Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026

Το Μεσολόγγι ως σύμβολο ελευθερίας ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΑ

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ

Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι. Σχεδίασμα Β'

   Η  Ιστορία - και η Επανάσταση - είναι πράξη συλλογική, όχι ατομική

Πρωταγωνιστής είναι ο ίδιος ο λαός , «που αγωνίζεται τον καλόν αγώνα».  ΣΟΛΩΜΟΣ


Το απόσπασμα αυτό είναι από το ποίημα του Διονυσίου Σολωμού «Ελεύθεροι πολιορκημένοι»,το σχεδίασε ο ποιητής τρεις φορές, χωρίς να το ολοκληρώσει. Είναι Απρίλιος του 1826. Οι Τούρκοι πολιορκούν το Μεσολόγγι. Οι κάτοικοι αρνούνται να παραδοθούν. Περνάνε φρικτές στιγμές. Yποφέρουν από πείνα και αρρώστιες. Κι είναι άνοιξη. Η φύση, γεμάτη ζωή, είναι σαν να θέλει να παρασύρει τους πολιορκημένους με την ομορφιά της. Οι πολιορκημένοι όμως βάζουν το χρέος για την πατρίδα πάνω από τη ζωή τους.

.Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι 

ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ

ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΑ Γ΄, Απόσπασμα 6

Έστησ’ ο Έρωτας χορό με τον ξανθόν Απρίλη,
Κι η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκιά της ώρα,
Και μες στη σκιά που φούντωσε και κλει δροσιές και μόσχους
Ανάκουστος κελαϊδισμός και λιποθυμισμένος.
Νερά καθάρια και γλυκά, νερά χαριτωμένα,
Χύνονται μες την άβυσσο τη μοσχοβολισμένη,
Και παίρνουνε το μόσχο της, κι αφήνουν τη δροσιά τους,
Κι ούλα στον ήλιο δείχνοντας τα πλούτη της πηγής τους,
Τρέχουν εδώ, τρέχουν εκεί, και κάνουν σαν αηδόνια.
Έξ’ αναβρύζει κι η ζωή σ’ γη, σ’ ουρανό, σε κύμα.





 Το συγκλονιστικό κάλεσμα της φύσης στη χαρά της ζωής είναι η ισχυρότερη δύναμη που πολεμά την ηθική αντίσταση των πολιορκημένων. 

Ο πιο δύσκολος αγώνας γίνεται μέσα μας


Αυτό που θα ακούσουμε, νομίζετε ότι μιλά πιο πολύ
για πόλεμο ή για την ψυχή του ανθρώπου;

Γράφουμε μία  λέξη στο τετράδιο:

-Η μουσική με έκανε να νιώσω…

 -Η μουσική αυτή μου  μίλησε για ………………

Ο πιο δύσκολος αγώνας γίνεται μέσα μας.

  • Θα αλλάζατε ;  Κύκλωσε το ✔ ή το ✘;

  • Κατανόηση

    1. Σωστό ή Λάθος

    Βάλε ✔ ή ✘ και εξήγησε την απάντησή σου.

    α. ☐ Οι πολιορκημένοι δεν φοβούνται ποτέ.
    β. ☐ Ο μεγαλύτερος αγώνας γίνεται μέσα στην ψυχή τους.
    γ. ☐ Η φύση στο ποίημα βοηθά πάντα τον αγώνα.
    δ. ☐ Η ελευθερία, σύμφωνα με τον Σολωμό, είναι μόνο να μην έχεις εχθρούς.

    2. Απάντησε με μία πρόταση

    1. Τι σημαίνει «πειρασμός» στο έργο;
      ………………………………………………………………………………

    2. Γιατί η ομορφιά της φύσης κάνει τον αγώνα πιο δύσκολο;
      ………………………………………………………………………………

    3. Πότε ο άνθρωπος είναι πραγματικά ελεύθερος;

3. Βρες τις λέξεις

Κύκλωσε τις λέξεις που ταιριάζουν περισσότερο στους πολιορκημένους:

φόβος – πείνα – αδιαφορία – συνείδηση – επιλογή – άρνηση ζωής – αγάπη για τη ζωή – δύναμη ψυχής

4.

 Δημιουργικός τίτλος

Δώσε έναν δικό σου τίτλο στο έργο Ελεύθεροι Πολιορκημένοι
και εξήγησε σε μία πρόταση γιατί τον διάλεξες.

Τίτλος: ……………………………………………………………
Γιατί: ………………………………………………………………

Σκέφτομαι & Συζητώ (προφορικά)

Είναι πιο δύσκολο να νικήσεις έναν εχθρό ή έναν πειρασμό;

Μπορεί κάποιος να είναι ελεύθερος ακόμα κι αν φοβάται;

Πότε ένιωσες κι εσύ εσωτερικά ελεύθερος/η;

τελος

 Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά κι ελεύθεροι να μείνουν.

Mε αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την Έξοδο του Μεσολογγίου

 ας κάνουμε ως Στ ' 1 ενα μικρό αφιέρωμα....

«Ιερός βωμός», «Φρούριο τ’ ουρανού», «Πόλη των Tιμών», «Γη μοιρόγραφτη, 

 Καημένο Μεσολόγγι, Αθάνατο Μεσολόγγι!!!

Λίγες φορές μια ταπεινή πολη έχει υμνηθεί με τόση θέρμη από ποιητές και λογοτέχνες, σε διάφορες εποχές και γλώσσες. Το 1826, όμως, το Μεσολόγγι παύει να είναι απλώς μια πόλη, γίνεται ένας τόπος ιδεατός,μια πόλη σύμβολο  του αγώνα για την ελευθερία.

Το μεγαλείο της Εξόδου δεν βρίσκεται μόνο στις σκληρές μάχες ή στον μεγάλο αριθμό των ανθρώπων που χάθηκαν. Όλα ξεκινούν από την κοινή απόφαση των πολιορκημένων να πάρουν την τύχη τους στα χέρια τους. Ήταν μια απόφαση γεμάτη πειθαρχημένο ηρωισμό, που κάνει την πράξη τους να ξεπερνά τα ανθρώπινα μέτρα.Η Έξοδος δεν ήταν μια τυφλή πορεία προς τον θάνατο. Αντίθετα, ήταν ένας αγώνας μέχρι την τελευταία στιγμή για τη ζωή, την οποία οι υπερασπιστές του Μεσολογγίου είχαν ταυτίσει απόλυτα με την Ελευθερία

Η Μαρτυρία του ίδιου του Ιμπραήμ: 
<<Βλέπεις πως λιωνει εκείνο το χιόνι. Ετσι θα λιώναμε κι’μείς όλοι,..... άν η φρουρά του Μεσολογγιού είχε τροφές .......για τρείς ακόμα εβδομάδες».


Το γιλέκο της εξοδίτισσας Ελένης Στάικου δεσπόζει σε περίοπτη θέση στο Μουσείο.

Το περίτεχνο αυτό ανδρικό χρυσοκέντητο γιλέκο των αρχών του 19ου αιώνα, το οποίο φορούσε η νεαρή Ελένη Στάικου κατά την ώρα της Εξόδου, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα του Μουσείου.Η Ελένη Στάικου συμμετείχε στην Έξοδο και τραυματίστηκε.
Το 1829, που το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε, επέστρεψε και έζησε στην πόλη τυφλή από το ένα της μάτι .Άφησε ως διαθήκη στην

οικογένειά της, όποιο κορίτσι γεννιόταν δεύτερο, να παίρνει το όνομά της καθώς και το γιλέκο της. Έτσι, πέρασε από γενιά σε γενιά φτάνοντας στην τρισέγγονή της, Ελένη Στάικου
.

μουσείο




https://diotimae.blogspot.com/2024/03/blog-post_6.html

https://diotimae.blogspot.com/2024/02/blog-post_59.html  ΣΟΛΩΜΟΣ


ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ


Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026

Β΄ πολιορκία του Μεσολογγίου – ΕΞΟΔΟΣ (1825-1826)




ζωή = ανεξαρτησία vs υποταγή = θάνατος
ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ

ΓΕΓΟΝΟΤΑ

Χάρις στα Ελληνικά Χρονικά έχουμε λεπτομερή καταγραφή όλων των γεγονότων της πολιορκίας, από την 1η Ιανουαρίου 1824 μέχρι και την 20η Φεβρουαρίου 1826.Τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, που είναι και η πρώτη ελληνική εφημερίδα που κυκλοφορούσε συνεχώς για δύο χρόνια, μέχρι που μία τουρκική οβίδα κατέστρεψε την τυπογραφική μηχανή

Από τη στεριά το Μεσολόγγι προστατευόταν από ένα χωματότοιχο και από τέσσερις προμαχώνες. Οι Μεσολογγίτες, μετά την πρώτη πολιορκία, με την καθοδήγηση του μηχανικού Κοκκίνη, είχαν ενισχύσει καλά τα αμυντικά χαρακώματα. Πίσω από την τάφρο και το χαράκωμα της πρώτης γραμμής, άνοιξαν μια δεύτερη τάφρο κι ακόμα ένα χαράκωμα. Επίσης ήταν οχυρωμένα και τα νησάκια της λιμνοθάλασσας που σχηματίζεται μπροστά από την πόλη.

Υπήρχαν και 48 κανόνια στο κάστρο, 2 όλμοι, 2 βομβιβόλοι και 4.000 πολεμιστές που ενισχύονταν από τους πολίτες. Υπήρχαν ακόμα και 12.000 γυναικόπαιδα μέσα στο Μεσολόγγι.

Ο Κιουταχής ξεκίνησε μαζικές επιθέσεις και βομβαρδισμούς, επιχείρησε και στενό αποκλεισμό από τη θάλασσα, αλλά δεν τα κατάφερε. Ο Μιαούλης με τον ελληνικό στόλο μπόρεσε αρκετές φορές και έσπασε τον αποκλεισμό και τροφοδότησε τους ηρωικούς υπερασπιστές του Μεσολογγίου με τρόφιμα και πυρομαχικά. Οι πολιορκούμενοι κατάφεραν και οργάνωσαν αντεπιθέσεις , όπως εκείνη στις 24 Ιούλη 1825, ύστερα από συνεννόηση με τους οπλαρχηγούς της ανατολικής Ρούμελης – κυρίως με τον Καραϊσκάκη – βγήκαν από το κάστρο και χτύπησαν το τουρκικό στρατόπεδο, ενώ ο Καραϊσκάκης χτυπούσε από την έξω μεριά αναγκάζοντας τον Κιουταχή που έχασε πολύ στρατό να τραβηχτεί στο διάσελλο του Ζυγού και να περάσει στην άμυνα.

Στο μεταξύ ο Ιμπραήμ που πήρε νέες ενισχύσεις και νέες υποσχέσεις από τον Σουλτάνο, περνά από το Ρίο στη Στερεά με 10.000 στρατό. Ετσι από τις 25 Δεκέμβρη ενώνεται με το στρατό του Κιουταχή και ξαναρχίζουν οι επιθέσεις.
Η Έξοδος
Με την βοήθεια του Γεωργίου Καραϊσκάκη και του Κίτσου Τζαβέλα,

οι οποίοι έφτασαν στο Μεσολόγγι το καλοκαίρι του 1825, οι Μεσολογγίτες πήραν κουράγιο.

Στις προτάσεις του Κιουταχή για συνθηκολόγηση και παράδοση αντιδρούσαν με χιούμορ και ειρωνεία:
του έστελναν δοχεία με κρασί για να γιορτάσει την "νίκη" του, και του παραγγέλναν:
"Τα κλειδιά του κάστρου τα έχουμε πάνω στα κανόνια. Έλα να τα πάρεις!

Τα Χριστούγεννα ο Ιμπραήμ έστησε την σκηνή του δίπλα από αυτήν του Κιουταχή,
κοροϊδεύοντάς τον που εννέα μήνες δεν μπόρεσε να καταλάβει έναν "φράχτη" (υπονοώντας την χαμηλή και
πρόχειρη οχύρωση που είχε το Μεσολόγγι), ενώ ο ίδιος θα το κατάφερνε σε δυο εβδομάδες.

Η κατάσταση είχε αρχίσει να γίνεται δύσκολη για τους πολιορκημένους. Ο καπετάν-Μιαούλης κατόρθωνε όλο και πιο δύσκολα να σπάει τον αποκλεισμό, μέχρι τα μέσα του Ιανουαρίου 1826.

Στα τέλη Φεβρουαρίου ο Ιμπραήμ κατέλαβε τα νησάκια της λιμνοθάλασσας ΒασιλάδιΠόρο και Ντολμά.
Από τότε, ο πολιορκητικός κλοιός των Τουρκοαιγυπτίων στένεψε και ο Μιαούλης δεν κατάφερε να τον σπάσει ξανά.
​Η κατάσταση έφτασε στο απροχώρητο. Έπρεπε πια να διαλέξουν "εκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με τον Χάρο" (όπως έγραφε ο Διον. Σολωμός στους "Ελεύθερους Πολιορκημένους").

Οι οπλαρχηγοί αποφάσισαν έξοδο. Την όρισαν για τα ξημερώματα της Κυριακής.
Οι ανήμποροι μεταφέρθηκαν κατά ομάδες σε διάφορα σπίτια, μαζί με μπόλικο μπαρούτι. Αν έρχονταν οι Τούρκοι εναντίον τους, θα ανατινάζονταν.


Σάββατο του Λαζάρου. 10 Απριλίου. Βράδυ.
Τρεις φάλαγγες άρχισαν να βγαίνουν από τις πύλες του Μεσολογγίου. Δεξιά κι αριστερά πολεμιστές, στην μέση γυναικόπαιδα.
Οι Τούρκοι όμως ήταν ειδοποιημένοι. Προδοσία; Ποιος ξέρει... Άρχισαν να πυροβολούν τους εξαθλιωμένους από την πείνα “Εξοδίτες”.


Εκείνη την δύσκολη ώρα, από την μεσαία ομάδα, αυτήν με τα γυναικόπαιδα, ακούστηκε μια φωνή "Πίσω! Πίσω!". Επικράτησε πανικός. Άλλοι πήγαιναν μπροστά για να φύγουν, άλλοι γυρνούσαν πίσω.


Μέσα στην αντάρα, οι περισσότεροι εξοντώθηκαν. Οι πληροφορίες λένε πως από τους 3.000 που πήραν μέρος στην Έξοδο, οι 1.700 σκοτώθηκαν.
Άλλα 6.000 γυναικόπαιδα οδηγήθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής.
Οι απώλειες ήταν τρομακτικές για τους Έλληνες. Όσοι ξέφυγαν και κρύφτηκαν στα γειτονικά βουνά, άκουγαν όλη την επόμενη ημέρα (Κυριακή των Βαΐων) κανονιοβολισμούς, πυροβολισμούς και συνεχείς εκρήξεις. Ήταν οι Μεσολογγίτες του τμήματος που είχε υποχωρήσει, καθώς και οι άρρωστοι και οι αδύναμοι που είχαν μείνει πίσω, που πολεμούσαν τους Τούρκους και που ανατινάζονταν μαζί με τους εχθρούς.
Μπαίνουν τέλος στο Μεσολόγγι ο Κιουταχής και ο Ιμπραήμ, συνοδευόμενοι από τους ξένους αξιωματικούς και από τους Πρόξενους στην Πάτρα της Αγγλίας, ο Φίλιπ Τζέιμ Γκρην, και της Αυστρίας, ο αβάς Δον Μικαρέλι, που έτρεξαν, μόλις μάθανε ότι έπεσε το Μεσολόγγι, να συγχαρούν τους πασάδες.

«Αυτό στάθηκε το τέλος του Μεσολογγίου», σημειώνει ο Φωτιάδης. «Μήτε τα τόσα ασκέρια, μήτε οι τόσες αρμάδες, μήτε οι τόσες τέχνες των Ευρωπαίων, μήτε η αρρώστια μπόρεσαν να γονατίσουν τους υπερασπιστές του. Τους λύγισε η πείνα, που κανείς αντρειωμένος δεν τη νίκησε ποτέ. Μα ούτε και τότε παραδόθηκαν. Προτίμησαν να μείνουν λεύτεροι».

Η νίκη αυτή στο Μεσολόγγι και η κατάληψη της Αθήνας που ακολούθησε, έμοιασε να σημαίνει το τέλος της εξέγερσης. Αντίθετα όμως αυτή η σφαγή ταρακούνησε τους λαούς του κόσμου και σήμανε την αρχή της τελικής επικράτησης της Ελληνικής Επανάστασης.

Το Μεσολόγγι ως αρχέτυπο θυσίας, ως σύμβολο ελευθερίας, ως εμβληματικός τόπος μνήμης, έχει αποβεί στην κοινή συνείδηση του νέου ελληνισμού αστείρευτη πηγή συγκινήσεων και  πρότυπο που καθορίζει τα ηθικά μέτρα και τις αξίες της συνύπαρξης και των συλλογικών επιδιώξεων μιας κοινωνίας η οποία επιθυμεί να υπάρχει ως ελεύθερο έθνος. 

Το Μεσολόγγι βρίσκονταν στα χέρια των Ελλήνων από την κήρυξη της επανάστασής του, στις 20 Μάη 1821. Τον Οκτώβριο του 1822 ο Ομέρ Βρυώνης με τον στρατό του πολιόρκησαν για πρώτη φορά το Μεσολόγγι, όμως η φρουρά του, με αρχηγό τον Μάρκο Μπότσαρη, τους καθυστέρησε αρκετά, μέχρι που χειμώνιασε. Μετά τα Χριστούγεννα, οι Τούρκοι έλυσαν την πολιορκία και έφυγαν.

Στις προτάσεις του Κιουταχή για συνθηκολόγηση και παράδοση αντιδρούσαν με χιούμορ και ειρωνεία: του έστελναν δοχεία με κρασί για να γιορτάσει την "νίκη" του, και του παραγγέλναν: "Τα κλειδιά του κάστρου τα έχουμε πάνω στα κανόνια. Έλα να τα πάρεις!      ΕΩΣ ΕΔΩ                                 



σχολείο        
ΠΑΡΑΤΗΡΩ ΤΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΚΟΥΩ ΠΡΟΣΕΧΤΙΚΑ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ






ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1825

λαγουμιτζήδες











Ο Κολοκοτρώνης ΠΈΤΑΞΕ ΤΑ ΠΑΡΑΠΟΝΆ ΤΟΥ ΣΤΗ ΘΆΛΑΣΣΑ. και ξεκίνησε ανταρτοπόλεμο.



​ΤΑ ΝΕΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΜΠΡΑΗΜ ΦΤΑΝΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΥΣ      (Από τα "Ελληνικά Χρονικά")



ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ 

3500 Τουρκοι -5

0 Ελληνες  νεκροι





































































“Στο αιματοπότιστο νησί

μια χούφτα παλληκάρια

Το μέγα δένδρο ανάστησε

με τα χρυσά κλωνάρια

Ω! Μεσολόγγι! Ω! Δόξας γη!

Κι΄αστράφτει στον αιώνα

η Κλείσοβα του ολόφωτου

Μετώπου σου Κορώνα!”

Κωστής Παλαμάς


ΕΩΣ ΕΔΩ..................................................................................................




ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ - ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΟΛΩΜΟ ΣΧΟΛΕΙΟ
η σύγκρουση





Θεοδ. Βρυζάκη "Η θυσία του Καψάλη"


Πρόσφυγες από το Μεσολόγγι

ΕΛΕΝΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ