Δραστηριότητα 1: Αρχικές αντιλήψεις
Κατάταξε τις παρακάτω οντότητες σε έμβιες και άβιες και σημείωσε το βασικό κριτήριο που χρησιμοποίησες.
| Οντότητα | Έμβια | Άβια | Κριτήριο κατάταξης |
|---|---|---|---|
| Σύννεφο | ☐ | ☐ | …………………… |
| Δέντρο | ☐ | ☐ | …………………… |
| Αυτοκίνητο | ☐ | ☐ | …………………… |
| Μανιτάρι | ☐ | ☐ | …………………… |
| Ρομπότ | ☐ | ☐ | …………………… |
| Βακτήριο | ☐ | ☐ | …………………… |
Δραστηριότητα 2: Έλεγχος των κριτηρίων
Απάντησε τεκμηριωμένα:
α. Το σύννεφο κινείται. Γιατί δεν θεωρείται έμβιο ον;
……………………………………………………………………………………………………
β. Το αυτοκίνητο κινείται και καταναλώνει ενέργεια. Γιατί δεν είναι ζωντανό;
……………………………………………………………………………………………………
Δραστηριότητα 3: Τα χαρακτηριστικά των έμβιων οργανισμών
Συμπλήρωσε τον πίνακα σημειώνοντας ✔ όπου ισχύει:
| Χαρακτηριστικά | Ζώα | Φυτά | Άβια |
| Τρέφονται | ☐ | ☐ | ☐ |
| Αναπτύσσονται | ☐ | ☐ | ☐ |
| Αναπαράγονται | ☐ | ☐ | ☐ |
| Ανταποκρίνονται στο περιβάλλον | ☐ | ☐ | ☐ |
| Έχουν κύκλο ζωής | ☐ | ☐ | ☐ |
Δραστηριότητα 4: Εννοιολογική σύγκρουση
Διάβασε τις προτάσεις και σημείωσε Σ (σωστό) ή Λ (λάθος). Αιτιολόγησε προφορικά.
☐ Ό,τι κινείται είναι ζωντανό.
☐ Τα φυτά δεν είναι έμβια γιατί δεν μετακινούνται.
☐ Όλα τα έμβια έχουν περισσότερα από ένα κοινά χαρακτηριστικά.
☐ Η φωτιά είναι έμβια γιατί «τρώει» ξύλα.
Δραστηριότητα 5: Αναστοχασμός
Ποιο κριτήριο χρησιμοποιούσες αρχικά για να αναγνωρίσεις κάτι ως ζωντανό και πώς άλλαξε η σκέψη σου μετά το μάθημα;
……………………………………………………………………………………………………
Συμπέρασμα
Η ζωή δεν ορίζεται από ένα μόνο χαρακτηριστικό, αλλά από συνδυασμό βιολογικών λειτουργιών.
Οδηγίες για τις Ομάδες – Δραστηριότητα «Λειτουργίες της Ζωής»
Σκοπός
Να αναγνωρίσετε ποιες λειτουργίες της ζωής έχουν τα διαφορετικά αντικείμενα/όντα και να συνεργαστείτε για να τοποθετήσετε σωστά τις καρτέλες λειτουργιών .
Υλικά
Εικόνες/κάρτες: Ζώα, Φυτά, Σύννεφο, Θάλασσα, Ρομπότ
οπτική αναπαράσταση
Ομαδική συζήτηση (2–3 λεπτά)
Κοιτάξτε όλες τις εικόνες και μιλήστε για το τι πιστεύετε ότι είναι ζωντανό και τι όχι.
Τοποθέτηση λειτουργιών (8–10 λεπτά)
Κάθε ομάδα παίρνει τις καρτέλες-λειτουργίες.
Τοποθετήστε τις καρτέλες πάνω στην οπτική αναπαράσταση δίπλα σε κάθε εικόνα, σύμφωνα με το τι λειτουργίες εκτελεί το κάθε ον/αντικείμενο.
Προσπαθήστε να συμφωνήσετε όλοι στην ομάδα για κάθε επιλογή.
Παρουσίαση και αντιπαράθεση (5–7 λεπτά)
Κάθε ομάδα παρουσιάζει την επιλογή της στην ολομέλεια.
Οι άλλες ομάδες μπορούν να προσθέσουν ή να διορθώσουν, επιχειρηματολογώντας.
Αναστοχασμός (3–5 λεπτά)
Συζητήστε στην ομάδα: Τι σας εξέπληξε; Υπήρξε κάτι που σας έκανε να αλλάξετε γνώμη;
Σημειώστε τα πιο σημαντικά συμπεράσματά σας.
Συμβουλές
Συνεργαστείτε και ακούστε όλες τις απόψεις.
Σκεφτείτε όχι μόνο την κίνηση αλλά όλες τις λειτουργίες ζωής.
Χρησιμοποιήστε παραδείγματα από το καθημερινό σας περιβάλλον.
Μην ανησυχείτε αν η πρώτη επιλογή σας δεν ήταν σωστή –
η μάθηση είναι μέσα από τη συζήτηση και τον αναστοχασμό.
Τι είναι ζωή;
Η ζωή δεν ορίζεται μόνο από την κίνηση ή την εμφάνιση. Οι βιολόγοι λένε ότι ένα ζωντανό ον εκτελεί σημαντικές λειτουργίες που το ξεχωρίζουν από τα άψυχα αντικείμενα:
Κίνηση – όχι μόνο μετακίνηση, αλλά και εσωτερικές κινήσεις (π.χ. ροή χυμών στα φυτά).
Ανάπτυξη – τα ζωντανά όντα μεγαλώνουν, ωριμάζουν και γερνούν.
Αναπαραγωγή – δημιουργούν νέα άτομα για να συνεχιστεί το είδος.
Πρόσληψη τροφής – παίρνουν θρεπτικά συστατικά και ενέργεια.
Αναπνοή – χρησιμοποιούν οξυγόνο ή άλλες διεργασίες για να απελευθερώσουν ενέργεια.
Απέκκριση – αποβάλλουν άχρηστα προϊόντα από τον οργανισμό.
Ερεθιστικότητα – αντιδρούν σε ερεθίσματα για να επιβιώσουν (π.χ. φως, θερμοκρασία, ήχο).
