Ο ΧΡΟΝΟΣ ΣΤΟ ΛΟΓΟ

ΠΩΣ ΕΚΦΡΑΖΕΤΑΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ ΣΤΟ ΛΟΓΟ-

                    Πότε      ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;       

Ο χρόνος είναι η έννοια με την οποία αντιλαμβανόμαστε πότε γίνεται κάτι ή πόσο διαρκεί. Για να δηλώσουμε, λοιπόν, την έννοια του χρόνου στον προφορικό ή γραπτό λόγο, χρησιμοποιούμε διάφορους τρόπους, μεταξύ των οποίων είναι:

Α.) ΟΙ    ΧΡΟΝΟΙ    ΤΩΝ    ΡΗΜΑΤΩΝ     

► ΧΡΟΝΟΙ των ρημάτων είναι οι διάφοροι τύποι, οι διάφορες μορφές που παίρνουν τα ρήματα για να μας δείξουν πότε γίνεται κάτι.

Πότε ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;

π.χ. Ο αγώνας αρχίζει (ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ  -τώρα – στο παρόν)

Ο αγώνας άρχισε (ΑΟΡΙΣΤΟΣ -χθες – στο παρελθόν)

Ο αγώνας θα αρχίσει (ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΣΤΙΓΜΙΑΙΟΣ-αύριο – στο μέλλον)

Β)    ΧΡΟΝΙΚΑ     ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ  

► Χρονικά επιρρήματα είναι οι άκλιτες λέξεις που φανερώνουν χρόνο.

Τα πιο συνηθισμένα χρονικά επιρρήματα είναι τα έξης:

Έπειτα, κατόπιν, πρώτα, πριν, πρωτύτερα, νωρίς, αργά, αργότερα, εγκαίρως, αμέσως, κιόλας, σήμερα, πέρυσι, απόψε, έπειτα, χθες, ξανά, συχνά, σπάνια, ποτέ, σήμερα κ.ά.

                    Πότε      ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;       

π.χ. Φύγε αμέσως.

Η φίλη μου έφτασε εγκαίρως.

Θα μιλήσουμε αργότερα.

Γ)     ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ     

► Χρησιμοποιούνται συχνά και κάποια ουσιαστικά , συνήθως σε πτώση αιτιατική και πιο σπάνια σε πτώση γενική .

π.χ. θα επιστρέψω το βράδυ.

Έλα την Κυριακή να φάμε μαζί.

Θα ξανάρθουμε του χρόνου.

► Επίσης ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΜΕ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ  

 (  ανά, κατά, με, σε, μετά, από, προς, για, ως κ.λπ.).

π.χ. Δεν κάνει τίποτα για την ώρα.

Θα έρθει κατά το βραδάκι.

Θα έχει φτάσει ως αύριο.

Δ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ       ΜΕΤΟΧΕ Σ   

                    Πότε      ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;       

π.χ. Ξημερώνοντας Χριστούγεννα, χτύπησε το σήμαντρο.

Παρατηρώντας τη μούχλα, ανακάλυψε την πενικιλίνη.

Ε)     ΧΡΟΝΙΚΕΣ            ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ    

► Χρονικές προτάσεις ονομάζονται οι εξαρτημένες (δευτερεύουσες) προτάσεις που φανερώνουν χρόνο, προσδιορίζουν δηλαδή χρονικά μια άλλη πρόταση.

Οι χρονικές προτάσεις εισάγονται με:

● χρονικούς συνδέσμους: Όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, πριν, μόλις, προτού, ώσπου, ωσότου, όσο που, άμα

                    Πότε      ;;;;;;;;;;;;;;;;;;;       

π.χ. Όταν έμαθε τα νέα, χάρηκε πάρα πολύ.

Μόλις την είδε, έτρεξε αμέσως κοντά της χαμογελώντας.

Θα έχει νυχτώσει, πριν έρθετε.

Μέχρι να αρχίσει η βροχή, είχα φτάσει σπίτι.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι χρονικές προτάσεις συνήθως χωρίζονται με κόμμα από την πρόταση που προσδιορίζουν.

 ΑΣΚΗΣΗ

ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

1) Να υπογραμμίσεις και να αναγνωρίσεις τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται ο χρόνος στις παρακάτω προτάσεις:

*Σήμερα είσαι υπέροχος!

{………………………………………………...}

*Το πρωί έκανε πολύ κρύο.

{……………………..…………………….…....}

*Η γιαγιά συγκινήθηκε βλέποντας τον εγγονό της να παίζει στον κήπο.

{………………………………………………...}

*Ο Δημήτρης κοιμήθηκε στον καναπέ καθώς διάβαζε εφημερίδα.

{………………………………………………...}

*Τα χελιδόνια έφυγαν το φθινόπωρο και θα ξανάρθουν την άνοιξη.

{…………………………………………………}

*Προσπαθώντας να φτάσει το βάζο με το γλυκό έπεσε αλλά δεν  χτύπησε.

{………………………………………………….}

Σκέψου το καλύτερα  ως αύριο πριν μου απαντήσεις.

{……………………………………                    …………….        }

*Να έρθεις προτού νυχτώσει, και αφού τελειώσουμε το παιχνίδι, θα σε γυρίσω στο σπίτι.

{………………………………………………….}

*Βλέποντας τη σημαία να κυματίζει δάκρυσε.

{…………………………………………………..}

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΛΥΝΩ-ΛΥΝΟΜΑΙ

Ώρα για ορθογραφία! 💡

Ένα από τα πιο συχνά ορθογραφικά λάθη που συναντάμε καθημερινά στις γραπτές εργασίες —αλλά και στα μηνύματά μας— είναι η σύγχυση ανάμεσα στις καταλήξεις -ετε και -εται.                                                                                                                      Γιατί γράφουμε «εσείς λύνετε» με έψιλον, αλλά «το πρόβλημα λύνεται» με άλφα γιώτα;

Όλα κρίνονται από τη φωνή (ενεργητική ή παθητική) και το πρόσωπο του ρήματος! 

🎯 Οδηγίες: Διαβάστε προσεκτικά την κάθε πρόταση, σκεφτείτε ποιος κάνει την ενέργεια και επιλέξτε τη σωστή γραφή. 

Έτοιμοι; Ξεκινάμε! 👇

1.

«Εσείς γιατί δεν _______ ποτέ τις ασκήσεις στο σπίτι;» Ποια είναι η σωστή γραφή;

1. Μην ανησυχείς, αυτό το δύσκολο αίνιγμα __________ πολύ εύκολα αν σκεφτείς έξυπνα!
2. Εμείς __________ πάντα μαζί τα σταυρόλεξα στο διάλειμμα του σχολείου.
3. Κάθε φορά που έχω αγωνία για τα αποτελέσματα του τεστ, νιώθω ότι __________ τα γόνατά μου.
4. Ο Πέτρος __________ τον γρίφο της ιστορίας πριν από όλους τους άλλους.
5. Παιδιά, αν __________ προσεκτικά τα κορδόνια σας, δεν θα πέσετε στο τρέξιμο.
6. Πώς __________ εμείς όλες τις παρεξηγήσεις στην τάξη μας; Με συζήτηση!
7. Η δασκάλα μάς είπε ότι αυτή η άσκηση __________ με δύο διαφορετικούς τρόπους.
8. Το κορδόνι του παπουτσιού μου __________ συνέχεια όταν παίζω ποδόσφαιρο.
9. Εσείς που είστε καλοί στους γρίφους, για πείτε τε μας, πώς __________ αυτό το μυστήριο;

---

🔑 Οι Σωστές Απαντήσεις

1. λύνετε (Εσείς - Ενεργητική φωνή)
2. λύνεται (Το αίνιγμα/Αυτό - Παθητική φωνή)
3. λύνουμε (Εμείς - Ενεργητική φωνή)
4. λύνονται (Τα γόνατά μου/Αυτά - Παθητική φωνή)
5. λύνει (Ο Πέτρος/Αυτός - Ενεργητική φωνή)
6. λύνετε (Εσείς - Ενεργητική φωνή)
7. λύνουμε (Εμείς - Ενεργητική φωνή)
8. λύνεται (Η άσκηση/Αυτή - Παθητική φωνή)
9. λύνεται (Το κορδόνι/Αυτό - Παθητική φωνή)
10. λύνεται (Το μυστήριο/Αυτό - Παθητική φωνή)

---

Πρόσωπο	Ενεργητική Φωνή	Παθητική Φωνή
εγώ	λύνω	λύνομαι
εσύ	λύνεις	λύνεσαι
αυτός/-ή/-ό	λύνει	λύνεται
εμείς	λύνουμε	λυνόμαστε
εσείς	λύνετε	λύνεστε
αυτοί/-ές/-ά	λύνουν()	λύνονται

Απλώνω, δένω, διορθώνω, ενώνω, θαμπώνω, ιδρύω,  ντύνω, , πληρώνω, φορτώνω, σηκώνω, χάνω

Άσκηση Β': Συμπλήρωσε τα κενά με το σωστό τύπο του ρήματος δένω -δενομαι

Παιδιά, προσέξτε πώς __________ τα κορδόνια σας για να μην λυθούν στο παιχνίδι.

__________     τον σκυλο μας  πάντα με λουράκι όταν βγαίνουμε βόλτα στο πάρκο.

Κάθε φορά που μπαίνω στο πλοίο, νιώθω ότι __________ το στομάχι μου από το άγχος.

Η γιαγιά __________ τα μαλλιά της κότσο κάθε φορά που μαγειρεύει.

Εσείς γιατί δεν __________ τη σακούλα των σκουπιδιών πριν την πετάξετε;

Το γαϊδουράκι στην αυλή του παππού __________ πάντα κάτω από τον ίσκιο της ελιάς.

Μόλις φτάνουμε στο λιμάνι, το μεγάλο καράβι __________ με χοντρά σκοινιά στην προβλήτα.