Οι αστικές συγκοινωνίες

Οι αστικές συγκοινωνίες βοηθούν τους ανθρώπους να μετακινούνται εύκολα μέσα στην πόλη.

Στις μεγάλες πόλεις, οι αποστάσεις είναι μεγάλες και δεν μπορούμε να πηγαίνουμε παντού με τα πόδια.

Γι’ αυτό χρησιμοποιούμε το λεωφορείο, το μετρό, το τραμ και τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο. Αυτά μας βοηθούν να φτάνουμε γρήγορα και εύκολα στον προορισμό μας.

• Πότε άνοιξε ο πρώτος υπόγειος σιδηρόδρομος;

Ο Μητροπολιτικός Σιδηρόδρομος, ο πρώτος υπόγειος σιδηρόδρομος στον κόσμο, άνοιξε για το κοινό στις 10 Ιανουαρίου 1863. Σημείωσε άμεση επιτυχία, μεταφέροντας 40.000 επιβάτες την πρώτη ημέρα λειτουργίας του.

                                                                                                                                                                                                                                                                       LONDON                                                                                                

MOSXA

το βροντερό ΟΧΙ των Ελλήνων

Σώζοντας την Ιστορία!

Ας δούμε τώρα τι συνέβη στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Αποφασίστηκε να κρυφτούν τα αρχαία μας, με εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας στις 11 Νοεμβρίου 1940.

Για έξι ολόκληρους μήνες, όσο κράτησε το Αλβανικό Έπος, χρειάστηκε πολλή δουλειά για να προστατευτούν τα αρχαία μας. Ο ελληνικός λαός ανησυχούσε πολύ για την τύχη τους όταν άρχισε ο πόλεμος.

Πολύ νωρίς το πρωί, πριν ακόμα ξημερώσει, συγκεντρώνονταν στο μουσείο οι άνθρωποι που είχαν αναλάβει αυτή τη δύσκολη δουλειά. Δούλευαν για πολλές ώρες και το βράδυ επέστρεφαν στα σπίτια τους.

Την ίδια στιγμή, στο μέτωπο, οι ηρωικοί Έλληνες στρατιώτες έγραφαν τη δική τους ιστορία με το «Όχι» και φώναζαν το σύνθημα «Αέρα!».

Στο μουσείο, όμως, ακουγόταν ένα άλλο σύνθημα: «Βάλε φωτιά!»

Αυτή ήταν μια από τις εντολές που ακούγονταν όταν οι τεχνίτες προσπαθούσαν να μετακινήσουν τα βαριά μαρμάρινα αγάλματα του μουσείου. Για να τα μεταφέρουν, χρησιμοποιούσαν αλυσίδες και σχοινιά.

Η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς

Η πολιτιστική μας κληρονομιά είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της Ελλάδας.
Σε αυτήν ανήκουν τα αρχαία, τα αγάλματα, τα μνημεία και όλα όσα μας θυμίζουν τον πολιτισμό των ανθρώπων που έζησαν εδώ πριν από εμάς.

Γι’ αυτό και η πολιτιστική μας κληρονομιά πολλές φορές αποτελούσε στόχο των κατακτητών.

Οι Έλληνες αρχαιολόγοι γνώριζαν πόσο σημαντικά ήταν τα αρχαία μας. Γι’ αυτό έκαναν ό,τι μπορούσαν για να τα προστατεύσουν.

Όμως δεν ήταν μόνο οι αρχαιολόγοι. Και ο ελληνικός λαός βοήθησε στην προστασία του πολιτισμού του. Αυτό είναι κάτι σημαντικό που δεν αναφέρεται συχνά.

Η είσοδος των Γερμανών στην Αθήνα

Στις 27 Απριλίου 1941, την Κυριακή του Θωμά, τα γερμανικά στρατεύματα μπήκαν στην Αθήνα.

Το επόμενο πρωί, Γερμανοί αξιωματικοί πήγαν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Ήθελαν να δουν ποια αρχαία αντικείμενα θα μπορούσαν να πάρουν και να μεταφέρουν στη Γερμανία.

Όμως, όταν μπήκαν στο μουσείο, συνέβη κάτι που δεν περίμεναν.

Το Μουσείο ήταν άδειο!

Οι Έλληνες είχαν προλάβει να κρύψουν τα αρχαία, ώστε να μην μπορέσουν οι κατακτητές να τα βρουν.

Έτσι, τα αρχαία μας σώθηκαν και οι Γερμανοί δεν μπόρεσαν να τα πάρουν.

Ο Άγγελος Σικελιανός

Αυτό το γεγονός ενέπνευσε τον Έλληνα ποιητή Άγγελο Σικελιανό να γράψει το «Πνευματικό Εμβατήριο», που είναι γνωστό και ως «Το Πανανθρώπινο Εμβατήριο της Ελλάδας».

Στο ποίημά του μιλά για τους αρχαίους θεούς της Ελλάδας και για το πώς οι Έλληνες τους είχαν κρύψει βαθιά στη γη, για να μην τους βρουν οι ξένοι.

Ο Σικελιανός γράφει:

«Το ξέρω, ναι, που κι οι Θεοί σου,
οι Ολύμπιοι, χθόνιο τώρα γίνανε θεμέλιο,
γιατί τους θάψαμε βαθιά βαθιά, να μην τους βρουν οι ξένοι.»

Με αυτά τα λόγια θέλει να δείξει ότι οι αρχαίοι θεοί και ο ελληνικός πολιτισμός ήταν κρυμμένοι βαθιά στη γη, αλλά παρέμεναν ζωντανοί μέσα στην Ελλάδα.

Και συνεχίζει:

«Ομπρός, βοηθάτε να σηκώσουμε τον ήλιο πάνω από την Ελλάδα,
ομπρός βοηθάτε να σηκώσουμε
τον ήλιο πάνω από τον κόσμο!»

Ενεργός Πολίτης

Τίτλος δράσης: «Από τον Ιουλιανό στον Ενεργό Πολίτη:


Χωράμε όλοι στην ίδια κοινωνία;


Στο μάθημά μας είδαμε ότι οι αποφάσεις των αυτοκρατόρων επηρέασαν τη θρησκευτική ζωή των ανθρώπων.


Ενεργός Πολίτης:
Διαλέγω μια κοινωνία με σεβασμό!




Οδηγία: Βάλε ν στις σωστές συμπεριφορές.


☐ Σεβόμαστε όλους τους ανθρώπους.


☐ Σεβόμαστε ανθρώπους που έχουν άλλη γνώμη ή πιστεύουν κάτι διαφορετικό.


☐ Κάνουμε άσχημη διάκριση σε ανθρώπους επειδή έχουν άλλη θρησκεία ή άλλη καταγωγή.


☐ Συνεργαζόμαστε για να λύσουμε προβλήματα.


☐ Ακούμε τους άλλους, ακόμη κι αν έχουμε άλλη γνώμη.


☐ Δεν αφήνουμε κάποιους ανθρώπους έξω επειδή είναι διαφορετικοί.


☐ Λύνουμε τις διαφωνίες με συζήτηση και ειρήνη.


☐ Υπερασπιζόμαστε την ισότητα και τα δικαιώματα όλων.


☐ Βοηθάμε ώστε όλοι να μπορούν να συμμετέχουν.


Σκέφτομαι και απαντώ:


Πώς μπορεί ένας καλός πολίτης να βοηθήσει ώστε άνθρωποι με διαφορετικές ιδέες να ζουν με σεβασμό;


....................................................................


....................................................................
ESCAPE ROOM ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΟΛΙΤΗ
Ξεκλειδώνουμε τον σεβασμό!




Αποστολή: Λύσε τους γρίφους και ανακάλυψε πώς η Ιστορία συνδέεται με τη σημερινή κοινωνία
!
Γρίφος 1 – Ο Ιουλιανός




Ο Ιουλιανός προσπάθησε να επαναφέρει τη λατρεία των αρχαίων θεών.


Τι μας βοηθά να ζούμε σήμερα σε μια κοινωνία με διαφορετικές πεποιθήσεις;


Α. Να έχουν όλοι τις ίδιες πεποιθήσεις.
Β. Να σεβόμαστε τις διαφορετικές πεποιθήσεις.


Κωδικός: ΒΣΕΑΜΣΟ


Γρίφος 2 – Ο Θεοδόσιος




Το 380 μ.Χ. ο Θεοδόσιος καθιέρωσε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας. Αργότερα επιβλήθηκαν περιορισμοί στην αρχαία θρησκεία.


Ποια στάση βοηθά σήμερα να προστατεύονται τα δικαιώματα όλων;


Α. Οι διακρίσεις λόγω θρησκείας.
Β. Η ισότητα και ο σεβασμός των δικαιωμάτων.


Κωδικός: Ι Α Σ Τ Ο Η Τ


Γρίφος 3 – Οι Τρεις Ιεράρχες




Ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος συνδύασαν την αρχαία ελληνική παιδεία με τη χριστιανική διδασκαλία.


Ποια συμπεριφορά ταιριάζει σε έναν ενεργό πολίτη;


Α. Να ακούμε, να μαθαίνουμε και να βοηθάμε τους άλλους.
Β. Να απορρίπτουμε όποιον σκέφτεται διαφορετικά.


Κωδικός:
Σ ...Ν.....ΡΓ....Α


Γρίφος: Ο Ιουλιανός και οι πολίτες


Ο Ιουλιανός μείωσε τους φόρους και τα έξοδα του παλατιού.


Ποια στάση βοηθά το κοινό καλό;


Α. Υπεύθυνη διαχείριση των χρημάτων.
Β. Σπατάλη δημόσιου χρήματος.


Κωδικός: ΥΠΕΥΘ......ΗΤΑ

προστακτική αορίστου

 

Χ τυπησε τα αυγα  με τη ζάχαρη.

Σαν οδηγία:

 Όταν πρέπει να αναρωτηθούμε πώς θα γράψουμε την προστακτική, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας:

α) αν το ρήμα τελειώνει σε -ιζω, τότε διατηρούμε το -ι- του θέματος,

 π.χ.  γεμίζω > γεμίστε

           δανείζω > δανείστε,

β) αν το ρήμα τελειώνει σε -ώ (π.χ. ζητώ) και

 αν είναι προστακτική αορίστου ενεργητικής φωνής, τότε γράφεται με -η.

        χτυπ -ώ

 π.χ. χτύπησα             χτύπησε

                                χτυπήστε

Άσκηση στην ορθογραφία της προστακτικής 
Συμπληρώστε με το κατάλληλο -ι-

 

δανείζω           δαν____στε               

 ακολουθώ       ακολουθ____στε

αθροίζω          αθρ____στε              

  δακρύζω         δακρ____στε

μυρίζω            μυρ____στε            

    παρατηρώ       παρατηρ____στε

   τηλεφωνώ       τηλεφων____στε

μπήζω               μπ____ξτε              

   φιλώ                φιλ____στε

θερίζω             θερ____στε          

      σκουπίζω        σκουπ___

           κτυπώ             κτυπ____

	οριστική	προστακτική
-ίζω	ανθίζω, αντικρίζω,	ανθίστε, σχίστε
-ήζω	μπήζω, πήζω, πρήζω	μπήξτε
-ύζω	αναβρ(λ)ύζω, δακρύζω,  κατακλύζω,  κελαρύζω, συγχύζω, σφύζω,	δακρύστε
-οίζω,	αθροίζω	αθροίστε
-είζω	δανείζω	δανείστε

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΦΗΓΗΣΗΣ -ΤΕΧΝΙΚΕΣ

 εργασίες  προφορικές

Χαρακτήρες:

- Ποιος ήρωας θα ήθελες να είσαι και γιατί;

Πλοκή: 

-Ποια σκηνή θα αλλάζατε; 

- Μπες στην ιστορία ως ήρωας και άλλαξε την πλοκή…

-Αφαιρέστε ή προσθέστε έναν ήρωα και αφηγηθείτε την ιστορία. Τι νιώθει ο ήρωας… Τι σκέφτηκε και δεν είπε ο ήρωας… 

-Διαλέξτε τέσσερις-πέντε λέξεις από την αφηγηση  και στήστε μια διαφορετική σύντομη ιστορία. 

Αλλαγή σκηνικού: 

Αν συνέβαινε σήμερα η ιστορία;… Αν συνέβαινε σε άλλο τόπο;…

...........................................

Αφηγηματικές τεχνικές: 

Γράψτε την ιστορία σα σύντομη είδηση σε μονόστηλο εφημερίδας.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΦΗΓΗΣΗΣ -ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΟΛΙΤΗΣ

  ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ

...........ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΩ ΤΗ   ΒΑΣΙΚΗ ΔΟΜΗ...............................

1.

2.

3.

🌼 Στον κΗπο με τον ΑιμΙλιο

Ήταν ένα ηλιόλουστο πρωινό.
Ο μικρός Αιμίλιος κρατούσε ένα μικρό τετράδιο και ένα μολύβι.
Ο δάσκαλός του, ο κύριος Ζαν Ζακ, τον περίμενε στον κήπο .Μαζί με τον δάσκαλό του  στον κήπο, κοιτού...... τα φυτά, τα λουλούδια, τα έντομα·.Ο Αιμίλιος κρατ..... σημειώσεις για όσα  έβλεπ....... — όπως ένας μικρός ερευνητής.

— Έλα, Αιμίλιε, είπε χαμογελώντας. Σήμερα το μάθημα θα το κάνουμε εδώ, κοντά στα φυτά μας.

Ο Αιμίλιος κοίταξε γύρω του: ήταν γεμάτος ο κήπος από λουλούδια, βασιλικούς, μέντες, πεταλούδες και μέλισσες.
-Τι όμορφα που είναι όλα! φώναξε.

— Πες μου, μικρέ μου φίλε, είπε ο δάσκαλος,
ποιο λουλούδι πιστεύεις πως είναι το πιο δυνατό;

Ο Αιμίλιος σκέφτηκε λίγο και έδειξε ένα αγριολούλουδο που είχε φυτρώσει ανάμεσα στις πέτρες.
— Αυτό, γιατί κατάφερε να ζήσει μόνο του!

Ο Ρουσσώ χαμογέλασε.
— Μπράβο, Αιμίλιε! Να θυμάσαι: το πιο δυνατό δεν είναι πάντα το πιο μεγάλο ή το πιο όμορφο. Είναι εκείνο που αντέχει και προσπαθεί.

Έπειτα ο Αιμίλιος έσκυψε, ακούμπησε το χώμα και σημείωσε στο τετράδιό του:

«Τα φυτά μεγαλώνουν με αγάπη, φως και νερό — κι εμείς οι άνθρωποι με καλοσύνη και σκέψη.»

— Αυτό, παιδί μου, είναι το καλύτερο μάθημα της μέρας, είπε ο δάσκαλος.
Και οι δυο έμειναν για λίγο σιωπηλοί,ακούγοντας μόνο το τραγούδι των πουλιών και το θρόισμα των φύλλων.

---

🌞 Έτσι μάθαινε ο Αιμίλιος:

μέσα από τη ζωή και τη φύση.

 Ο «Αιμίλιος» του Ρουσσώ

Πολύ παλιά, το 1762, ένας σπουδαίος φιλόσοφος που λεγόταν Ζαν Ζακ Ρουσσώ έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Αιμίλιος».
Μίλησε για το πώς πρέπει να μεγαλώνουν και να μαθαίνουν τα παιδιά.

---

🌱 Τι πίστευε ο Ρουσσώ

Κάθε παιδί γεννιέται καλό και γεμάτο περιέργεια.

Το παιδί μαθαίνει καλύτερα μέσα από την εμπειρία, τα λάθη του και την παρατήρηση του κόσμου γύρω του.

Αντί να πει ο δάσκαλος:

«Το νερό παγώνει στους 0 βαθμούς!»

θα μπορούσε να ρωτήσει:

«Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν βάλουμε αυτό το μπολ με νερό στην κατάψυξη;»

---

🌱 Τι μαθαίνει εκεί ο Αιμίλιος:

Πώς μεγαλώνει ένα φυτό από σπόρο.

Πώς χρειάζεται ήλιο, νερό και φροντίδα.

Ότι κάθε ζωντανό πλάσμα έχει τον δικό του ρυθμό και σκοπό.

Ότι η υπομονή και η παρατήρηση οδηγούν στη γνώση.

---

Ο Ρουσσώ μέσα από αυτή τη σκηνή ήθελε να δείξει πως:
👉 Η φύση είναι το πρώτο σχολείο του παιδιού.
👉 Ο μαθητης μαθαινει, ρωτώντας και παρατηρώντας.
👉 Η μάθηση πρέπει να είναι χαρά, όχι καταναγκασμός.

πολις

  Ετυμολογία

πόλη < αρχαία ελληνική πόλις

1. πόλις , ή πατρίδα κάποιου   σε Όμηρο, Ησίοδο

2. το κράτος (πολιτεία), σε Ησίοδο, Σοφοκλή  ιδίως, το πιο ελεύθερο κράτος, το δημοκρατικό

3. το δικαίωμα της συμμετοχής στα κοινά

Συνώνυμα

• άστυ
• πολιτεία

ΣΥΝΘΕΤΕΣ  ΛΕΞΕΙΣ       ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

..................................               .....................................

Η διαδρομή της λέξης μέσα στους αιώνες ακολούθησε μια απόλυτα λογική πορεία από την αρχαία Ελλάδα μέχρι τη σύγχρονη παγκόσμια ορολογία:

1. Η Ελληνική Ρίζα

Στην αρχαία Ελλάδα έχουμε : Πόλις → Πολίτης → Πολιτεία (το σύστημα διοίκησης, οι νόμοι και η εύρυθμη λειτουργία του κράτους).

2. Η Ρωμαϊκή «Μετάφραση» (Λατινικά)

Οι Ρωμαίοι δανείστηκαν την ελληνική λέξη πολιτεία και την προσάρμοσαν στα λατινικά ως politia. Για αυτούς, η λέξη σήμαινε τη διακυβέρνηση, την κοινωνική τάξη και τη δημόσια διοίκηση μιας πόλης.

3. Η Γαλλική Εξέλιξη (Μεσαίωνας)

Γύρω στον 14ο αιώνα, η λατινική politia εξελίχθηκε στα γαλλικά ως police. Αρχικά σήμαινε «δημόσια τάξη και διοίκηση». Με τα χρόνια, η σημασία της περιορίστηκε ειδικά στα όργανα που επιβάλλουν αυτή την τάξη.

4. Η Παγκόσμια Καθιέρωση

Από τα γαλλικά, η λέξη ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο:

• Στα αγγλικά έγινε police (18ος αιώνας, με την ίδρυση των πρώτων οργανωμένων σωμάτων ασφαλείας).
• Στα γερμανικά έγινε Polizei.
• Στα ισπανικά και πορτογαλικά έγινε policía / polícia.

Politics

Η  Ειρωνεία

Σήμερα, όταν οι ξένοι λένε police, εννοούν την αστυνομία. Όμως, ετυμολογικά, η λέξη σημαίνει «αυτός που φροντίζει για την ομαλή λειτουργία της πόλης και την προστασία του πολίτη». Η επιστημονική δομή της ελληνικής γλώσσας κατάφερε να δώσει σε όλο τον σύγχρονο κόσμο την ίδια την έννοια της οργανωμένης κοινωνίας.

ΑΡΘΡΑ

 Το άρθρο, γενικά

 

Πρόσεξε τα παρακάτω παραδείγματα:

 

• Αυτός είναι ο Γιάννης,	αυτή είναι η Έλσα	και αυτό είναι το σκυλάκι τους.

 

• Ηλία, φέρε μου σε παρακαλώ τα βιβλία του Μάξιμου και της Έλιας  και του Δημήτρη.

• Είδαμε τον Θωμά, την   Έλια και το σκυλάκι τους.

• Οι μαμάδες καμιά φορά είναι αυστηρες  με τα παιδιά τους.

• Αυτά είναι  των μαμάδων κι αυτά των παιδιών.

• Αφήστε ελεύθερους τους νέους, τις νέες και τα παιδιά.

• Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας μικρός σκύλος που συνάντησε ένα γατάκι.

• Ο  Νικόλας είδε στον δρόμο ένα πληγωμένο γατάκι, το οποίο έκλαιγε με την αδύναμη φωνούλα του.

 ΤΙ ΠΑΡΑΤΗΡΩ;

 

Στη νέα ελληνική έχουμε δύο άρθρα, το οριστικό (ο, η, το) και το αόριστο (ένας, μία/μια, ένα)

 Το οριστικό άρθρο κλίνεται έτσι:

 

	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
ενικός αριθμός
ονομαστική	ο	η	το
γενική	του	της	του
αιτιατική	τον1	τη(ν)2	το
κλητική
πληθυντικός αριθμός
ονομαστική	οι	οι	τα
γενική	των	των	των
αιτιατική	τους	τις3	τα
κλητική

 Πολύ συχνά η γενική και η αιτιατική του ενικού και του πληθυντικού ενώνεται με την πρόθεση σε ( εις)   κι έτσι έχουμε τους τύπους στου, στης, στον στη(ν), στο, στων, στους, στις, που τους ονομάζουμε εμπρόθετο άρθρο, π.χ.

• Στου κουφού την πόρτα...

• Πήγαμε στης Ελένης.

• Δώσε χαιρετίσματα στον Αχιλλέα .

• Θα πάω στο σπίτι.

• Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη...

• Μίλησε στους συγκεντρωμένους...

• Θα συναντηθούμε στις εννιά

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ

στον:

τον:

τις:

των:

η:

οι:

την:

στις:

το:

πηγη:https://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20Nea/oristiko_aoristo_arthro.htm