Τα συνδετικά ρήματα

 Δεν ξεχνάμε:

για να έχουμε κατηγορούμενο,
θα πρέπει να έχουμε ένα συνδετικό ρήμα,
που να συνδέει το υποκείμενο μια λέξη,

η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα.

Το φαγητό έγινε νόστιμο.
α) Ρήμα: έγινε
β) Ποιο έγινε; → το φαγητό → υποκείμενο σε πτώση ονομαστική
γ) Τι έγινε το φαγητό → νόστιμο → κατηγορούμενο σε πτωση ονομαστική

Ποια ρήματα χρησιμοποιούνται ως συνδετικά;

 

Τα δύο ρήματα που χρησιμοποιούνται πρωτίστως ως συνδετικά είναι τα είμαι και γίνομαι.
Χρησιμοποιούνται ως συνδετικά και τα ρήματα που έχουν παρόμοια σημασία με τα είμαι και γίνομαι· τέτοια ρήματα είναι τα:

φαινομαι,ονομαζομαι,  λέγομαι,εκλέγομαι, υπαρχω,θεωρούμαι,  γεννιέμαι, ζω,  στέκομαι, διατελώ, υπηρετώ, φυτρώνω, αποδεικνύομαι, δείχνομαι,  λογαριάζομαι, μοιάζω, νομίζομαι, βρίσκομαι, παρουσιάζομαι, χειροτονούμαι κ.ά.

προσοχή

Τα συνδετικά ρήματα λειτουργούν πάντοτε ως συνδετικά;;;;;;;;;;

 

Τα ρήματα που αναφέραμε παραπάνω ως συνδετικά δεν είναι πάντοτε συνδετικά. Αυτό σημαίνει ότι δε συνδέουν το υποκείμενο με μια λέξη η οποία θα δίνει στο υποκείμενο μια ιδιότητα. Ας το δούμε με παράλληλα παραδείγματα:

Ο Γιώργος βαδίζει περήφανος → το ρ. βαδίζει είναι συνδετικό, επειδή συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με τη λέξη περήφανος, δίνοντάς του μια ιδιότητα. Γιώργος - υπερήφανος  ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ.
Ο Γιώργος βαδίζει στον δρόμο → το ρ. βαδίζει δεν είναι συνδετικό, επειδή δε συνδέει το υποκείμενο (Γιώργος) με κάποια λέξη που να του δίνει μια ιδιότητα. Γιώργος και δρόμος ΔΕΝ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ 

 Τι χρησιμοποιείται ως κατηγορούμενο;

Όπως ήδη είπαμε ως κατηγορούμενο χρησιμοποιείται το επίθετο και το ουσιαστικό. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθούν κι άλλα μέρη του λόγου, αφού αποκτήσουν σημασία επιθέτου, π.χ.

• Ο Γιώργος είναι όμορφος. → επίθετο
• Ο Γιώργος είναι φίλος μου. → ουσιαστικό
• Ο Γιώργος είναι εκείνος; → αντωνυμία
•  Ο Γιώργος είναι πρώτος. → αριθμητικό
•  Ο Γιώργος είναι κουρασμένος. → μετοχή

• Ο Γιώργος είναι ό,τι κι αν πεις → πρόταση

ΘΥΜΑΜΑΙ

Τι είναι το κατηγορούμενο;

 

Κατηγορούμενο είναι το επίθετο (συνήθως) που με τη βοήθεια του συνδετικού ρήματος δίνει μια ιδιότητα στο υποκείμενο .

Ο ήλιος ειναι λαμπερός.

• Ο Γιώργος είναι όμορφος.

• Ο Γιώργος είναι φίλος μου.

ΠΡΟΣΟΧΗ
Προφανώς, χωρίς συνδετικό ρήμα δεν έχουμε κατηγορούμενο.

Δελφικά παραγγέλματα

«Συγγένειες!»

Ταξιδεύουμε
στο Αφγανιστάν

 του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Για τους σκληροτράχηλους πολεμιστές της Ασίας, ο Αλέξανδρος δεν ήταν ξένος. Με τον γάμο του με την Ρωξάνη  έγινε γιος του αρχηγού τους και ο δικός του  γιος είχε και από το δικό τους αίμα... Το ίδιο έκανε και ο Σέλευκος. Ο γιος και διάδοχός του Αντίοχος Α΄ ήταν παιδί της δικιάς τους Απάμας, ένας Διγενής... και οι λαοί εκεί τον ένιωθαν δικό τους...

Ο Αλέξανδρος είναι εκείνος που άνοιξε τα σύνορα των κόσμων και δημιουργήθηκε η Ελληνιστική Οικουμένη όπου οι γυναίκες μπόρεσαν να αποκτήσουν δικαίωμα στην ιδιοκτησία και την χρήση περιουσίας, δικαίωμα στην γνώση, δικαίωμα στην συμμετοχή στα κοινά...
Ας ανακαλύψουμε τους λαους που συναποτέλεσαν και συγκληρονόμησαν την Οικουμένη του Αλέξανδρου ,που ονειρεύτηκαν έναν κόσμο χωρίς σύνορα , όπου οι άνθρωποι και οι πολιτισμοί σμίγουν και συνυπάρχουν, πίνοντας‘από μια κοινή κούπα φιλίας’.

Εδώ στις εσχατιές της ελληνιστικής Οικουμέ
νης...
Η πόλη, με τα εντυπωσιακά δημόσια κτίρια και τα νομίσματά της, μαρτυρά τη βαθειά επίδραση της ελληνικής παιδείας και διοίκησης. Αλλά δεν ήταν μόνο η διακυβέρνηση και η τέχνη· η καθημερινή ζωή κυλούσε ανάμεσα σε μαθήματα στο γυμνάσιο, παραστάσεις στο θέατρο, συζητήσεις για τη φιλοσοφία και τη δικαιοσύνη, και μικρές στιγμές φιλίας και γιορτής.

 Η τέχνη δεν σταμάτησε εκεί. Η ελληνιστική επίδραση φτάνει μέχρι την 
ελληνοβουδιστική τέχνη: οι απεικονίσεις του Βούδα δανείζονται ελληνικά καλλιτεχνικά χαρακτηριστικά, από την ανατομία έως τα ρούχα και τα κοσμήματα. Έτσι η συνύπαρξη πολιτισμών γίνεται ορατή ακόμα και στις πιο λεπτομερείς δημιουργίες της τέχνης.

Βρισκόμαστε λίγο έξω από την περίφημη αρχαιολογική θέση του Άι Χανούμ στο Αφγανιστάν

Σήμερα, στην πόλη λειτουργεί παραδοσιακό τεϊοπωλείο . Όπως φαίνεται στην εικόνα, ο

ιδιοκτήτης φρόντισε να προσφέρει μια «πινελιά παράδοσης», αφού τα κορινθιακά κιονόκρανα του Άι Χανούμ λειτουργούν ως τραπέζια για το τσάι , ενώ άλλοι δωρικοί και ιωνικοί κίονες παίζουν τον ρόλο της στήριξης της (ξύλινης) οροφής. Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: ο ιδιοκτήτης του τεϊοπωλείου διέσωσε, άθελα και εν αγνοία του, το μεγαλύτερο αριθμό κιόνων από την περίφημη πόλη!

Στο σημερινό Αφγανιστάν, λίγο έξω από την πόλη του Άι Χανούμ, οι πέτρες αφηγούνται την ιστορία μιας πόλης που έζησε πλήρως την ελληνιστική εμπειρία. 

 Εδώ βρέθηκαν οι Δελφικές επιγραφές, χαραγμένες με σοφία από τους Δελφούς: “Γνώθι σαυτόν”, “Μηδέν άγαν”, “Παιδείας αντέχου”, “Φιλίαν τίμα”, “Γονείς σέβου”, “Δικαιοσύνην φύλαττε”. 

Η σοφία αυτή ταξίδεψε χιλιάδες χιλιόμετρα για να γίνει μέρος της καθημερινής ζωής των κατοίκων της Βακτρίας.

ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ελληνικες επιγραφες.

Η επιγραφή με τα δελφικά παραγγέλματα,
που βρέθηκε στην αρχαία Αλεξάνδρεια 
(νυν Αϊ Χανούμ του Αφγανιστάν).

 Ως παιδί γίνε ευγενικός, ως νέος εγκρατής, ως μεσήλικας δίκαιος, ως μεγάλος να δίνεις σωστές συμβουλές

 

«Έχει απομείνει στο άδυτο του Απόλλωνα ένα μυστήριο που μας υπερβαίνει…»

Γ. Σεφέρης, Δελφοί, στο Δοκιμές

Βασικά Παραγγέλματα για Παιδιά:

Σεβασμός και Κοινωνική Συμπεριφορά:

Γονεῖς αἰδοῦ: Να σέβεσαι τους γονείς σου.

Φίλοις βοήθει: Να βοηθάς τους φίλους σου.

Ψέγε μηδένα: Να μην κατηγορείς και να μην ψέγεις κανέναν.

Καλόν εὖ λέγε: Να επαινείς το καλό.

Αυτοκυριαρχία και Σύνεση:

Μηδέν άγαν: Να μην κάνεις υπερβολές σε τίποτα.

Θυμοῦ κράτει: Να συγκρατείς το θυμό σου.

Φρονήσιν ἄσκει: Να καλλιεργείς τη σύνεση και την οξυδέρκεια.

Γνώση και Εκπαίδευση:
Γνῶθι σαυτόν: Να γνωρίζεις τον εαυτό σου.

Παιδείας ἀντέχου: Να αντέχεις και να δέχεσαι την εκπαίδευση.

Ακούσας νόει: Να κατανοείς αφού ακούσεις και μάθεις.

Δικαιοσύνη:
Ἡττῶ ὑπέρ δικαίου: Να δέχεσαι να ηττηθείς από το δίκαιο.

Πράττε δίκαια: Να κάνεις δίκαιες πράξεις.

 

Δραστηριότητες
Α. Σκέψεις και ιστορίες

Γνώθι σαυτόν → στιγμές που ανακάλυψα κάτι για τον εαυτό μου.

«Μηδέν άγαν» → στιγμές που κατάλαβα ότι το παρακάνω ή πρέπει να σταματήσω.

Σκέψου μια στιγμή που ένα παραγγέλμα σε βοήθησε ή θα μπορούσε να σε βοηθήσει.


Γράψε 1–2 προτάσεις ή πες τη στην τάξη.
Β. Ζωγραφίζω το παραγγέλμα


Διάλεξε ένα παραγγέλμα και φτιάξε ένα σκίτσο ή μικρό κόμικ που να δείχνει την αξία του.
Γ. Το δικό μου παραγγέλμα


Σκέψου μια δική σου σύντομη συμβουλή για τη ζωή.


Γράψε την και εξήγησε γιατί είναι σημαντική.
Δ. Σύνδεση με τη σημερινή ζωή


Σκέψου πώς ένα παραγγέλμα μπορεί να σε βοηθήσει:


Στο σχολείο

Στο παιχνίδι ή στον ελεύθερο χρόνο

Στις σχέσεις με φίλους ή οικογένεια

Ε. Μικρό θεατρικό / σκηνή


Σε ομάδες 2–3 παιδιών, φτιάξτε μια σύντομη σκηνή που δείχνει ένα παραγγέλμα στην πράξη.

Παίξτε τη στην τάξη.

άνοιξη

 άνοιξη θηλυκό. μία από τις τέσσερις εποχές του έτους ανάμεσα στο χειμώνα και το καλοκαίρι. Η άνοιξη έχει 3 μήνες: τον Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Μάιο.

Η λέξη άνοιξη ετυμολογείται από την αρχαία ελληνική λέξη ἄνοιξις (το άνοιγμα)η οποία προέρχεται από το ρήμα ἀνοίγω . Δηλώνει το «άνοιγμα» του καιρού της φύσης και των ανθών μετά τον χειμώνα. Στην αρχαία ελληνικήη εποχή ήταν γνωστή ως ἔαρ. 

Ετυμολογική ρίζα: ἄνοιξις (ουσιαστικό) < ἀνοίγω (ρήμα).

• Σημασιολογία: Η εποχή κατά την οποία "ανοίγουν" τα άνθη και ο καιρός.
• Αρχαία Ελληνικά: Η λέξη ἔαρ (έαρ) χρησιμοποιούνταν αρχικά για την άνοιξη.
• Συνώνυμα: Εαρινή ισημερία (αστρονομικά)Άνοιξη (μεταφορικά). 

• Ήλθε ήλθε χελιδών…

• Τα «χελιδονίσματα» είναι ανοιξιάτικο έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και αναβιώνει ακόμα και σήμερα σε πολλά μέρη της Ελλάδας.

   Πρόκειται ουσιαστικά για τα κάλαντα της άνοιξης, τα οποία τραγουδούν τα παιδιά την 1η Μαρτίου (ή σε άλλες ημερομηνίες του μήνα) για να γιορτάσουν την επιστροφή των χελιδονιών και την αναγέννηση της φύσης.Φιλοδωρήματα: Οι νοικοκυραίοι δίνουν στα παιδιά αυγά, χρήματα ή άλλα κεράσματα ως ανταμοιβή για τις ευχές τους
«Ἦλθ’ ἦλθε χελιδών
καλὰς ὥρας ἄγουσα,
καλοὺς ἐνιαυτούς,
ἐπὶ γαστέρα λευκά,
ἐπὶ νῶτα μέλαινα.» 
 Απόδοση στα Νέα Ελληνικά

«Ήρθε, ήρθε το χελιδόνι
φέρνοντας τις όμορφες ώρες 
και τους καλούς καιρούς (τους καρπούς του έτους),
με την κοιλιά την άσπρη
και τη ράχη τη μαύρη.»
Χελιδονάκι πέταξε
Βρήκε πύργο κι έκατσε
Και γλυκοκελάηδησε
Μάρτη – Μάρτη μου καλέ
Μάρτη – Μάρτη μου καλέ
Και Απρίλη δροσερέ
κι αν χιονίσεις, κι αν κακίσεις
Πάλι Άνοιξη θ’ ανθίσεις!

αντωνυμιες -διαγωνισμα για τη Δευτερα

 ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

1.Πόσες είναι οι αντωνυμίες ;

Οι αντωνυμίες είναι οκτώ ειδών:

Πρ......................, Κτ................, Αυτ.................., Ορ.............................,

 Δεικ............., Αν......................, Ερ........................, Αό...........................

2.Αναγνωρίζω το  είδος των  αντωνυμιών  στις παρακάτω προτάσεις

ΕΛΕΓΧΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΦΩΤΟΤΥΠΊΑ ΤΗΝ ΑΠΆΝΤΗΣΗ

Δεν θέλω αυτούς, εσένα θέλω .

Της Μαρίας δεν της αρέσει τίποτα.

Θα έρθουμε με το δικό του αυτοκίνητο.

Το είδα με τα ίδια μου τα μάτια.

Μαγειρεύω μόνος μου.

• Ο Κώστας; Νομίζω πως κάνεις λάθος. Δεν είναι τέτοιο   παιδί.
• Χάθηκε το κουτί με τις φωτογραφίες, τις οποίες μου έδωσες χθες 

• Όσες φορές και να μου το πεις, δεν το θυμάμαι.
• Ο Φίλιππος  θα κάνει ό,τι (= οτιδήποτε) πεις εσύ.
• Ξυπνάει καθημερινά ό,τι (=όποια) ώρα θέλει.
• Τι κάνεις;

ΠΡΟΣΟΧΗ Δεν παίρνει τόνο.

• Πόσα μολύβια έχεις στην τσάντα σου;
• Tίνος παιδιού είναι το βιβλίο;
• Μερικές από αυτές τις ταινίες είναι πολύ καλές.
• Είχε κάμποσο κόσμο στην αίθουσα και δυσκολεύτηκα να βρω θέση.
• Αγόρασα κάτι που θα σου αρέσει πολύ.
• Δώσε μου κατιτί.
•  Κάθε πόλη έχει την ιστορία της.
• Προσέχω το καθετί που λες. (οτιδήποτε λες)
• Δεν θέλω αυτό το βιβλίο, το άλλο θέλω.
• ΘΥΜΑΜΑΙ ΤΗΝ ΚΛΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑΣ
• 
  
  
  
• 
  
  

ΕΥΓΕΝΕΙΑ

Είμαι άνθρωπος και μιλάω ευγενικά
Η 6η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Πανελλήνια Σχολική Ημέρα κατά της Βίας στο σχολείο.

οι λεξεις μας λενε την αληθεια
Ο Κύκλος του «Εὖ»
Σε μια τάξη της έκτης δημοτικού, ο δάσκαλος έγραψε στον πίνακα δύο λέξεις: Ευγένεια και Συμπεριφορά.
«Παιδιά», είπε, «οι λέξεις είναι σαν τα GPS. Αν ξέρεις να τις διαβάζεις, σου δείχνουν πού να πας».
Ο Άλεξ, που θεωρούσε την ευγένεια απλώς έναν κανόνα για να μη γκρινιάζουν οι μεγάλοι, ρώτησε: «Μα κύριε, η ευγένεια δεν είναι απλώς να λες "ευχαριστώ" ακόμα κι αν δεν το εννοείς;»
«Αυτό είναι το περιτύλιγμα, Άλεξ», απάντησε ο δάσκαλος. «Ας δούμε την αλήθεια που κρύβουν μέσα τους. Η Ευγένεια έρχεται από το "Εὖ" και το "Γένος". Σημαίνει πως κουβαλάς μέσα σου μια καλή κληρονομιά, όχι από λεφτά, αλλά από ήθος. Είναι η ποιότητα που έχεις ως άνθρωπος πριν καν ανοίξεις το στόμα σου».
«Και η Συμπεριφορά;» ρώτησε η Μαρία.
«Εδώ είναι το μυστικό», είπε ο δάσκαλος. «Προέρχεται από το "Σύν" (μαζί), το "Περί" (γύρω) και το "Φέρω". Σημαίνει τον τρόπο που φέρεις τον εαυτό σου γύρω από τους άλλους. Φανταστείτε ότι κρατάτε έναν πολύτιμο θησαυρό —την ευγένειά σας— και πρέπει να κινηθείτε μέσα στο πλήθος χωρίς να τον ρίξετε, αλλά και χωρίς να χτυπήσετε κανέναν».
«Δηλαδή», συνέχισε ο δάσκαλος, «η συμπεριφορά είναι η περιστροφή μας προς το καλό. Όταν οι άλλοι μας σπρώχνουν ή μας μιλούν απότομα, εμείς επιλέγουμε να "στρίψουμε" το τιμόνι μας προς το "Εὖ". Δεν είμαστε ευγενικοί επειδή πρέπει, αλλά επειδή επιλέγουμε η διαδρομή μας γύρω από τους άλλους να αφήνει φως και όχι σκόνη».
Ο Άλεξ κοίταξε τις λέξεις στον πίνακα. Δεν ήταν πια βαρετοί κανόνες. Ήταν η τέχνη του να κινείσαι στον κόσμο με τρόπο που να δείχνει την αληθινή σου αξία.

📜 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Η Αλήθεια των Λέξεων»


🔍 ΜΕΡΟΣ 1: Ο Κώδικας των Λέξεων
Οι λέξεις δεν είναι τυχαίες. Κρύβουν μέσα τους οδηγίες χρήσης για τη ζωή. Ας αναλύσουμε τις δύο «λέξεις-κλειδιά»:ΕΥΓΕΝΕΙΑ = Εὖ (καλά/όμορφα) + Γένος (καταγωγή/ρίζα).Τι σημαίνει: Η εσωτερική σου ποιότητα, η «καλή ρίζα» που καλλιεργείς στην ψυχή σου.
ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ = Σύν (μαζί) + Περί (γύρω) + Φέρω (κρατώ/οδηγώ).Τι σημαίνει: Ο τρόπος που «οδηγείς» τον εαυτό σου ανάμεσα στους άλλους.


🎡 ΜΕΡΟΣ 2: Η Δύναμη της «Περιστροφής»
Σενάριο: Είσαι στο σχολείο και ένας συμμαθητής σου κάνει ένα ειρωνικό σχόλιο μπροστά σε όλους. Νιώθεις θυμό.
Η Πρόκληση:
Αντί να αντιδράσεις αυτόματα, χρησιμοποίησε το «τιμόνι» της συμπεριφοράς σου για να κάνεις μια περιστροφή προς το καλό.Η πρώτη σκέψη (Το αυτόματο): Τι θα ήθελες να πεις ή να κάνεις πάνω στον θυμό σου;
Η "Περιστροφή" (Η επιλογή σου): Πώς μπορείς να «φέρεις» τον εαυτό σου στην κατάσταση αυτή, ώστε να μην χάσεις την ευγένειά σου (το "Εὖ" σου);
(Σκέψου: Μια ήρεμη απάντηση, μια ερώτηση ή μια σταθερή σιωπή).


✍️ ΜΕΡΟΣ 3: Δημιουργική Γραφή
Φαντάσου ότι η Ευγένεια και η Συμπεριφορά είναι δύο πρόσωπα. Γράψε 3-4 σειρές όπου η μία δίνει μια συμβουλή στην άλλη για το πώς να αντιμετωπίσουν μια δύσκολη μέρα στο σχολείο.
Η Ευγένεια λέει: «_____»
Η Συμπεριφορά απαντά: «»


💡 ΜΕΡΟΣ 4: Ανακάλυψε το "Εὖ"
Δες τις παρακάτω λέξεις και βρες τι σημαίνουν «αληθινά» χρησιμοποιώντας το πρόθεμα Εὖ-:Ευθύνη (Εὖ + Έχω): Το να «έχεις» κάτι με τον σωστό τρόπο. Τι ευθύνη έχεις εσύ σήμερα;
Ευτυχία (Εὖ + Τύχη): Η «καλή τύχη» που δημιουργούμε εμείς. Τι σε έκανε ευτυχισμένο σήμερα;
Ευγνωμοσύνη (Εὖ + Γνώμη): Το να έχεις «καλή γνώμη» για όσα σου προσφέρονται. Για τι λες «ευχαριστώ»;

⭐ Στόχος: Να θυμάσαι πως κάθε φορά που μιλάς ή ενεργείς, εσύ κρατάς το τιμόνι. Κάνε την περιστροφή σου να αξίζει!












ΕΥΓΕΝΕΙΑ:Ρίζα: Αρχαία ελληνική, από το επίθετο εὐγενής (εὖ + γένος).
Σημασία: «Αυτός που έχει καλούς τρόπους»

Σχηματίζεται από δύο συνθετικά:εὖ: Επίρρημα που σημαίνει «καλά, σωστά, όμορφα».
γένος: Ουσιαστικό που αναφέρεται στην καταγωγή, τη γενιά ή τη φυλή.

συμπεριφορα= συν +περι+φερωΑρχαία Ελληνικά: Το ρήμα συμπεριφέρω σήμαινε αρχικά «περιστρέφω μαζί» ή «συμμορφώνομαι με τις περιστάσεις».




η «περιστροφή» προς την ευγένεια

1ο ΠΑΙΧΝΙΔΙ :χειραψία

ΣΕΝΑΡΙΑ






ΕΙΝΑΙ Ή ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;

πίνακες της ενότητας για να διορθώσω το γραπτό μου

 αντιγραφη

Aνθολόγιο:

• Τζακ Λόντον, [Ένας σκύλος σωτήρας] (σελ. 40)

 για το σχολείο ελεγχουμε την αφηγηση στο παρακατω κειμενο

ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ-ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ

 Φερεϋντούν Φαριάντ

Όνειρα με χαρταετούς και περιστέρια

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ-ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ

ΑΣΚΗΣΗ-ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 1

ι βροχοσταγόνες του μεγάλου συννεφόδεντρου γέμισαν όλο τον ουρανό με μικρά πράσινα λιόφυλλα*. Τα φύλλα τύλιξαν ολόγυρα τ' αυτόματα και τα ντουφέκια και τα έκαναν σαν ανάλαφρα κλωνάρια δέντρων. Απ' τις κάννες των όπλων, αντί για σφαίρες, μπαρούτι και καπνό, τινάζονται λουλούδια, πεταλούδες, λιμπελούλες* και μπομπόνια. Τα παιδιά της ομάδας Ζαρίν πυροβολούν την ομάδα Τακ όχι με σφαίρες, αλλά με μικρά μπουκέτα λουλούδια και πολύχρωμες πεταλούδες. Κι απ' αντίκρυ, η ομάδα Τακ απαντάει με λιμπελούλες και μπομπόνια*. Ο αέρας έχει γεμίσει μυρωδιές απ' τα λουλούδια κι απ' τα μπομπόνια. Ήταν σαν μέρα Πρωτοχρονιάς ή σαν γιορτή των Αγίων Πάντων. Τα παιδιά των δύο αντίθετων μαχαλάδων* ξεσπούν σε γέλια και τα γέλια τους ανεβαίνουν ως τον έβδομο ουρανό*. Γέλια, γέλια, χαρές και αγάπες κυριεύουν τα πάντα. Ο Αλβάν, εκεί ψηλά, πλάι στο πελώριο δέντρο που οι ρίζες του είναι στον ουρανό και τα κλαδιά του σ' όλον τον κόσμο, ο Αλβάν με τα χρωματιστά μπαλόνια του πετάει ανάλαφρα, πλημμυρισμένος από χαρά και νιώθει πως ο ήλιος και το φεγγάρι είναι δυο ρόδες στο δικό του ποδήλατο. Θέλει να πηδήσει στη σέλα των άστρων και κρατώντας το τιμόνι του ανέμου να φύγει μες στο άπειρο. Άξαφνα, κάτω στη γη, ανάμεσα απ' τους καπνούς και τα σκοτάδια, βλέπει ένα περιστέρι ν' ανεβαίνει. Το περιστέρι είναι ο Ριπιδάτος, τ' αγαπημένο περιστέρι του Μεϊλού. Λίγο πιο κει, η Τουλή κι η Σεκουλή, οι αδερφές του Σαλέμ, για δες, στους ώμους τους έχουν φυτρώσει κάτι μικρά χρυσά φτεράκια και φτερουγάνε πίσω απ' το Ριπιδάτο κι έρχονται κοντά του. Ο Αλβάν απ' την πολλή χαρά έγινε ανάλαφρος σαν πούπουλο. Το μυρωδάτο αεράκι περνάει απ' το διάφανο βλέμμα του κι απ' τ' ολόδροσο χαμόγελο του. Τούτη τη στιγμή, ο Σαλέμ, καβάλα σ' ένα κίτρινο περιστέρι, πλησιάζει τον Αλβάν. Οι δυο φίλοι αναπήδησαν κι έδωσαν τα χέρια. Και τότε, όλα τα παιδιά, κι απ' τις δυο ομάδες, πιάστηκαν χέρι χέρι σ' ένα μεγάλο κύκλο χορού. Ο Αλβάν έτρεξε ίσα στο χαρταετό του τον Κοκκινολαίμη και πήρε το μεγάλο τηλεγράφημα κρεμασμένο στο σπάγκο του. Πάνω στο τηλεγράφημα βλέπει γραμμένη την έκθεση του που πρέπει να διαβάσει στην τάξη του σχολείου του τον επόμενο χρόνο. Όλα τα παιδιά τον παρακαλούν να τους τη διαβάσει. Ο Αλβάν πλησιάζει το χαρτί κοντά στα μάτια του κι αρχίζει να διαβάζει αργά αργά τις λέξεις και τις φράσεις γεμάτες φως. Έτσι που διαβάζει, είναι σαν να διαβάζει για τους ανθρώπους όλου του κόσμου, κι έτσι ψηλά που στέκεται μοιάζει σαν να 'ναι η ψυχή όλων των παιδιών του κόσμουκι έχει να πει ένα παγκόσμιο μήνυμα. Η έκθεσή του αρχίζει μ' αυτά τα λόγια: Τα όνειρά μου είναι όλο περιστέρια, χαρταετούς και πολύχρωμα μπαλόνια... μετάφραση: Γιάννης Ρίτσος   * λιόφυλλα (το λιόφυλλο): φύλλα ελιάς * λιμπελούλες (η λιμπελούλα): έντομα που ζουν δίπλα σε νερά * μπομπόνια (το μπομπόνι): κουφέτα * μαχαλάδων (ο μαχαλάς): συνοικιών, λαϊκών γειτονιών * ως τονέβδομο ουρανό: η φράση σημαίνει ότι νιώθουν τα παιδιά τρισευτυχισμένα Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής  ΑΣΚΗΣ

Ερωτήσεις - Δραστηριότητες: 

1. Να εντοπίσετε μέσα στο κείμενο εικόνες που να αποδίδουν το όραμα της παγκόσμιας ειρήνης.
2. Να ζωγραφίσετε όποιες από τις εικόνες του κειμένου σας αρέσουν.
3. Ας πούμε ότι ο ήλιος και το φεγγάρι είναι δυο ρόδες στο δικό σας ποδήλατο. Πού θα ταξιδεύατε μ' αυτό;

σκίτσο Γιάννη Ρίτσου

Φερεϋντούν Φαριάντ  

(Fereydun Faryand, Περσία 1949)

Ασχολείται με την ποίηση, τη συγγραφή παιδικών βιβλίων και τη μετάφραση. Αγαπά την Ελλάδα στην οποία ζει μόνιμα, και τον πολιτισμό της. Με τις μεταφράσεις του έχει κάνει γνωστούς στην Περσία κορυφαίους Έλληνες ποιητές (Γιάννη Ρίτσο, Οδυσσέα Ελύτη, Τάσο Λειβαδίτη κ.ά). Έχει μεταφράσει στα ελληνικά ιστορίες από την αρχαία περσική λογοτεχνία (Ιστορίες από τον Παράδεισο). Έργα του για παιδιά: Καρχαρίες και λιμπελούλες, Το κύμα κ.ά.

Το Μεσολόγγι ως σύμβολο ελευθερίας ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ

Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. Σχεδίασμα Β'

   Η  Ιστορία - και η Επανάσταση - είναι πράξη συλλογική, όχι ατομική. 

Πρωταγωνιστής είναι ο ίδιος ο λαός , «που αγωνίζεται τον καλόν αγώνα».  ΣΟΛΩΜΟΣ

Το απόσπασμα αυτό είναι από το ποίημα του Διονυσίου Σολωμού «Ελεύθεροι πολιορκημένοι»,το σχεδίασε ο ποιητής τρεις φορές, χωρίς να το ολοκληρώσει. Είναι Απρίλιος του 1826. Οι Τούρκοι πολιορκούν το Μεσολόγγι. Οι κάτοικοι αρνούνται να παραδοθούν. Περνάνε φρικτές στιγμές. Yποφέρουν από πείνα και αρρώστιες. Κι είναι άνοιξη. Η φύση, γεμάτη ζωή, είναι σαν να θέλει να παρασύρει τους πολιορκημένους με την ομορφιά της. Οι πολιορκημένοι όμως βάζουν το χρέος για την πατρίδα πάνω από τη ζωή τους.

.Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι 

ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ

ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Γ΄, Απόσπασμα 6

Έστησ’ ο Έρωτας χορό με τον ξανθόν Απρίλη,
Κι η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα,
Και μες στη σκιά που φούντωσε και κλει δροσιές και μόσχους
Ανάκουστος κελαϊδισμός και λιποθυμισμένος.
Νερά καθάρια και γλυκά, νερά χαριτωμένα,
Χύνονται μες την άβυσσο τη μοσχοβολισμένη,
Και παίρνουνε το μόσχο της, κι αφήνουν τη δροσιά τους,
Κι ούλα στον ήλιο δείχνοντας τα πλούτη της πηγής τους,
Τρέχουν εδώ, τρέχουν εκεί, και κάνουν σαν αηδόνια.
Έξ’ αναβρύζει κι η ζωή σ’ γη, σ’ ουρανό, σε κύμα.

 Το συγκλονιστικό κάλεσμα της φύσης στη χαρά της ζωής είναι η ισχυρότερη δύναμη που πολεμά την ηθική αντίσταση των πολιορκημένων. 

Ο πιο δύσκολος αγώνας γίνεται μέσα μας

Αυτό που θα ακούσουμε, νομίζετε ότι μιλά πιο πολύ

για πόλεμο ή για την ψυχή του ανθρώπου;

Γράφουμε μία  λέξη στο τετράδιο:

-Η μουσική με έκανε να νιώσω…

 -Η μουσική αυτή μου  μίλησε για ………………

Ο πιο δύσκολος αγώνας γίνεται μέσα μας.

• Θα αλλάζατε ;  Κύκλωσε το ✔ ή το ✘;

• Κατανόηση

  1. Σωστό ή Λάθος

  Βάλε ✔ ή ✘ και εξήγησε την απάντησή σου.

  α. ☐ Οι πολιορκημένοι δεν φοβούνται ποτέ.
  β. ☐ Ο μεγαλύτερος αγώνας γίνεται μέσα στην ψυχή τους.
  γ. ☐ Η φύση στο ποίημα βοηθά πάντα τον αγώνα.
  δ. ☐ Η ελευθερία, σύμφωνα με τον Σολωμό, είναι μόνο να μην έχεις εχθρούς.

  2. Απάντησε με μία πρόταση

1. Τι σημαίνει «πειρασμός» στο έργο;
   ………………………………………………………………………………

2. Γιατί η ομορφιά της φύσης κάνει τον αγώνα πιο δύσκολο;
   ………………………………………………………………………………

3. Πότε ο άνθρωπος είναι πραγματικά ελεύθερος;

3. Βρες τις λέξεις

Κύκλωσε τις λέξεις που ταιριάζουν περισσότερο στους πολιορκημένους:

φόβος – πείνα – αδιαφορία – συνείδηση – επιλογή – άρνηση ζωής – αγάπη για τη ζωή – δύναμη ψυχής

4.

 Δημιουργικός τίτλος

Δώσε έναν δικό σου τίτλο στο έργο Ελεύθεροι Πολιορκημένοι
και εξήγησε σε μία πρόταση γιατί τον διάλεξες.

Τίτλος: ……………………………………………………………
Γιατί: ………………………………………………………………

Σκέφτομαι & Συζητώ (προφορικά)

Είναι πιο δύσκολο να νικήσεις έναν εχθρό ή έναν πειρασμό;

Μπορεί κάποιος να είναι ελεύθερος ακόμα κι αν φοβάται;

Πότε ένιωσες κι εσύ εσωτερικά ελεύθερος/η;

τελος

 Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά κι ελεύθεροι να μείνουν.

Mε αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου

 ας κάνουμε ως Στ ' 1 ενα μικρό αφιέρωμα....

«Ιερός βωμός», «Φρούριο τ’ ουρανού», «Πόλη των Tιμών», «Γη μοιρόγραφτη, 

 Καημένο Μεσολόγγι, Αθάνατο Μεσολόγγι!!!

Λίγες φορές μια ταπεινή πολη έχει υμνηθεί με τόση θέρμη από ποιητές και λογοτέχνες, σε διάφορες εποχές και γλώσσες. Το 1826, όμως, το Μεσολόγγι παύει να είναι απλώς μια πόλη, γίνεται ένας τόπος ιδεατός,μια πόλη σύμβολο  του αγώνα για την ελευθερία.

Το μεγαλείο της Εξόδου δεν βρίσκεται μόνο στις σκληρές μάχες ή στον μεγάλο αριθμό των ανθρώπων που χάθηκαν. Όλα ξεκινούν από την κοινή απόφαση των πολιορκημένων να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους. Ήταν μια απόφαση γεμάτη πειθαρχημένο ηρωισμό, που κάνει την πράξη τους να ξεπερνά τα ανθρώπινα μέτρα.Η Έξοδος δεν ήταν μια τυφλή πορεία προς τον θάνατο. Αντίθετα, ήταν ένας αγώνας μέχρι την τελευταία στιγμή για τη ζωή, την οποία οι υπερασπιστές του Μεσολογγίου είχαν ταυτίσει απόλυτα με την Ελευθερία

Η Μαρτυρία του ίδιου του Ιμπραήμ: 

<<Βλέπεις πως λιωνει εκείνο το χιόνι. Ετσι θα λιώναμε κι’μείς όλοι,..... άν η φρουρά του Μεσολογγιού είχε τροφές .......για τρείς ακόμα εβδομάδες».

Το γιλέκο της εξοδίτισσας Ελένης Στάικου δεσπόζει σε περίοπτη θέση στο Μουσείο.

Το περίτεχνο αυτό ανδρικό χρυσοκέντητο γιλέκο των αρχών του 19ου αιώνα, το οποίο φορούσε η νεαρή Ελένη Στάικου κατά την ώρα της Εξόδου, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα του Μουσείου.Η Ελένη Στάικου συμμετείχε στην Έξοδο και τραυματίστηκε.

Το 1829, που το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε, επέστρεψε και έζησε στην πόλη τυφλή από το ένα της μάτι .Άφησε ως διαθήκη στην

οικογένειά της, όποιο κορίτσι γεννιόταν δεύτερο, να παίρνει το όνομά της καθώς και το γιλέκο της. Έτσι, πέρασε από γενιά σε γενιά φτάνοντας στην τρισέγγονή της, Ελένη Στάικου .

μουσείο

https://diotimae.blogspot.com/2024/03/blog-post_6.html

https://diotimae.blogspot.com/2024/02/blog-post_59.html  ΣΟΛΩΜΟΣ

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ