οίζω,	αθροίζω	αθροίστε
-είζω	δανείζω	δανείστε