Τι χρειάζεται ΈΝΑ ζώο για να ζήσει σε ένα πολύ ψηλό βουνό;
Και ΤΙ μέσα σε ένα πυκνό δάσος;
1. Ζώα της Νότιας Αμερικής-Οι «αστείοι» του δάσους
Η Νότια Αμερική φιλοξενεί το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και είναι γνωστή για την πλούσια βιοποικιλότητά της.
Λάμα : Μοιάζουν με χνουδωτά συννεφάκια με πόδια! Είναι πολύ κοινωνικά!(Προσαρμογή σε μεγάλο υψόμετρο-Αντοχή στο κρύο και το ανάγλυφο-Διατροφή και ανθεκτικότητα- Ιστορική σχέση με τον άνθρωπο (Εξημέρωση): Τα λάμα εξημερώθηκαν πριν από χιλιάδες χρόνια (4.000-6.000 χρόνια) από τους αυτόχθονες πληθυσμούς των Άνδεων )
Ιαγουάρος , Καπιμπάρα (το μεγαλύτερο τρωκτικό στον κόσμο), Βικούνια, Μυρμηγκοφάγος, Μαϊμούδες, Άνδεια Κόνδορας, Μακάο (πολύχρωμοι παπαγάλοι), Πράσινος Ανακόντα, Πράσινος δενδρόβιος βόας, Καϊμάν (είδος αλιγάτορα), Βάτραχοι , Δελφίνι του Αμαζονίου
2. Ζώα της Ασίας-Οι «γίγαντες» της παρέας
Λόγω της τεράστιας έκτασής της, η Ασία έχει ποικίλα οικοσυστήματα, από την παγωμένη Σιβηρία έως τις τροπικές ζούγκλες.
Γιγάντιο Πάντα:Η αγαπημένη «ασπρόμαυρη αρκούδα» που τρώει όλη μέρα μπαμπού και της αρέσει νακάνει τούμπες.
Κόκκινο Πάντα:Μοιάζει περισσότερο με ρακούν ή αλεπού, έχει φουντωτή ουρά και είναι απίστευτα χαριτωμένο.
Ελέφαντας:Στην Ασία οι ελέφαντες θεωρούνται πολύ έξυπνοι και κοινωνικοί.
Ασιατικός Ελέφαντας, Βεγγαλική Τίγρη, Γιγαντιαίο Πάντα (Κίνα), Ορανγκουτάν (Βόρνεο/Σουμάτρα), Ρινόκερος της Ιάβας, Λεοπάρδαλη της Ινδίας, Προβοσκιδωτή μαϊμούδες
3. Ζώα της Αυστραλίας-ζώα της αγκαλιάς
Η Αυστραλία είναι μοναδική, καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό των θηλαστικών της είναι μαρσιποφόρα
Η γενική ταξινόμηση των ζώων γίνεται με βάση το αν τα ζώα έχουν ή όχι σπονδυλική στήλη. Τα ζώα που έχουν σπονδυλική στήλη ονομάζονται σπονδυλωτά, ενώ εκείνα που δεν έχουν ασπόνδυλα.
Τα περισσότερα ασπόνδυλα ζώα ζουν μόνο μέσα στο νερό, κάποια άλλα όμως, όπως τα σκουλήκια και τα έντομα, ζουν στην ξηρά. Η ποικιλία των ασπόνδυλων ζώων είναι τεράστια. Ασπόνδυλα είναι τα σφουγγάρια, τα κοράλλια, οι μέδουσες, τα σκουλήκια, οι αστερίες, οι αχινοί, τα σαλιγκάρια, τα χταπόδια, τα έντομα, οι αράχνες, τα καβούρια. Τα εννέα από τα δέκα είδη ζώων στη Γη είναι ασπόνδυλα! Επομένως, τα ασπόνδυλα ζώα είναι οι πραγματικοί κυρίαρχοι του πλανήτη.
ασπόνδυλα.
ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
Απλώνουμε τα χέρια στον ήλιο
Μουσική - Γιάννης Μαρκόπουλος
Ποίηση - Γιάννης Ρίτσος
Αγαπούμε τη γη, τους ανθρώπους και τα ζωα. Τα ερπετά, τον ουρανό και τα έντομα. Είμαστε, είμαστε κι εμείς όλα μαζί. Μαζί κι ο ουρανός και η γη.
Όταν σκέφτεσαι τον ήλιο, τι σου έρχεται στο μυαλό;
Διοξείδιο του άνθρακα και νερό
με τη βοήθεια
της χλωροφύλλης και τηςενέργειας του ηλιακού φωτός
μετατρέπονται
σε γλυκόζη για τις ανάγκες του φυτού και οξυγόνο που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα.
🌿 Η ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ – Η ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ
Όνομα μαθητή/τριας: ____________ Ημερομηνία: _______
1️⃣ Η εξίσωση της φωτοσύνθεσης
Διοξείδιο του άνθρακα (🌬) + Νερό (💧)
☀️ με τη βοήθεια της χλωροφύλλης (🌿) και της ενέργειας του ήλιου
➡️ μετατρέπονται σε Γλυκόζη (🍬) για τροφή του φυτού
και Οξυγόνο (💨) που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα.
Αυτή η διαδικασία γίνεται κάθε μέρα, σε όλα τα φυτά, από το μικρό αγριόχορτο μέχρι τα τεράστια δέντρα.
Είναι ο λόγος που υπάρχει η ζωή στη Γη.
2️⃣ Η σημασία της φωτοσύνθεσης
Κύκλωσε τις σωστές απαντήσεις:
Η φωτοσύνθεση παράγει οξυγόνο (💨) που χρειάζονται οι οργανισμοί.
☐ Σωστό ☐ Λάθος
Τα φυτά φτιάχνουν τη δική τους τροφή (🍬).
☐ Σωστό ☐ Λάθος
Τα φυτά δεν είναι σημαντικά για τα ζώα.
☐ Σωστό ☐ Λάθος
Χωρίς φωτοσύνθεση δεν θα υπήρχαν πολύπλοκα ζώα και άνθρωποι.
☐ Σωστό ☐ Λάθος
3️⃣ Σχέσεις στη φύση
Σύνδεσε με γραμμή:
Φυτά (🌿)
Τροφή για…
Παράγουν…
Γλυκόζη (🍬)
Φυτοφάγα ζώα
Οξυγόνο (💨)
Οξυγόνο (💨)
Άλλα ζώα
Καθαρός αέρας
4️⃣ Πείραμα: Η συνταγή των φυτών
Υλικά:
Φυτό με πράσινα φύλλα (🌿)
Χαρτί ή αλουμινόχαρτο (📄/🪙)
Σελοτέιπ (📎)
Φωτεινό παράθυρο ή λάμπα (☀️💡)
Διαδικασία:
Κάλυψε ένα φύλλο με χαρτί ή αλουμινόχαρτο.
Άφησε τα υπόλοιπα φύλλα στο φως.
Παρατήρησε τα φυτά για 1–2 μέρες.
5️⃣ Παρατήρηση
Ερώτηση
Καλυμμένο φύλλο
Ακάλυπτο φύλλο
Φαίνεται δυνατό ή αδύναμο;
Υπάρχουν φυσαλίδες (οξυγόνο 💨) ή όχι;
6️⃣ Συμπεράσματα
Τι χρειάζεται το φύλλο για να φτιάξει τροφή;
Ποιο φύλλο «πείνασε»;
Τι μας δείχνει αυτό για τη φωτοσύνθεση;
7️⃣ Σκέψη και σύνδεση
Σύνδεσε τη «συνταγή» των φυτών με όσα παρατήρησες:
Φως (☀️) → _______________________
Νερό (💧) → _______________________
Αέρας (🌬) → _______________________
Τι παράγει το φυτό για να ζήσει;
8️⃣ Ζωγραφίζω
Σχεδίασε τη διαδικασία:
Φύλλο που βλέπει το φως ☀️ → φτιάχνει τροφή 🍬 + οξυγόνο 💨
Φύλλο που δεν βλέπει φως → αδύναμο ❌
🌟 Κεντρικό μήνυμα
Τα φυτά χρειάζονται φως, νερό και αέρα για να φτιάξουν τροφή και να δώσουν οξυγόνο.
Χωρίς φωτοσύνθεση δεν υπάρχει ζωή στη Γη.
👉 Το φυτό τρώει φως για να ζήσει.🌿 Πείραμα: «Το φυτό που αναπνέει στο νερό»
🎯 Στόχος
Να δουν οι μαθητές ότι τα φυτά, με τη βοήθεια του φωτός, παράγουν οξυγόνο.
🧰 Υλικά
Ένα ποτήρι ή γυάλινο βάζο
Νερό
Ένα πράσινο φυλλαράκι (π.χ. σπανάκι ή φύλλο από λουλούδι)
Ένα μικρό κομμάτι καλαμάκι ή συνδετήρα (προαιρετικά)
Ήλιος ή δυνατή λάμπα
(Προαιρετικά) μεγεθυντικός φακός
🔬 Διαδικασία
Γεμίζουμε το ποτήρι με νερό.
Βάζουμε μέσα το φύλλο.
Αν επιπλέει, το κρατάμε κάτω με ένα μικρό αντικείμενο.
Τοποθετούμε το ποτήρι σε ηλιόλουστο σημείο.
Περιμένουμε 20–40 λεπτά και παρατηρούμε.
👀 Τι παρατηρούμε
Μικρές φυσαλίδες εμφανίζονται πάνω στο φύλλο.
👉 Αυτές οι φυσαλίδες είναι οξυγόνο!
🧠 Εξήγηση
«Το φυτό χρησιμοποιεί το φως του ήλιου, το νερό και τον αέρα για να φτιάξει την τροφή του. Όταν το κάνει αυτό, βγάζει οξυγόνο, όπως ακριβώς είδαμε στο νερό.»
❓ Ερωτήσεις συζήτησης
Τι ρόλο έπαιξε ο ήλιος;
Τι θα γινόταν αν βάζαμε το ποτήρι στο σκοτάδι;
Γιατί οι φυσαλίδες βγαίνουν μόνο από το πράσινο μέρος του φυτού;
🌱 Εναλλακτικό Πείραμα (σύγκριση)
«Ήλιος vs Σκοτάδι»
Ετοιμάζουμε δύο ίδια ποτήρια.
Το ένα το βάζουμε στον ήλιο.
Το άλλο το βάζουμε σε σκοτεινό μέρος.
➡️ Μόνο στο πρώτο εμφανίζονται φυσαλίδες.
✍️ Μικρό φύλλο καταγραφής
Τι είδαμε;
Πού υπήρχαν φυσαλίδες;
Τι μάθαμε για τη φωτοσύνθεση;
3️⃣ Μικρό Πείραμα στην Τάξη (10–15΄)
Στόχος: Παρατήρηση της φωτοσύνθεσης.
Υλικά:
Μικρό φυτό με φύλλα 🌿
Χαρτί ή αλουμινόχαρτο
Σελοτέιπ
Φως (παράθυρο ή λάμπα)
Διαδικασία:
Καλύπτουν ένα φύλλο του φυτού με χαρτί.
Άλλα φύλλα αφήνονται ακάλυπτα.
Παρατήρηση για 1–2 μέρες.
Ερωτήσεις για συζήτηση:
Ποιο φύλλο φαίνεται πιο δυνατό;
Τι λείπει από το καλυμμένο φύλλο;
Τι μας δείχνει αυτό για τη φωτοσύνθεση;
Συμπέρασμα: Χωρίς φως, το φυτό δεν μπορεί να φτιάξει τροφή και οξυγόνο.
🔑 Κεντρικό Μήνυμα σε όλες τις δραστηριότητες
Τα φυτά χρειάζονται φως, νερό και αέρα για να φτιάξουν τροφή και να δώσουν οξυγόνο. Χωρίς φωτοσύνθεση δεν υπάρχει ζωή στη Γη.
Μέσα στον πυρήνα καθενός από τα κύτταρά μας υπάρχει μία χημική ένωση που είναι καθοριστικής σημασίας για τη ζωή και έχει πολύ δύσκολο όνομα: το δεσοξυριβονουκλεϊνικό οξύ! Πιο απλά το DNA, που μπορούμε να το φανταστούμε σαν μια σπειροειδή ανεμόσκαλα. Το DNA είναι ίδιο σε όλα τα κύτταρα ενός ζωντανού οργανισμού. Εδώ «φυλάσσονται» οι γενετικές πληροφορίες, με τη μορφή ενός κώδικα πολύτιμου για την αναπαραγωγή και τη διαιώνιση του είδους.
Το κύτταρο Το 1665 ο Ρ. Χουκ, μίλησε πρώτη φορά για κύτταρα, παρατηρώντας λεπτές τομές φελλού, με το μικροσκόπιό του ΠΑΤΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ
Όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί αποτελούνται απόκύτταρα.
Βασικά μέρη των κυττάρων είναι οπυρήνας, το
κυτταρόπλασμα και η κυτταρική μεμβράνη. Τα φυτικά
κύτταρα έχουν επιπλέον κυτταρικό τοίχωμα, χυμοτόπια και
χλωροπλάστες.Το κυτταρικό τοίχωμα, ένα παχύ και ανθεκτικό περίβλημα, που βρίσκεται εξωτερικά της μεμβράνης. Καθώς είναι συμπαγές και ικανό να αντέχει σε μεγάλες πιέσεις, λειτουργεί ως σκελετός που υποστηρίζει το κύτταρο και κατ' επέκταση ολόκληρο το φυτό.
Η θάλασσα ρέει, άρα έχει όλες τις λειτουργίες της ζωής;
Το ρομπότ τρέφεται με ρεύμα. Είναι ζωντανό;
Δραστηριότητα 1: Αρχικές αντιλήψεις
Κατάταξε τις παρακάτω οντότητες σε έμβιες και άβιες και σημείωσε το βασικό κριτήριο που χρησιμοποίησες.
Οντότητα
Έμβια
Άβια
Κριτήριο κατάταξης
Σύννεφο
☐
☐
……………………
Δέντρο
☐
☐
……………………
Αυτοκίνητο
☐
☐
……………………
Μανιτάρι
☐
☐
……………………
Ρομπότ
☐
☐
……………………
Βακτήριο
☐
☐
……………………
Δραστηριότητα 2: Έλεγχος των κριτηρίων
Απάντησε τεκμηριωμένα:
α. Το σύννεφο κινείται. Γιατί δεν θεωρείται έμβιο ον; ……………………………………………………………………………………………………
β. Το αυτοκίνητο κινείται και καταναλώνει ενέργεια. Γιατί δεν είναι ζωντανό; ……………………………………………………………………………………………………
Δραστηριότητα 3: Τα χαρακτηριστικά των έμβιων οργανισμών
Συμπλήρωσε τον πίνακα σημειώνοντας ✔ όπου ισχύει:
Χαρακτηριστικά
Ζώα
Φυτά
Άβια
Τρέφονται
☐
☐
☐
Αναπτύσσονται
☐
☐
☐
Αναπαράγονται
☐
☐
☐
Ανταποκρίνονται στο περιβάλλον
☐
☐
☐
Έχουν κύκλο ζωής
☐
☐
☐
Δραστηριότητα 4: Εννοιολογική σύγκρουση
Διάβασε τις προτάσεις και σημείωσε Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). Αιτιολόγησε προφορικά.
☐ Ό,τι κινείται είναι ζωντανό.
☐ Τα φυτά δεν είναι έμβια γιατί δεν μετακινούνται.
☐ Όλα τα έμβια έχουν περισσότερα από ένα κοινά χαρακτηριστικά.
☐ Η φωτιά είναι έμβια γιατί «τρώει» ξύλα.
Δραστηριότητα 5: Αναστοχασμός
Ποιο κριτήριο χρησιμοποιούσες αρχικά για να αναγνωρίσεις κάτι ως ζωντανό και πώς άλλαξε η σκέψη σου μετά το μάθημα;
……………………………………………………………………………………………………
Συμπέρασμα
Η ζωή δεν ορίζεται από ένα μόνο χαρακτηριστικό, αλλά από συνδυασμό βιολογικών λειτουργιών.
Οδηγίες για τις Ομάδες – Δραστηριότητα «Λειτουργίες της Ζωής»
Σκοπός
Να αναγνωρίσετε ποιες λειτουργίες της ζωής έχουν τα διαφορετικά αντικείμενα/όντα και να συνεργαστείτε για να τοποθετήσετε σωστά τις καρτέλες λειτουργιών .
Κοιτάξτε όλες τις εικόνες και μιλήστε για το τι πιστεύετε ότι είναι ζωντανό και τι όχι.
Τοποθέτηση λειτουργιών (8–10 λεπτά)
Κάθε ομάδα παίρνει τις καρτέλες-λειτουργίες.
Τοποθετήστε τις καρτέλες πάνω στην οπτική αναπαράσταση δίπλα σε κάθε εικόνα, σύμφωνα με το τι λειτουργίες εκτελεί το κάθε ον/αντικείμενο.
Προσπαθήστε να συμφωνήσετε όλοι στην ομάδα για κάθε επιλογή.
Παρουσίαση και αντιπαράθεση (5–7 λεπτά)
Κάθε ομάδα παρουσιάζει την επιλογή της στην ολομέλεια.
Οι άλλες ομάδες μπορούν να προσθέσουν ή να διορθώσουν, επιχειρηματολογώντας.
Αναστοχασμός (3–5 λεπτά)
Συζητήστε στην ομάδα: Τι σας εξέπληξε; Υπήρξε κάτι που σας έκανε να αλλάξετε γνώμη;
Σημειώστε τα πιο σημαντικά συμπεράσματά σας. Συμβουλές
Συνεργαστείτε και ακούστε όλες τις απόψεις.
Σκεφτείτε όχι μόνο την κίνηση αλλά όλες τις λειτουργίες ζωής.
Χρησιμοποιήστε παραδείγματα από το καθημερινό σας περιβάλλον.
Μην ανησυχείτε αν η πρώτη επιλογή σας δεν ήταν σωστή –
η μάθηση είναι μέσα από τη συζήτηση και τον αναστοχασμό.
Τι είναι ζωή;
Η ζωή δεν ορίζεται μόνο από την κίνηση ή την εμφάνιση. Οι βιολόγοι λένε ότι ένα ζωντανό ον εκτελεί σημαντικές λειτουργίες που το ξεχωρίζουν από τα άψυχα αντικείμενα:
Κίνηση – όχι μόνο μετακίνηση, αλλά και εσωτερικές κινήσεις (π.χ. ροή χυμών στα φυτά).
Ανάπτυξη – τα ζωντανά όντα μεγαλώνουν, ωριμάζουν και γερνούν.
Αναπαραγωγή – δημιουργούν νέα άτομα για να συνεχιστεί το είδος.
Πρόσληψη τροφής – παίρνουν θρεπτικά συστατικά και ενέργεια.
Αναπνοή – χρησιμοποιούν οξυγόνο ή άλλες διεργασίες για να απελευθερώσουν ενέργεια.
Απέκκριση – αποβάλλουν άχρηστα προϊόντα από τον οργανισμό.
Ερεθιστικότητα – αντιδρούν σε ερεθίσματα για να επιβιώσουν (π.χ. φως, θερμοκρασία, ήχο).
Διδακτικός στόχος: η σταδιακή απόρριψη άλλων κριτηρίων (χαρακτηριστικά, συναισθήματα, εμπειρία) και η υιοθέτηση των βιολογικών κριτηρίων για τη διάκριση ζωντανών και μη ζωντανών