ομιλια Κολοκοτρωνη
Οταν ο Κολοκοτρώνης μίλησε στην Πνύκα,ήταν ήδη 68 ετών. Δηλαδή ένας άνθρωπος που είχε ζήσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του μέσα σε πολέμους.Πρόκειται για μια από τις πιο σημαντικές ομιλίες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, απευθυνόμενη στους μαθητές της Αθήνας.
Το ιστορικό πλαίσιο
Η ομιλία έγινε στις 13 Νοεμβρίου 1838 στην Πνύκα. Ο Κολοκοτρώνης, συγκινημένος από τους μαθητές και τη διδασκαλία της ιστορίας, ζήτησε να τους μιλήσει για τον Αγώνα και για το μέλλον της Ελλάδας.
Παιδιά, φανταστείτε το εξής:
ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, στρατηγός και ήρωας της Επανάστασης, αποφασίζει να μιλήσει σε μαθητές στην Πνύκα.
Ήξερε ότι υπήρχε κίνδυνος – υπήρχαν χωροφύλακες που προσπάθησαν να τον σταματήσουν!
Μπορούσαν να τον εμποδίσουν να μιλήσει, αλλά εκείνος επέλεξε να συνεχίσει.
Γιατί; Επειδή ήξερε ότι τα παιδιά, η νέα γενιά, έπρεπε να μάθει την αξία της γνώσης, της ιστορίας και της ενότητας.
Και έτσι, παρόλο τον κίνδυνο, μίλησε.
«Τι θα κάνατε εσείς αν ήσασταν εκεί; Θα τολμούσατε να μιλήσετε ή να μάθετε κάτι σημαντικό, ακόμα κι αν υπήρχε κίνδυνος;»
2.Δεύτερον: δεν είναι πανηγυρικός λόγος
Περιμένει κανείς να δοξάσει τη νίκη. Αντί γι’ αυτό λέει κάτι εντυπωσιακό: η μεγαλύτερη πληγή του Αγώνα ήταν η διχόνοια...Έτσι μετατρέπει την ιστορία σε μάθημα αυτογνωσίας.
Τρίτον: μιλά για την παιδεία ως δύναμη ελευθερίας
Η πιο σημαντική φράση είναι: «Να σκλαβωθήτε εις τα γράμματά σας».
Δεν εννοεί απλώς να μορφωθούν οι νέοι.
Εννοεί ότι η ελευθερία ενός λαού εξαρτάται από:
γνώση κριτική σκέψη ιστορική μνήμη.
Αυτό είναι ουσιαστικά ένα παιδαγωγικό μανιφέστο του νέου ελληνικού κράτους.
Υπάρχει μια βαθιά σύνδεση με τον Ηράκλειτο;
Εδώ υπάρχει κάτι πραγματικά εντυπωσιακό.
Ο τρόπος που σκέφτεται ο Κολοκοτρώνης θυμίζει πολύ τον Ηράκλειτο.
Όχι γιατί τον αναφέρει, αλλά γιατί χρησιμοποιεί την ίδια φιλοσοφική λογική.
Ο Ηράκλειτος λέει: δεν μπορείς να μπεις δύο φορές στο ίδιο ποτάμι
Δηλαδή η πραγματικότητα αλλάζει συνεχώς.
Ο Κολοκοτρώνης λέει κάτι αντίστοιχο στους μαθητές:
η ελευθερία δεν τελειώνει με τον πόλεμο —
πρέπει να χτίζεται συνεχώς.
Η ιστορία είναι μια συνεχής διαδικασία.
Θεωρείται η παιδεία αφύπνιση;
Ο Ηράκλειτος πίστευε ότι οι άνθρωποι πρέπει να ξυπνήσουν και να δουν τον κόσμο. Να κατανοησουν βαθεια τις αιτίες των γεγονότων.
Ο Κολοκοτρώνης λέει στους μαθητές:
να μάθουν ιστορία, να μελετήσουν, να καταλάβουν ποιοι είναι.
Δηλαδή: η γνώση είναι αφύπνιση της σκέψης.
Ο Ηράκλειτος έλεγε ότι η αρμονία γεννιέται από αντίθετες δυνάμεις.
Ο Κολοκοτρώνης το είδε μέσα στον Αγώνα: υπήρχαν διαφορετικές ομάδες
καπεταναίοι,προεστοί ,κοτζαμπασηδες .....Φιλικοί
Αλλά χωρίς ενότητα η επανάσταση κινδύνευσε.Δηλαδή αναγνωρίζει ότι η κοινωνία έχει αντιθέσεις, αλλά χρειάζεται ισορροπία.
Η σκηνή αυτή (Κολοκοτρώνης που μιλά σε μαθητές στην Πνύκα) είναι ίσως η πιο συμβολική στιγμή συνέχειας της ελληνικής παιδείας από την αρχαιότητα έως το νεότερο κράτος.
Από την εκκλησία του δήμου της Αθήνας
στους μαθητές του 1838.
Η ιστορία λειτουργεί ως καθρέφτης
ποιοι ήταν οι πρόγονοί τους, πόσο είχε αλλάξει η κατάσταση τους.
Αυτό δημιούργησε την επιθυμία για ελευθερία.
ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, στρατηγός και ήρωας της Επανάστασης, αποφασίζει να μιλήσει σε μαθητές στην Πνύκα.
Ήξερε ότι υπήρχε κίνδυνος – υπήρχαν χωροφύλακες που προσπάθησαν να τον σταματήσουν!
Μπορούσαν να τον εμποδίσουν να μιλήσει, αλλά εκείνος επέλεξε να συνεχίσει.
Γιατί; Επειδή ήξερε ότι τα παιδιά, η νέα γενιά, έπρεπε να μάθει την αξία της γνώσης, της ιστορίας και της ενότητας.
Και έτσι, παρόλο τον κίνδυνο, μίλησε.
«Τι θα κάνατε εσείς αν ήσασταν εκεί; Θα τολμούσατε να μιλήσετε ή να μάθετε κάτι σημαντικό, ακόμα κι αν υπήρχε κίνδυνος;»
2. Στην Πνύκα συναντιούνται τρεις εποχές:
η σκέψη του Ηράκλειτου, η δημοκρατία του Περικλή και η φλόγα του Κολοκοτρώνη.
Μπροστά τους στέκονται οι μαθητές — το μέλλον. Και το πιο όμορφο είναι ότι η ομιλία γίνεται στην Πνύκα, δηλαδή στο σημείο όπου γεννήθηκε η δημόσια συζήτηση, η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.
η σκέψη του Ηράκλειτου, η δημοκρατία του Περικλή και η φλόγα του Κολοκοτρώνη.
Μπροστά τους στέκονται οι μαθητές — το μέλλον. Και το πιο όμορφο είναι ότι η ομιλία γίνεται στην Πνύκα, δηλαδή στο σημείο όπου γεννήθηκε η δημόσια συζήτηση, η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.
Και ο Περικλής , όταν μίλησε στους Αθηναίους, ξεκίνησε από τους προγόνους μας.
Γιατί η μνήμη τους τους έμαθε τι είναι η πόλη τους και γιατί αξίζει να την υπερασπιζονται.
Γιατί η μνήμη τους τους έμαθε τι είναι η πόλη τους και γιατί αξίζει να την υπερασπιζονται.
Γι’ αυτό ο Κολοκοτρώνης είπε στους μαθητές:
Να σκλαβωθήτε εις τα γράμματά σας
Η προκοπή σας και η μάθησή σας να μην γίνει σκεπάρνι μόνο για το άτομό σας, αλλά να κοιτάζει το καλό της κοινότητος.
Γιατί ο λόγος στην Πνύκα είναι μοναδικός στην ελληνική ιστορία;
Ο λόγος που εκφώνησε ο Κολοκοτρώνης το 1838 στην Πνύκα μπροστά σε μαθητές θεωρείται ιστορικά ξεχωριστός για τρεις λόγους.
Πρώτον: μιλά ο ίδιος ο πρωταγωνιστής της Επανάστασης
Οι περισσότεροι λόγοι για το 1821 γράφτηκαν μετά από ιστορικούς.
Εδώ μιλά ένας από τους βασικούς ηγέτες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
Ο λόγος που εκφώνησε ο Κολοκοτρώνης το 1838 στην Πνύκα μπροστά σε μαθητές θεωρείται ιστορικά ξεχωριστός για τρεις λόγους.
Πρώτον: μιλά ο ίδιος ο πρωταγωνιστής της Επανάστασης
Οι περισσότεροι λόγοι για το 1821 γράφτηκαν μετά από ιστορικούς.
Εδώ μιλά ένας από τους βασικούς ηγέτες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.
2.Δεύτερον: δεν είναι πανηγυρικός λόγος
Περιμένει κανείς να δοξάσει τη νίκη. Αντί γι’ αυτό λέει κάτι εντυπωσιακό: η μεγαλύτερη πληγή του Αγώνα ήταν η διχόνοια...Έτσι μετατρέπει την ιστορία σε μάθημα αυτογνωσίας.
Τρίτον: μιλά για την παιδεία ως δύναμη ελευθερίας
Η πιο σημαντική φράση είναι: «Να σκλαβωθήτε εις τα γράμματά σας».
Δεν εννοεί απλώς να μορφωθούν οι νέοι.
Εννοεί ότι η ελευθερία ενός λαού εξαρτάται από:
γνώση κριτική σκέψη ιστορική μνήμη.
Αυτό είναι ουσιαστικά ένα παιδαγωγικό μανιφέστο του νέου ελληνικού κράτους.
Υπάρχει μια βαθιά σύνδεση με τον Ηράκλειτο;
Εδώ υπάρχει κάτι πραγματικά εντυπωσιακό.
Ο τρόπος που σκέφτεται ο Κολοκοτρώνης θυμίζει πολύ τον Ηράκλειτο.
Όχι γιατί τον αναφέρει, αλλά γιατί χρησιμοποιεί την ίδια φιλοσοφική λογική.
Ο Ηράκλειτος λέει: δεν μπορείς να μπεις δύο φορές στο ίδιο ποτάμι
Δηλαδή η πραγματικότητα αλλάζει συνεχώς.
Ο Κολοκοτρώνης λέει κάτι αντίστοιχο στους μαθητές:
η ελευθερία δεν τελειώνει με τον πόλεμο —
πρέπει να χτίζεται συνεχώς.
Η ιστορία είναι μια συνεχής διαδικασία.
Θεωρείται η παιδεία αφύπνιση;
Ο Ηράκλειτος πίστευε ότι οι άνθρωποι πρέπει να ξυπνήσουν και να δουν τον κόσμο. Να κατανοησουν βαθεια τις αιτίες των γεγονότων.
Ο Κολοκοτρώνης λέει στους μαθητές:
να μάθουν ιστορία, να μελετήσουν, να καταλάβουν ποιοι είναι.
Δηλαδή: η γνώση είναι αφύπνιση της σκέψης.
Ο Ηράκλειτος έλεγε ότι η αρμονία γεννιέται από αντίθετες δυνάμεις.
Ο Κολοκοτρώνης το είδε μέσα στον Αγώνα: υπήρχαν διαφορετικές ομάδες
καπεταναίοι,προεστοί ,κοτζαμπασηδες .....Φιλικοί
Αλλά χωρίς ενότητα η επανάσταση κινδύνευσε.Δηλαδή αναγνωρίζει ότι η κοινωνία έχει αντιθέσεις, αλλά χρειάζεται ισορροπία.
Η σκηνή αυτή (Κολοκοτρώνης που μιλά σε μαθητές στην Πνύκα) είναι ίσως η πιο συμβολική στιγμή συνέχειας της ελληνικής παιδείας από την αρχαιότητα έως το νεότερο κράτος.
Από την εκκλησία του δήμου της Αθήνας
στους μαθητές του 1838.
Η ιστορία λειτουργεί ως καθρέφτης
Όταν οι Έλληνες διάβασαν την αρχαία ιστορία, κατάλαβαν:
Αυτό δημιούργησε την επιθυμία για ελευθερία.
Ο Κολοκοτρώνης καταλαβαίνει ότι:η επανάσταση δεν γεννιέται στο πεδίο της μάχης
αλλά στο μυαλό των ανθρώπων.
Αυτή είναι μια πολύ σύγχρονη αντίληψη της ιστορίας.
Εδώ υπάρχει κάτι που θυμίζει έντονα τη σκέψη του Ηράκλειτου.
Η ταυτότητα ενός λαού δεν είναι στατική.
Δημιουργείται μέσα από:
εμπειρία, γνώση ,αγώνα.
Ο Κολοκοτρώνης ουσιαστικά λέει στους μαθητές:
εμείς κάναμε τον πόλεμο – εσείς πρέπει να φτιάξετε την πολιτεία.
Δηλαδή η ελευθερία είναι σκυτάλη ευθύνης.
αλλά στο μυαλό των ανθρώπων.
Αυτή είναι μια πολύ σύγχρονη αντίληψη της ιστορίας.
Εδώ υπάρχει κάτι που θυμίζει έντονα τη σκέψη του Ηράκλειτου.
Η ταυτότητα ενός λαού δεν είναι στατική.
Δημιουργείται μέσα από:
εμπειρία, γνώση ,αγώνα.
Ενας Διάλογος αιώνων....
Ο Περικλής λέει ...η πόλη μας γίνεται δυνατή όταν όλοι συμμετέχουμε στα κοινά.
Ο Ηράκλειτος ..... το μέλλον ανήκει στα παιδιά. Αφήστε τα παιδιά να κυβερ΄νησουν τον κόσμο.
Ο Κολοκοτρώνης ....Εις εσάς μένει να ισάσετε και να στολίσετε τον τόπο όπου εμείς ελευθερώσαμε.Ο Κολοκοτρώνης ουσιαστικά λέει στους μαθητές:
εμείς κάναμε τον πόλεμο – εσείς πρέπει να φτιάξετε την πολιτεία.
Δηλαδή η ελευθερία είναι σκυτάλη ευθύνης.
Η ευθύνη περνά στη νέα γενιά
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου