Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΓΛΩΣΣΑ Στ΄. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΓΛΩΣΣΑ Στ΄. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 9 Μαΐου 2026

ο σκηνοθετης Δημήτρης Ροντήρης = λογος

για το σχολειο  


ΚΑΙ πλάγιος ΚΑΙ ευθύς λόγος στο ίδιο κείμενο.

Στο άρθρο για τον Δημήτρη Ροντήρη έχουμε δύο φωνές:τον δημοσιογράφο και τον ίδιο τον   Ροντήρη. Πότε μιλάει ο καθένας;

Μιλάει ο  Ροντήρης ακριβώς όπως τα είπε ή κάποιος άλλος μας τα μεταφέρει;

Στο ίδιο κείμενο αλλάζει η φωνή!»
άρθρο = αφηγητής (πλάγιος λόγος)
λόγια Ροντήρη =ζωντανή φωνή (ευθύς λόγος)

Ευθύς λόγος 👉 Ό,τι είναι σε εισαγωγικά 👉 Εκεί «μιλάει» ο Ροντήρης




Βρίσκουμε φράσεις όπως:
«ο Ροντήρης μας λέει ότι…»«ανέφερε πως…»«είπε ότι…»
Διάλογος = «τα ακούμε» → ευθύς λόγος
 Άρθρο = μας τα λένε → πλάγιος λόγος

Κανόνας-αστραπή

 « »   👉 ευθύς λόγος
ότι     👉 πλάγιος λόγος
Μικρό παιχνίδι

Δημοσιογράφος – Σκηνοθέτης»
Ένα παιδί = Ροντήρης
11 παιδια = δημοσιογράφοι

Ο «Ροντήρης» μιλάει σε ευθύ λόγο
Ο «δημοσιογράφος» μεταφέρει σε πλάγιο

 ΣΕΝΑΡΙΟ – ΕΥΘΥΣ & ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ
📰 Δημοσιογράφος:

«Κύριε Ροντήρη, τι σημαίνει για εσάς η τραγωδία σήμερα
 
🎭 Δημήτρης Ροντήρης (ευθύς λόγος):

«Η τραγωδία δεν είναι μουσειακό είδος. Μιλά ακόμη στον σύγχρονο άνθρωπο και αγγίζει τις βαθύτερες αλήθειες του
✏️ Πλάγιος λόγος:

Ο Ροντήρης είπε ότι η τραγωδία δεν είναι μουσειακό είδος και ότι μιλά ακόμη στον σύγχρονο άνθρωπο, αγγίζοντας τις βαθύτερες αλήθειες του.


ΚΥΝΗΓΙ ΛΕΞΕΩΝ ΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ


Οδηγίες

Διάβασε το απόσπασμα και βρες λέξεις που ταιριάζουν στις κατηγορίες.
 1. Βρες λέξεις που σχετίζονται με το θέατρο

(π.χ. χώροι, είδη, έννοιες)
…………………………………………
…………………………………………
 …………………………………………
 2. Βρες λέξεις που δείχνουν «σκέψη / άποψη»

(τι πιστεύει ή υποστηρίζει κάποιος)

 …………………………………………
 …………………………………………
3. Βρες λέξεις που δείχνουν συναίσθημα ή ένταση

(π.χ. δέος, συγκίνηση κ.λπ.)

…………………………………………
 …………………………………………
Ο σκηνοθέτης

Δεν είναι εύκολη δουλειά για τους σκηνοθέτες το ανέβασμα, η ερμηνεία του αρχαίου δράματος. Ο σκηνοθέτης έχει απόλυτα την ευθύνη για την ερμηνεία και την εκτέλεση αυτού του έργου από όλους τους συνεργάτες του που συμμετέχουν στη δύσκολη αυτή προσπάθεια και έχουν την ευθύνη για την καλύτερη απόδοση στον τομέα της δραστηριότητάς του ο καθένας. Πρέπει να συνεργάζεται μαζί τους στενά (με κατανόηση) και θετικά για την πιο άρτια συμβολή τους στον τρόπο ερμηνείας που έχει συλλάβει.

Αυτό κάνω εγώ προσωπικά και η μακρόχρονη εμπειρία μου το επιβεβαίωσε και μάλιστα όσον αφορά το δυσκολότερο πρόβλημα, δηλαδή το πρόβλημα του χορού.

Αφού καθορίσω και γράψω τους ρυθμούς που αποδίδουν όπως πρέπει τα διάφορα συναισθήματα του λυρικού αυτού στοιχείου και δώσω με κάθε λεπτομέρεια τις απαραίτητες οδηγίες στον μουσικό και τον χορογράφο, πρέπει να βρίσκομαι όσο μπορώ σε διαρκή συνεργασία με τους δύο και προπάντων με το χορογράφο, απ’ την αρχή ως το τέλος των δοκιμών, αφού βέβαια έχω δώσει από πριν τις απαραίτητες οδηγίες με κάθε λεπτομέρεια σχετικά με την πάροδο, τις στάσεις, τις θέσεις, τους ελιγμούς στο χώρο, τις κινήσεις (σχήματα και χειρονομίες) και τις κάθε είδους αντιδράσεις του Χορού  και τις συναισθηματικές του καταστάσεις που κυριαρχούν στα στάσιμα. Έτσι μονάχα μπορεί κανείς να επιτύχει ένα πραγματικό καλλιτεχνικό αποτέλεσμα .

Πάροδος 

Είναι το πρώτο τραγούδι/είσοδος του Χορού όταν μπαίνει στην ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου.Συχνά συνοδεύεται από κίνηση και εκφράζει την αρχική διάθεση ή το πλαίσιο της ιστορίας.Με απλά λόγια: η είσοδος και το πρώτο τραγούδι του Χορού.

Στάσιμα

Είναι τα λυρικά τραγούδια του Χορού που ακολουθούν τα επεισόδια.Ο Χορός τα λέει όταν “στέκεται” στην ορχήστρα (χωρίς να κινείται πολύ) και σχολιάζει όσα έχουν συμβεί. Με απλά λόγια: τα τραγούδια-σχόλια του Χορού ανάμεσα στα επεισόδια.


Α. Κατανόηση περιεχομένου

Ποιο είναι το βασικό θέμα του κειμένου;
Ποια ευθύνη έχει ο σκηνοθέτης σύμφωνα με το κείμενο;
Γιατί θεωρείται δύσκολη η σκηνοθεσία του αρχαίου δράματος;
Ποιο είναι, σύμφωνα με τον σκηνοθέτη, το πιο δύσκολο στοιχείο της παράστασης;
Ποιοι συνεργάζονται στενά με τον σκηνοθέτη για την επιτυχία της παράστασης;

Β. Σωστό ή Λάθος

Σημείωσε Σ (Σωστό) ή Λ (Λάθος):
Ο σκηνοθέτης δεν έχει μεγάλη ευθύνη για την παράσταση. ___
Ο Χορός είναι εύκολο να αποδοθεί στη σκηνή. ___
Ο σκηνοθέτης συνεργάζεται με μουσικό και χορογράφο. ___
Ο σκηνοθέτης δίνει λεπτομερείς οδηγίες για τις κινήσεις του Χορού. ___
Η συνεργασία σταματά μετά τις πρώτες πρόβες. ___



Με ποιους συνεργάζεται ο σκηνοθέτης;
α) Με τον βασιλιά
β) Με μουσικό και χορογράφο
γ) Με το κοινό
δ) Μόνος του


Τι ευθύνη έχει ο σκηνοθέτης στον θίασο;
α) Να παίζει μόνος του όλα τα έργα
β) Να καθοδηγεί την ερμηνεία και όλους τους συνεργάτες
γ) Να διαλέγει το κοινό
δ) Να γράφει τους μύθους

Τι καθοδηγεί ο σκηνοθέτης στον Χορό;☐ Κινήσεις
☐ Θέσεις
☐ Αντιδράσεις
☐ Πάροδος
☐ Στάσιμα
☐ Τύχη
☐ Αυτοσχεδιασμό χωρίς κανόνες




Ποιος είναι ο στόχος της συνεργασίας όλων;
α) Να διασκεδάσουν οι ηθοποιοί
β) Να πετύχουν καλλιτεχνικό αποτέλεσμα 
γ) Να τελειώσουν γρήγορα
δ) Να αλλάξουν το έργο

Πέμπτη 7 Μαΐου 2026

«Ε.Π.», της Ζωρζ Σαρη




 Σύνοψη βιβλίου   

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟ Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ. Σ΄ ένα γυμνάσιο θηλέων. Μια διευθύντρια πολύ αυστηρή, μαθήτριες τολμηρές. Κάνουν αταξίες, ζαβολιές, τσακώνονται, φιλιώνουν, ονειρεύονται ένα αύριο γεμάτο χειροκροτήματα κι ορκίζονται πως θα είναι ενωμένες πάντα. Τα χρόνια περνούν κι αυτές προχωρούν πάντα μαζί, αγαπημένες

Πρόκειται για ένα αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα. Περιγράφει τη ζωή της Ζώρζ Σαρή, τα τρία πρώτα χρόνια του Γυμνασίου, σε μια σχολή Θηλέων στην Αθήνα. Ένα μυθιστόρημα ύμνος στην αληθινή και αιώνια φιλία.  Η Άλκη, η Αθηνά, η Αθηνούλα, η Αννούλα και η Ζωρζ δίνουν τον όρκο της αιώνιας φιλίας: Ε.Π. 

Ξυπνάει η μυρωδιά των παιδικών μας χρόνων μέσα στις σελίδες αυτού, του υπέροχου βιβλίου.

Η πλοκή επικεντρώνεται στη ζωή αυτών των κοριτσιών, καθώς αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της εφηβείας και τις ανατροπές που φέρνει η ζωή. Κάθε χαρακτήρας φέρει τη δική του μοναδική ιστορία, με συγκρούσεις που αγγίζουν θέματα όπως η προδοσία και η αποδοχή. Η αφήγηση είναι γεμάτη συναισθηματική φόρτιση, καθώς οι αναγνώστες παρακολουθούν την εξέλιξη των σχέσεων τους.







 ένα απόσπασμα μέσα από το βιβλίο: «Η Ζώρζ θ΄ αρπάξει το χέρι της Άλκης και θ΄ αρχίσουν να πετάνε ψηλά, πάνω από τα σχολεία, με βροχή ή με ήλιο, με χιόνια ή μ΄ ανεμοστρόβιλους, οι φίλες δε χαμπερίζουν από κρύα και ζέστες. Πετάνε. Πετάνε… Ο κόσμος κάτω από τα φτερά τους πολύχρωμες κουκκίδες».

εργασίες

 «Αν ήμουν εκεί…»

Οδηγία:


Γράψε ένα μικρό κείμενο (8–10 προτάσεις) σαν να είσαι μαθήτρια  ΄η  μαθητης  που συμμετέχει στην παράσταση.

Να αναφέρεις:
τι ρόλο έχεις
πώς νιώθεις πριν βγεις στη σκηνή
τι σε φοβίζει και τι σε ενθουσιάζει






Δευτέρα 4 Μαΐου 2026

Σχολιαζω μια κινηματογραφική ταινία

 ΞΕΚΙΝΑΩ

━━━━━━━━━━━━━━

🎬 Η ταινία που παρακολούθησα μου κέντρισε το ενδιαφέρον…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

🎬 Από την αρχή, η ταινία με εντυπωσίασε γιατί…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

🎬 Πρόκειται για μια ταινία που…

━━━━━━━━━━━━━━

⭐ ΕΚΦΡΑΖΩ ΑΠΟΨΗ

━━━━━━━━━━━━━━

⭐ Αυτό που μου άρεσε περισσότερο ήταν…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

⭐ Ιδιαίτερη εντύπωση μου προκάλεσε…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

⭐ Κατά τη γνώμη μου,…

━━━━━━━━━━━━━━

👤 ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

━━━━━━━━━━━━━━

👤 Ξεχώρισα τον/την… επειδή…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

👤 Ο χαρακτήρας αυτός μου φάνηκε…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

👤 Μου άρεσε ο/η… γιατί…

━━━━━━━━━━━━━━

🔗 ΣΥΝΔΕΩ ΙΔΕΕΣ (ΒΑΣΙΚΟ!)

━━━━━━━━━━━━━━

🔗 καθώς

🔗 επειδή

🔗 γι’ αυτόν τον λόγο

🔗 έτσι

━━━━━━━━━━━━━━🎵 ΠΕΡΙΓΡΑΦΩ

━━━━━━━━━━━━━━

🎵 Οι εικόνες της ταινίας ήταν…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

🎵 Η μουσική μου φάνηκε…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

🎵 Η ιστορία ήταν…

━━━━━━━━━━━━━━

✅ ΚΛΕΙΝΩ

━━━━━━━━━━━━━━

✅ Συνοψίζοντας,…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

✅ Τελικά, πρόκειται για μια ταινία που…

━━━━━━━━━━━━━━

━━━━━━━━━━━━━━

✅ Θα πρότεινα την ταινία γιατί…

━━━━━━━━━━━━━━

Κυριακή 3 Μαΐου 2026

Πίτερ Παν

Ο Πίτερ Παν είναι ένα ατίθασο και γενναίο αγόρι που μπορεί να πετάει, αλλά αρνείται να μεγαλώσει. Ζει στη Χώρα του Ποτέ, ένα νησί γεμάτο Ερυθρόδερμους, πειρατές, Xαμένα Aγόρια και άγρια θηρία. Προσοχή, όμως! Ο κίνδυνος παραμονεύει σε αυτήv την απίστευτη χώρα με τις νεράιδες και τον κροκόδειλο που έχει καταπιεί ένα ρολόι. Ο Κάπτεν Χουκ και οι πειρατές του έχουν ένα σατανικό σχέδιο: θέλουν όλα τα παιδιά να «περπατήσουν στη σανίδα». Και κυρίως ο Πίτερ Παν. Οι περιπέτειες ποτέ δεν τελειώνουν στη Χώρα του Ποτέ.

Η Χώρα του Ποτέ είναι ένας μαγικός τόπος όπου τα παιδιά ζουν ελεύθερα, γεμάτα παιχνίδι, φαντασία και περιπέτεια, χωρίς τους κανόνες των μεγάλων. Εκεί όμως υπάρχει και ο Κάπτεν Χουκ, που δημιουργεί πάντα προβλήματα.

Ακολουθήστε, λοιπόν, τη Γουέντι και τα αδέρφια της καθώς πετάνε στον νυχτερινό ουρανό. Δεύτερος δρόμος δεξιά και ευθεία μέχρι το πρωί…

Ο Πίτερ Παν, που γράφτηκε από τον Σκωτσέζο συγγραφέα Τζέιμς Μάθιου Μπάρι το 1911, βασίστηκε σε μια θεατρική παράσταση του 1904, η οποία είχε τεράστια επιτυχία. Το βιβλίο συνδυάζει με μοναδικό τρόπο πραγματικά και φανταστικά γεγονότα και κατατάσσεται πλέον ανάμεσα στα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Πρόκειται για ένα διαχρονικό έργο, καθώς είναι σύμβολο της αιώνιας νιότης και ανεμελιάς,


Πληροφορίες για την ταινία

Η ταινία «Πίτερ Παν: Επιστροφή στη Χώρα του Ποτέ» είναι μια ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney.

Οι βασικοί ήρωες έχουν τις φωνές των:
Πίτερ Παν: Blayne Weaver
Τζέιν: Harriet Owen
Κάπτεν Χουκ: Corey Burton

Η ιστορία συμβαίνει στη Χώρα του Ποτέ. Είναι ένας μαγικός τόπος όπου τα παιδιά δεν μεγαλώνουν και ζουν πολλές περιπέτειες.
Εκεί υπάρχουν παιχνίδι, φαντασία, αλλά και ο Κάπτεν Χουκ που δημιουργεί προβλήματα.
Η ταινία είχε προϋπολογισμό περίπου 100.000.000 δολάρια.

ασκησεις


Διαβάστε το κείμενο και απαντήστε στις ερωτήσεις.



Η ταινία είναι:
α) ντοκιμαντέρ β) κινουμένων σχεδίων γ) θεατρική παράστασηΗ ταινία είναι της ______________________


Πρωταγωνιστής είναι ο ______________________
Η Χώρα του Ποτέ είναι ένας ______________________ τόπος
Τα παιδιά εκεί ______________________
Ο προϋπολογισμός ήταν ______________________ δολάρια


Στόχος: κατανόηση + σκέψη
Γιατί νομίζεις ότι η Χώρα του Ποτέ είναι ελκυστική για τα παιδιά;
Αν έπρεπε να αλλάξεις ένα στοιχείο της ιστορίας, τι

θα ήταν και γιατί;
Πώς συνδέεται η φαντασία με την περιπέτεια στην ταινία;

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ      👇

😮  μια μεγάλη έκπληξη
       ο αγαπημένος ήρωας
          τρεις φίλοι
👉 «Τι μας λέει η λέξη μεγάλη;»
👉 «Τι μας λέει η λέξη αγαπημένος;»
 
ΤΙ ΠΑΡΑΤΗΡΩ;😮
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ:😏
Γιατί νομίζεις ότι χρησιμοποιούμε επιθετικούς προσδιορισμούς στον λόγο;»

«Τι αλλάζει αν αφαιρέσουμε τους επιθετικούς προσδιορισμούς;»
«Μπορείς να δημιουργήσεις 2 δικές σου προτάσεις με περισσότερους από έναν επιθετικούς προσδιορισμούς;»
«Βρες πιο “εκφραστικές” λέξεις από το κείμενο»


Τρίτη 28 Απριλίου 2026

Πρωτομαγιά: Φύση και Αγώνες

   Μέρος Α: Η Πρωτομαγιά της φύσης    

Η αρχαία Πρωτομαγιά, αAνθεστήρια, ήταν η γιορτή των λουλουδιών.


 Aυτή ήταν η πρώτη επίσημη γιορτή ανθέων των Eλλήνων.

Κάθε χρόνο την άνοιξη οι αρχαίοι Έλληνες γιόρταζαν επί τρεις μέρες την αναγέννηση της φύσης προς τιμήν του  Διονύσου.
Οι άνθρωποι τραγουδούσαν, χόρευαν και στόλιζαν τα σπίτια τους με λουλούδια.



Μέρος Β: Η Πρωτομαγιά στην ποίηση - Διονύσιος Σολωμός (1798-1857)




✏️ 
Δραστηριότητα- Γράφω με χρώματα τους στιχους του ποιηματος

Δραστηριότητα
Γράφω τι είναι η Εργατική Πρωτομαγιά

Γιατί ήταν σημαντικό το 8ωρο;

   Μέρος Γ: Η Εργατική Πρωτομαγιά    

Την πρώτη Μαΐου γιορτάζεται και η μέρα για τους αγώνες των εργατών.
Πριν πολλά χρόνια, οι εργάτες δούλευαν πάρα πολλές ώρες κάθε μέρα.Ήταν κουρασμένοι και
 δεν είχαν χρόνο για την οικογένειά τους. Το 1886, στην πόλη Σικάγο, βγήκαν όλοι μαζί στους δρόμους για να ζητήσουν κάτι δίκαιο.ΤΟ ΟΚΤΑΩΡΟ

Οι στίχοι που τραγουδούσαν οι Αμερικανοί εργάτες 

«Τραγούδι του Οκταώρου»

«Θέλουμε να τ’ αλλάξουμε τα πράγματα

Βαρεθήκαμε να μοχθούμε απ’ τα χαράματα ίσα για να ζούμε και να μην έχουμε μια ώρα να σκεφτούμε

Θέλουμε να νιώσουμε του ήλιου την φωτιά και των λουλουδιών την ευωδιά.
Και θέλημα του θεού μες τους αιώνες να εφαρμοστούν οι οκτώ ώρες.
Μαζεύουμε τις δυνάμεις μας από τα γιαπιά τα εργοστάσια, τα μαγαζιά.

Οκτώ ώρες ανάπαυση, οκτώ ώρες δουλειά κι οχτώ ώρες για ό,τι θέλει ο καθένας μας».


«Η διαδήλωση άρχιζε, οι χιλιάδες ξεκινούσαν την πορεία και ο καθένας ένιωθε μέσα του τη δύναμη, την τεράστια δύναμη της αλληλεγγύης. Τα παιδιά συχνά έφευγαν από τους γονείς κι έτρεχαν μπροστά. Ολοι γελούσαν με μια αλλόκοτη αγαλλίαση, συνέχεια κοιτούσαν πίσω, , και ήταν σαν να έβλεπαν το σύμβολο της δύναμης των ενωμένων εργατών»
Εκείνη την εποχή οι εργάτες εργάζονταν από δώδεκα έως και δεκατρείς ώρες ημερησίως.






Ο διάσημος πίνακας "Il Quarto Stato" (Η Τέταρτη Τάξη) του Giuseppe Pellizza da Volpedo.

Απεικονίζει μια ομάδα εργατών και αγροτών να διαδηλώνουν ειρηνικά, συμβολίζοντας την άνοδο της εργατικής τάξης στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο πίνακας έχει καταστεί εμβληματικό σύμβολο κοινωνικών αγώνων και της Εργατικής Πρωτομαγιάς.


Δραστηριότητα παρατήρησης

  • Τι βλέπω;
  • Πώς νιώθουν οι άνθρωποι;
  • Γιατί είναι όλοι μαζί; 



















Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026

Τα συνδετικά ρήματα

 Δεν ξεχνάμε:

για να έχουμε κατηγορούμενο,
θα πρέπει να έχουμε ένα συνδετικό ρήμα,
που να συνδέει το υποκείμενο μια λέξη,
η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα.

Το φαγητό έγινε νόστιμο.
α) Ρήμα: έγινε
β) Ποιο έγινε; → το φαγητό → υποκείμενο σε πτώση ονομαστική
γ) Τι έγινε το φαγητό → νόστιμο → κατηγορούμενο σε πτωση ονομαστική


Ποια ρήματα χρησιμοποιούνται ως συνδετικά;

 

Τα δύο ρήματα που χρησιμοποιούνται πρωτίστως ως συνδετικά είναι τα είμαι και γίνομαι.
Χρησιμοποιούνται ως συνδετικά και τα ρήματα που έχουν παρόμοια σημασία με τα είμαι και γίνομαι· τέτοια ρήματα είναι τα:

φαινομαι,ονομαζομαι,  λέγομαι,εκλέγομαι, υπαρχω,θεωρούμαι,  γεννιέμαι, ζω,  στέκομαι, διατελώ, υπηρετώ, φυτρώνω, αποδεικνύομαι, δείχνομαι,  λογαριάζομαι, μοιάζω, νομίζομαι, βρίσκομαι, παρουσιάζομαι, χειροτονούμαι κ.ά.

προσοχή
Τα συνδετικά ρήματα λειτουργούν πάντοτε ως συνδετικά;;;;;;;;;;

 

Τα ρήματα που αναφέραμε παραπάνω ως συνδετικά δεν είναι πάντοτε συνδετικά. Αυτό σημαίνει ότι δε συνδέουν το υποκείμενο με μια λέξη η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα. Ας το δούμε με παράλληλα παραδείγματα:


Ο Γιώργος βαδίζει περήφανος το ρ. βαδίζει είναι συνδετικό, επειδή συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με τη λέξη περήφανος, δίνοντάς του μια ιδιότητα. Γιώργος - υπερήφανος  ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ.
Ο Γιώργος βαδίζει στον δρόμο → το ρ. βαδίζει δεν είναι συνδετικό, επειδή δε συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με κάποια λέξη που να του δίνει μια ιδιότητα. Γιώργος και δρόμος ΔΕΝ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ 




 Τι χρησιμοποιείται ως κατηγορούμενο;


Όπως ήδη είπαμε ως κατηγορούμενο χρησιμοποιείται το επίθετο και το ουσιαστικό. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθούν κι άλλα μέρη του λόγου, αφού αποκτήσουν σημασία επιθέτου, π.χ.

• Ο Γιώργος είναι όμορφος. → επίθετο
• Ο Γιώργος είναι φίλος μου. → ουσιαστικό
• Ο Γιώργος είναι εκείνος; → αντωνυμία
•  Ο Γιώργος είναι πρώτος. → αριθμητικό
•  Ο Γιώργος είναι κουρασμένος. → μετοχή

• Ο Γιώργος είναι ό,τι κι αν πεις → πρόταση





ΘΥΜΑΜΑΙ

Τι είναι το κατηγορούμενο;

 

Κατηγορούμενο είναι το επίθετο (συνήθως) που με τη βοήθεια του συνδετικού ρήματος δίνει μια ιδιότητα στο υποκείμενο .

Ο ήλιος ειναι λαμπερός.

• Ο Γιώργος είναι όμορφος.

• Ο Γιώργος είναι φίλος μου.

ΠΡΟΣΟΧΗ
Προφανώς, χωρίς συνδετικό ρήμα δεν έχουμε κατηγορούμενο.


Πέμπτη 5 Μαρτίου 2026

Δελφικά παραγγέλματα

«Συγγένειες!»

Ταξιδεύουμε
στο Αφγανιστάν
 του Μεγάλου Αλεξάνδρου
Για τους σκληροτράχηλους πολεμιστές της Ασίας, ο Αλέξανδρος δεν ήταν ξένος. Με τον γάμο του με την Ρωξάνη  έγινε γιος του αρχηγού τους και ο δικός του  γιος είχε και από το δικό τους αίμα... Το ίδιο έκανε και ο Σέλευκος. Ο γιος και διάδοχός του Αντίοχος Α΄ ήταν παιδί της δικιάς τους Απάμας, ένας Διγενής... και οι λαοί εκεί τον ένιωθαν δικό τους...

Ο Αλέξανδρος είναι εκείνος που άνοιξε τα σύνορα των κόσμων και δημιουργήθηκε η Ελληνιστική Οικουμένη όπου οι γυναίκες μπόρεσαν να αποκτήσουν δικαίωμα στην ιδιοκτησία και την χρήση περιουσίας, δικαίωμα στην γνώση, δικαίωμα στην συμμετοχή στα κοινά...
Ας ανακαλύψουμε τους λαους που συναποτέλεσαν και συγκληρονόμησαν την Οικουμένη του Αλέξανδρου ,που ονειρεύτηκαν έναν κόσμο χωρίς σύνορα , όπου οι άνθρωποι και οι πολιτισμοί σμίγουν και συνυπάρχουν, πίνοντας‘από μια κοινή κούπα φιλίας’.
Εδώ στις εσχατιές της ελληνιστικής Οικουμέ
νης...
Η πόλη, με τα εντυπωσιακά δημόσια κτίρια και τα νομίσματά της, μαρτυρά τη βαθειά επίδραση της ελληνικής παιδείας και διοίκησης. Αλλά δεν ήταν μόνο η διακυβέρνηση και η τέχνη· η καθημερινή ζωή κυλούσε ανάμεσα σε μαθήματα στο γυμνάσιο, παραστάσεις στο θέατρο, συζητήσεις για τη φιλοσοφία και τη δικαιοσύνη, και μικρές στιγμές φιλίας και γιορτής.



 
Η τέχνη δεν σταμάτησε εκεί. Η ελληνιστική επίδραση φτάνει μέχρι την 
ελληνοβουδιστική τέχνη: οι απεικονίσεις του Βούδα δανείζονται ελληνικά καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά, από την ανατομία έως τα ρούχα και τα κοσμήματα. Έτσι η συνύπαρξη πολιτισμών γίνεται ορατή ακόμα και στις πιο λεπτομερείς δημιουργίες της τέχνης.

Σήμερα, στην πόλη λειτουργεί παραδοσιακό τεϊοπωλείο . Όπως φαίνεται στην εικόνα, ο
ιδιοκτήτης φρόντισε να προσφέρει μια «πινελιά παράδοσης», αφού τα
κορινθιακά κιονόκρανα του Άι Χανούμ λειτουργούν ως τραπέζια για το τσάι , ενώ άλλοι δωρικοί και ιωνικοί κίονες παίζουν τον ρόλο της στήριξης της (ξύλινης) οροφής. Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: ο ιδιοκτήτης του τεϊοπωλείου διέσωσε, άθελα και εν αγνοία του, το μεγαλύτερο αριθμό κιόνων από την περίφημη πόλη!

Στο σημερινό Αφγανιστάν, λίγο έξω από την πόλη του Άι Χανούμ, οι πέτρες αφηγούνται την ιστορία μιας πόλης που έζησε πλήρως την ελληνιστική εμπειρία. 
 Εδώ βρέθηκαν οι Δελφικές επιγραφές, χαραγμένες με σοφία από τους Δελφούς: “Γνώθι σαυτόν”, “Μηδέν άγαν”, “Παιδείας αντέχου”, “Φιλίαν τίμα”, “Γονείς σέβου”, “Δικαιοσύνην φύλαττε”
Η σοφία αυτή ταξίδεψε χιλιάδες χιλιόμετρα για να γίνει μέρος της καθημερινής ζωής των κατοίκων της Βακτρίας.

ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ελληνικες επιγραφες.

Η επιγραφή με τα δελφικά παραγγέλματα,
που βρέθηκε στην αρχαία Αλεξάνδρεια 
(νυν Αϊ Χανούμ του Αφγανιστάν).

 
Ως παιδί γίνε ευγενικός, ως νέος εγκρατής, ως μεσήλικας δίκαιος, ως μεγάλος να δίνεις σωστές συμβουλές


 

«Έχει απομείνει στο άδυτο του Απόλλωνα ένα μυστήριο που μας υπερβαίνει…»


Γ. Σεφέρης, Δελφοί, στο Δοκιμές



Βασικά Παραγγέλματα για Παιδιά:

Σεβασμός και Κοινωνική Συμπεριφορά:

Γονεῖς αἰδοῦ: Να σέβεσαι τους γονείς σου.

Φίλοις βοήθει: Να βοηθάς τους φίλους σου.

Ψέγε μηδένα: Να μην κατηγορείς και να μην ψέγεις κανέναν.

Καλόν εὖ λέγε: Να επαινείς το καλό.

Αυτοκυριαρχία και Σύνεση:

Μηδέν άγαν: Να μην κάνεις υπερβολές σε τίποτα.

Θυμοῦ κράτει: Να συγκρατείς το θυμό σου.

Φρονήσιν ἄσκει: Να καλλιεργείς τη σύνεση και την οξυδέρκεια.

Γνώση και Εκπαίδευση:
Γνῶθι σαυτόν: Να γνωρίζεις τον εαυτό σου.

Παιδείας ἀντέχου: Να αντέχεις και να δέχεσαι την εκπαίδευση.

Ακούσας νόει: Να κατανοείς αφού ακούσεις και μάθεις.

Δικαιοσύνη:
Ἡττῶ ὑπέρ δικαίου: Να δέχεσαι να ηττηθείς από το δίκαιο.

Πράττε δίκαια: Να κάνεις δίκαιες πράξεις.

 

Δραστηριότητες
Α. Σκέψεις και ιστορίες

Γνώθι σαυτόν → στιγμές που ανακάλυψα κάτι για τον εαυτό μου.

«Μηδέν άγαν» → στιγμές που κατάλαβα ότι το παρακάνω ή πρέπει να σταματήσω.

Σκέψου μια στιγμή που ένα παραγγέλμα σε βοήθησε ή θα μπορούσε να σε βοηθήσει.



Γράψε 1–2 προτάσεις ή πες τη στην τάξη.
Β. Ζωγραφίζω το παραγγέλμα


Διάλεξε ένα παραγγέλμα και φτιάξε ένα σκίτσο ή μικρό κόμικ που να δείχνει την αξία του.

Γ. Το δικό μου παραγγέλμα


Σκέψου μια δική σου σύντομη συμβουλή για τη ζωή.


Γράψε την και εξήγησε γιατί είναι σημαντική.
Δ. Σύνδεση με τη σημερινή ζωή


Σκέψου πώς ένα παραγγέλμα μπορεί να σε βοηθήσει:


Στο σχολείο

Στο παιχνίδι ή στον ελεύθερο χρόνο

Στις σχέσεις με φίλους ή οικογένεια


Ε. Μικρό θεατρικό / σκηνή


Σε ομάδες 2–3 παιδιών, φτιάξτε μια σύντομη σκηνή που δείχνει ένα παραγγέλμα στην πράξη.

Παίξτε τη στην τάξη.

Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026

άνοιξη

 άνοιξη θηλυκό. μία από τις τέσσερις εποχές του έτους ανάμεσα στο χειμώνα και το καλοκαίρι. Η άνοιξη έχει 3 μήνες: τον Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Μάιο.

Η λέξη άνοιξη ετυμολογείται από την αρχαία ελληνική λέξη ἄνοιξις (το άνοιγμα)η οποία προέρχεται από το ρήμα ἀνοίγω . Δηλώνει το «άνοιγμα» του καιρού της φύσης και των ανθών μετά τον χειμώνα. Στην αρχαία ελληνικήη εποχή ήταν γνωστή ως ἔαρ.
Ετυμολογική ρίζα: ἄνοιξις (ουσιαστικό) < ἀνοίγω (ρήμα).
  • Σημασιολογία: Η εποχή κατά την οποία "ανοίγουν" τα άνθη και ο καιρός.
  • Αρχαία Ελληνικά: Η λέξη ἔαρ (έαρ) χρησιμοποιούνταν αρχικά για την άνοιξη.
  • Συνώνυμα: Εαρινή ισημερία (αστρονομικά)Άνοιξη (μεταφορικά).
  • Φιλοδωρήματα: Οι νοικοκυραίοι δίνουν στα παιδιά αυγά, χρήματα ή άλλα κεράσματα ως ανταμοιβή για τις ευχές τους
    • «Ἦλθ’ ἦλθε χελιδών
      καλὰς ὥρας ἄγουσα,
      καλοὺς ἐνιαυτούς,
      ἐπὶ γαστέρα λευκά,
      ἐπὶ νῶτα μέλαινα.»
       Απόδοση στα Νέα Ελληνικά
      «Ήρθε, ήρθε το χελιδόνι
      φέρνοντας τις όμορφες ώρες 
      και τους καλούς καιρούς (τους καρπούς του έτους),
      με την κοιλιά την άσπρη
      και τη ράχη τη μαύρη.»
    Χελιδονάκι πέταξε
    Βρήκε πύργο κι έκατσε
    Και γλυκοκελάηδησε
    Μάρτη – Μάρτη μου καλέ
    Μάρτη – Μάρτη μου καλέ
    Και Απρίλη δροσερέ
    κι αν χιονίσεις, κι αν κακίσεις
    Πάλι Άνοιξη θ’ ανθίσεις!

ΕΛΕΝΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ